Column

Wie neemt Mueller op de korrel, Trump of Poetin?

Speciaal aanklager Robert Mueller.Beeld REUTERS

Met het inpalmen van Paul Manafort heeft aanklager Robert Mueller een grote stap gezet naar het einde van zijn onderzoek. De voormalige campagne-voorzitter van Donald Trump en lobbyist in Oost-Europa heeft beloofd, in ruil voor strafvermindering, alles te vertellen wat hij weet over alle onderwerpen waar Mueller hem over wil ondervragen.

Dat daar boeiende dingen bij zijn, staat wel vast. Voordat een aanklager een deal maakt met een verdachte of getuige, wil hij al ongeveer te horen krijgen wat die in de aanbieding heeft.

Mueller stelde er ook behoorlijk wat tegenover. Manafort mocht zich, aan de vooravond van een proces in Washington DC, schuldig verklaren aan een paar algemene, niet al te zwaar bestrafte misdaden: samenzwering tegen de Verenigde Staten en samenzwering om de rechtsgang te belemmeren. Hij bekende ook schuld aan een aantal financiële misdrijven waarover een jury in een eerder strafproces, in Virginia, het in augustus niet eens kon worden. Maar hij wordt daar verder niet voor gestraft. In plaats van mogelijk 80 jaar zal de 69-jarige Manafort nu maximaal voor tien jaar de gevangenis in gaan – vermoedelijk minder wanneer Mueller tegenover de rechter zijn tevredenheid uitspreekt.

Mueller dwong eerder al vier andere belangrijke figuren uit de omgeving van Trump tot medewerking. Net als in het geval van Manafort deed hij dat door hen aan te klagen voor misdrijven die niet altijd te maken hadden met eventuele onbehoorlijke contacten tussen de campagne-organisatie van Trump en de Russen, of met pogingen van Trump om het onderzoek daarnaar te saboteren.

Trumps advocaat Michael Cohen ging voor de bijl omdat hij voor Trump, in strijd met de regels rond verkiezingen, geld had gesluisd naar vrouwen die tijdens de campagne dreigden te gaan praten over hun affaires met zijn baas. Manaforts tweede man in de campagne Rick Gates, voor die tijd zijn rechterhand in zaken, werd net als hij betrapt op belastingontduiking en fraude. Nationale-veiligheidsadviseur Michael Flynn en adviseur buitenlands beleid George Papadopoulos bekenden liegen tegen FBI-agenten.

Incident

Mueller werkt zich op die manier naar een steeds hoger niveau van verdachten. En met Manafort is hij bijna bij de top. Trump mag nog zo vaak benadrukken dat Manafort maar vijf maanden voor zijn campagne heeft gewerkt, hij kende hem al veel langer, en heeft veel aan hem te danken. Trump dreigde in 2016 zijn voorsprong in afgevaardigden voor de Republikeinse conventie te verspelen, doordat die afgevaardigden daarna nog benoemd moesten worden in de betrokken staten, in ingewikkelde procedures. Hij had niemand die daarin thuis was. Tot Manafort zich – gratis – aanbood.

Een eventuele samenwerking van de campagne-organisatie van Trump met Rusland moet haast wel via Manafort zijn gelopen. Hij werkte voor Russische oligarchen die, net als hij, in Oekraïne actief waren. Een ervan, Oleg Deripaska, zat achter hem aan vanwege een miljoenenschuld. Er is een email van Manafort bekend waarin hij – via iemand anders – Deripaska informatie over de campagne van Trump aanbiedt, in ruil voor kwijtschelding van die schuld.

En dan is er het nog altijd onverklaarde incident tijdens het opstellen van het verkiezingsprogramma van de Republikeinen. Een voornemen om wapens aan Oekraïne te leveren – iets waar Rusland ernstig bezwaar tegen heeft – werd op verzoek van de Trump-campagne geschrapt.

Maar is de volgende, hogere stap van Mueller Donald Trump zelf? Daarover kan alleen maar gespeculeerd worden. Uit de kantoren van de speciale aanklager komt geen kik, niet officieel en niet via de overal elders in Washington zo gebruikelijke lekken. Maar het aantal mogelijkheden is beperkt: familieleden van de president; Donald Trump zelf; of, zo denkt tenminste één onderzoeksjournalist, een hooggeplaatste Rus.

Als Mueller de kinderen van Trump voor het laatst heeft bewaard, is dat goed te begrijpen. Binnenskamers heeft de president meermalen gedreigd de aanklager te ontslaan, wat de politieke repercussies daarvan ook mochten zijn. Meer nog dan eventuele onthullingen over Rusland en de verkiezingen lijkt hij openheid over zijn zakelijke verleden te vrezen, en juridische problemen voor zijn kinderen.

Zijn zoons Eric en Donald jr. leiden nu zijn bedrijf, de Trump Organization, die in het verleden veel zaken deed met rijke Russen. En Donald jr. had tijdens de campagne de beruchte ontmoeting in Trump Tower met een Russische advocate, die hem had voorgespiegeld schadelijke informatie over Hillary Clinten te kunnen leveren, met de complimenten van de Russische regering. Ook Manafort was daarbij, en Trumps schoonzoon Jared Kushner.

Dat daarna – of nu meteen al – de president aan de beurt komt, is nog steeds mogelijk. Mueller zou hem kunnen aanklagen voor samenzwering met de Russen, financiële misdrijven voordat hij de politiek in ging, of belemmering van de rechtsgang. Of hij klaagt hem niet aan, maar nagelt hem aan de schandpaal in een openbaar rapport, dat dan een uitnodiging is aan het Congres om hem af te zetten.

Rusland

Maar het is ook mogelijk dat Mueller een heel ander doel heeft: Rusland. In de rechtse (maar niet altijd Trump-vriendelijke) National Review schrijft Andrew McCarthy dat de media overdrijven als ze melden dat de grond Donald Trump nu echt heet onder de voeten wordt. Hij wijst erop dat Mueller al een half jaar geleden Manaforts compaan Rick Gates als kroongetuige kreeg. Sindsdien niemand in de VS voor samenspanning met de Russen is aangeklaagd, maar zijn wel een aantal Russische hackers in staat van beschuldiging gesteld.

Nog verder gaat Anthony Cormier van de website Buzzfeed. In een interview met de podcast Trumpcast, waarin journalisten van webmagazine Slate het doen en laten van de president even diepgaand als kritisch volgen, laat hij doorschemeren dat Muellers werkelijke doel wel eens het aanklagen van de Russische president Vladimir Poetin zou kunnen zijn. Misschien voor het opdracht geven tot ingrijpen in de Amerikaanse verkiezingen. Maar misschien eerder nog voor een financiële misdrijf, bijvoorbeeld dat waaraan veel Russische oligarchen zich schuldig hebben gemaakt in de VS: het witwasssen van hun met bedenkelijke methoden in Rusland verkregen geld.

"Donald Trump is maar een kleine vis in een grote vijver", zegt Cormier. "Ik blijf geloven dat één stuk van de belangrijkste puzzel van deze tijd waarin we leven, geld is. En als je wereldwijd het geld wilt volgen, dan moet je ook kijken naar Vova." Cormier noemt Poetin bij zijn op zijn Russisch verkorte voornaam, of koosnaam, waar die overigens een grote hekel aan schijnt te hebben. "Je moet kijken naar het geld van Vova. Dat laat zien hoe het allemaal werkt.”

Lees ook: 

Na maandenlang weigeren, werkt de oud-campagnechef van Trump nu toch mee met Mueller

Paul Manafort, voormalige campagneleider van president Donald Trump, is bereid mee te werken aan het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de Russische inmening in de Amerikaanse verkiezingen van 2016. Maandenlang weigerde hij mee te werken, nu is hij toch gezwicht.

Het feitenvrije presidentschap van Donald Trump

In de eerste anderhalf jaar van zijn presidentschap deed Trump de waarheid 4229 keer geweld aan, zo turfde The Washington Post. Journalisten en media-experts broeden op nieuwe manieren om verslag te doenvan hun feitenmijdende president.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden