Wie mij hebben wil, kan mij krijgen, zegt Mario Monti

Afgetreden premier stelt zich niet kandidaat, wel beschikbaar

Mario Monti doet niet mee met de parlementsverkiezingen die op 24 en 25 februari worden gehouden in Italië. Hij zal zich niet met een eigen partij of als lijsttrekker van een bestaande partij in het verkiezingsgeweld storten. Maar, zei hij gisteren op een persconferentie, als er 'geloofwaardige, politieke krachten' zijn die hem daarna vragen om hun coalitie of partij te leiden, dan zal hij dat zeker overwegen.

Monti is vrijdagavond afgetreden en is nu demissionair premier. Hij stapte op omdat de partij van Silvio Berlusconi, het Volk van de Vrijheid, hem niet langer steunde. Er is wekenlang druk gespeculeerd over de politieke ambities van de 69-jarige econoom en voormalige eurocommissaris. Sluit hij zich aan bij de gematigde christen-democraten, wordt hij kandidaat-premier? Gisteren kwam het verlossende, zij het wat ongewone, antwoord: hij zal met een manifest komen waarin hij zijn visie op de noodzakelijke ontwikkeling van Italië schetst. Hij heeft het daarin onder andere over meer concurrentiekracht, liberaliseringen, een grotere rol voor vrouwen en een beter functionerend belastingstelsel. Partijen of groeperingen die deze visie delen en hem als hun leider willen, kunnen Monti benaderen. Hij zal dan zien of hij zich aan hen wil verbinden. "Wat u wilt, is heel ongewoon in de Italiaanse politiek. Ik snap het niet helemaal", zei de journaliste die hem gisteren uitgebreid interviewde op tv.

Het is onduidelijk welke partijen of groeperingen een beroep op Monti zouden willen doen. De christendemocratische UDC wil wel graag met hem in zee, maar is een heel kleine partij. Pier Luigi Bersani, de leider van de centrum-linkse Democratische Partij die grote kans maakt de parlementsverkiezingen te winnen, zegt zijn eigen plan te trekken. En Angelino Alfano, secretaris van de Volk van de Vrijheid, sloot samenwerking gisteren uit.

De ironische en ingetogen Monti heeft dertien maanden een zakenkabinet geleid. Hij volgde de flamboyante Berlusconi op toen de rente op Italiaanse staatsleningen naar gevaarlijke hoogten was gestegen en het land failliet dreigde te gaan. Monti moest rust in de tent brengen, de geloofwaardigheid van Italië binnen de eurozone herstellen en ervoor zorgen dat de rente betaalbaar bleef.

Dat is Monti gelukt. "De Italianen kunnen hun hoofd weer opgeheven houden", zei hij tijdens de persconferentie. Monti is redelijk tevreden over wat hij in een jaar heeft bereikt: "De financiële noodtoestand is achter de rug en Italië heeft niet om noodhulp aan de EU hoeven vragen".

Veel Europese leiders en vooraanstaande Italiaanse ondernemers hopen dat Italië na de verkiezingen door zal gaan met het hervormings-en bezuinigingsbeleid van de ex-premier. Maar miljoenen Italianen zijn diens belastingverhogingen meer dan zat. 61 procent van de kiezers wil niet dat Monti zich kandidaat stelt voor het premierschap. Zij zien namelijk geen einde komen aan de economische ellende - helemaal niet nu de economie dit jaar met 2 procent krimpt, de werkloosheid is gestegen naar 11 procent, de huizenmarkt in elkaar is gestort en het consumentenvertrouwen een dieptepunt heeft bereikt.

Een veelgehoorde klacht is dat Monti's regering de rijkere Italianen te zacht heeft aangepakt en te hard is geweest voor de ambtenaren en de gepensioneerden. Veel kiezers waarderen het dat Italië dankzij hem binnen de eurozone weer serieus wordt genomen, maar willen een ander beleid. Peilingen laten zien dat een politieke partij van Monti de op twee of drie na grootste partij in het parlement zou worden.

Berlusconi ziet het premierschap al gloren
Silvio Berlusconi voert inmiddels volop campagne; hij is bijna elke dag op televisie. Berlusconi (76), naar zijn zeggen erg gelukkig met zijn nieuwe vriendin Francesca (28), bekritiseert Monti: "Zijn regering heeft Italië armer en depressiever gemaakt".

Berlusconi vindt dat zijn land niet gehoorzaam moet doen wat Duitsland opdraagt, en hij belooft de (dit jaar opnieuw ingevoerde) eigendomsbelasting op huizen af te schaffen. Hij is ervan overtuigd opnieuw premier te kunnen worden: "Ik kan die 40 procent van de kiezers die in 2008 op mij hebben gestemd weer voor me winnen".

Mario Monti sabelde Berlusconi gisteren tijdens de persconferentie neer. "In Europa kom je er niet met klappen op schouders en glimlachen."

En hij waarschuwde de Italianen voor Berlusconi: "Iemand die belooft de huizenbelasting af te schaffen, doet alle offers van 2012 teniet. Na een jaar zal die huizenbelasting terug moeten komen en twee keer zo hoog moeten zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden