Wie niet schrijft, blijft in het praathuis in ieder geval niet

redactie: Cyntha van Gorp, Ingrid Weel en Karen Zandbergen

"Wie schrijft die blijft", zei Hugo de Groot. Dat was in de tijd dat de geletterdheid in Nederland beduidend lager was dan nu en de boekdrukkunst in de kinderschoenen stond. Anno 2012 telt een politicus niet meer mee als hij geen boek op zijn naam heeft staan en kunnen we overgaan op de iets langere uitdrukking: 'Wie niet schrijft, blijft in ieder geval niet; maar als je schrijft, moet je maar zien of je blijft'.

Er rollen lang niet alleen politiek verantwoorde reflecties van zieltjeswinners van de drukpersen. Thrillers, jeugdgeschiedenissen, eigen adoptieverhalen, (gefrustreerde) ex-Kamerledenterugblikken, reisverhalen, familieperikelen en grootse politieke geschiedenissen, je kunt het zo gek niet verzinnen of Kamerleden en oud-ministers willen het delen met de buitenwereld.

Vorige week voegde Alexander Pechtold zich in het rijtje politieke verantwoordingsverhalen met een nieuwe invalshoek: Interview je tegenstander. En dan niet de politicus, maar de tegenstander die er tegenwoordig echt toe doet. De kiezer van die tegenpartij.

Het werd een select gezelschap: PVV-stemmers die zich diep in het politieke gekrakeel verdiepen. Reden voor de D66-voorman om zijn ideeën op die manier te boek te stellen. Alleen een boekje schrijven met zijn politieke herkomst en ontwikkeling is ook zo saai.

Lucille Werner
Dat belooft wat voor de politicus van morgen. Die komt er niet meer met een boek onder de titel 'commentaren en pleidooien 1966-1991', zoals Ed van Thijn nog kon doen. Of 'Het Nederlandse parlement. Vroeger en nu' van Willem Drees sr.. Laat staan dat je de ondertitel obligaat 'Een handvol ervaringen en ideeën' laat zijn, zoals Anne Vondeling nog kon maken.

Zelfs de vicepremier zonder stropdas koos nog voor een ouderwetse vorm met zijn boek 'Dit land kan zoveel beter'. Wouter Bos wilde daarin hoop en houvast teruggeven aan 'een samenleving waar mensen somber en onzeker zijn geworden'.

Nu is Pechtold heus niet de eerste die probeert op een originele manier zijn ideeën vast te leggen. Staatsman Jan Peter Balkenende goot zijn ideeën in een flinke serie brieven. Van de klas van zijn dochter Amelie via kardinaal Simonis tot Lingo-presentatrice Lucille Werner. Hij kreeg het tegenboek 'Aan Jan Peter' terug, van drie caberatiers.

Het kan ook misgaan. Zo schreef de degelijke Wijnand Duyvendak ongewild zijn politieke testament. Stoer staat er op de achterflap van zijn 'Klimaatactivist in de politiek' dat zijn eerste succesvolle milieuactie een inbraak in het ministerie van economische zaken was. "Niemand heeft ooit geweten wie er in de actiegroep zaten."

Zo was het. Tot zijn boek uitkwam. De Telegraaf begon die nieuwsluwe zomer van 2008 een heuse campagne tegen de 'milieuterrorist' en het was gedaan met zijn Kamerlidmaatschap.

Zelfkennis
Enige zelfkennis is ook wel handig voor de schrijvende politicus. Bijvoorbeeld als het gaat om de schrijfvaardigheden. Voor iemand als Femke Halsema ligt daar geen obstakel. Ook het meeslepende boek van Khadija Arib over de tijd dat ze in Nederland aankwam, leest als een trein en grijpt je aan vanaf het begin. Dat belooft veel voor haar nieuwste boek over lesbische relaties in de Arabische wereld.

Alexander Pechtold was zo wijs zijn boek te laten schrijven door iemand die dat ambacht beheerst. Zoals Pechtold zelf al schrijft: Ik ben meer een spreker dan een schrijver. Was elke schrijver/politicus maar zo wijs. Het is immers een vak om in de goede volgorde letters te rijgen.

Dat vrouwen over het algemeen meer zelfkennis hebben en meer twijfelen aan eigen competenties dan mannen, beschrijft Gerrit Zalm aan de hand van vele voorbeelden uit zijn tijd als minister van financiën. Indirect bewijst hij met zijn boek die eigen stelling.

De populaire oud-bewindsman geeft een boeiend inkijkje in de wereld van een minister en vice-premier. Hij had alleen beter een echte schrijver in de arm kunnen nemen om het iets aantrekkelijker te maken. Misschien had zijn uitgever dat moeten bedenken toen hij de titel zag: De romantische boekhouder.

1) 'Toch nog commissaris mensenrechten. Hoe ik de PVV terugpakte.' Frans Timmermans

2) 'Offers. Groen in een rood-liberale fractie.' Liesbeth van Tongeren

3) 'Jihad! Voettocht naar Jeruzalem.' Geert Wilders

Verzoekboeken van de Plein2-redactie:

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden