Wie Nederlanderschap onbewust verloor blijft in de kou staan

De Nederlandse nationaliteitswetgeving staat ter discussie. De Tweede Kamer heeft vorige maand een wetsvoorstel aangenomen, waarin staat dat het langer zal duren voordat iemand Nederlander kan worden. Ook verlies van Nederlanderschap is besproken: er komt een herstelmogelijkheid, maar niet voor ieder.

Normaal gesproken maken wij in Nederland wetten voor problemen die niet op andere wijze kunnen worden opgelost. Dat geldt niet voor dit voorstel. Er zijn geen grootschalige inburgeringsproblemen onder expats die na vijf jaar verblijf in Nederland naturaliseren. En er zijn wel veel problemen onder Nederlandse expats in het buitenland.

Op 10 mei 2016 publiceerde de Nationale Ombudsman het rapport: Verlies Nederlanderschap. 'En toen was ik mijn Nederlanderschap kwijt...' De Ombudsman deed onderzoek naar verlies van Nederlanderschap onder Nederlandse expats. Meer dan 500 oud-Nederlanders reageerden op zijn oproep.

Het begon allemaal met Carla Brienen. Om een huis te kopen op Mauritius had zij de Mauritiaanse nationaliteit nodig. Die vroeg zij aan zonder zich te realiseren dat dit consequenties zou hebben voor haar Nederlandse nationaliteit. Toen zij bij de Nederlandse ambassade haar paspoort wilde verlengen, bleek zij tot haar grote ontsteltenis geen Nederlander meer te zijn. Door geen enkele Nederlandse overheidsinstantie was zij hier op gewezen. Carla Brienen, en alle anderen in het rapport, zijn ongewild en onbewust geen Nederlander meer.

Daar moet iets aan worden gedaan, concludeert de ombudsman. Hij beveelt vooral aan dat er betere voorlichting over nationaliteitswetgeving in binnen- en buitenland moet komen, en een mogelijkheid van herstel voor mensen die ongewild en onbewust hun Nederlanderschap hebben verloren.

Het rapport kwam precies op tijd om meegenomen te kunnen worden bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer. GroenLinks en D66 dienden amendementen in, waaronder het Brienen-amendement. Dit biedt een herstelmogelijkheid voor Nederlanders die door vrijwillige verkrijging van een andere nationaliteit het Nederlanderschap zijn kwijtgeraakt. Het amendement werd door staatssecretaris Dijkhoff ontraden. Er is geen rechtsonduidelijkheid en een herstelregeling is niet opportuun, vindt hij. Hè? Heeft hij het rapport van de ombudsman niet gelezen? Of legt hij dat net zo gemakkelijk naast zich neer als de adviezen van de ACVZ, Raad van State en VNG, die allemaal tegen een verlenging van de naturalisatietermijn adviseerden?

Ook de Tweede Kamer trekt zich in meerderheid van die adviezen niets aan. Op 28 juni stemde het in met het wetsvoorstel om de arbitraire naturalisatietermijn te verlengen van vijf naar zeven jaar, zonder dat daarvoor enige wetenschappelijke onderbouwing wordt gegeven. De nieuwe wet is slechts gebaseerd op onderbuikgevoelens en doet geen recht aan de expat community in Nederland, die zich nu gesteld ziet voor strengere wetgeving gemaakt voor een niet-bestaand probleem. Ook onze Nederlandse expats in den vreemde wordt geen recht gedaan. De ombudsman heeft wel degelijk problemen gesignaleerd, maar deze resulteren niet of nauwelijks in wetgeving.

Er zijn twee lichtpuntjes: er komt op initiatief van D66 en Groen Links een herstelmogelijkheid voor mensen die na 1 april 2013 en voor inwerkingtreding van de nieuwe wet hun Nederlandse nationaliteit hebben verloren. En volautomatisch verlies daarvan treedt niet meer op na tien jaar verblijf in het buitenland, maar pas na vijftien. Nederlanders in het buitenland krijgen dus vijf jaar extra om wakker te worden.

Helaas blijven Carla Brienen en vele anderen voorlopig in de kou staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden