Wie maakt nu eens een vrije, intelligente publieksfilm?

Gooise mannen in 'Gooische vrouwen'.

Welke Nederlandse film valt op het Film Festival in de prijzen? Belinda van der Graaf maakt een keuze en verzucht: Hadden de cineasten maar het lef van de documentairemakers.

Het Nederlands Film Festival in Utrecht is begonnen met de dans om de Gouden Kalveren. Welke Nederlandse film is zo bijzonder, dat hij over tien dagen met de hoofdprijs naar huis mag?

Nieuwelingen

Misschien gaat acteur Marc van Uchelen wel voor een verrassing zorgen. Zijn debuut als regisseur, 'Webcam', is in ieder geval op originele wijze tot stand gekomen, 'zonder budget', en gefilmd met camera's ter grootte van een luciferdoosje, vanuit het perspectief van de webcam.

Of gaan de andere nieuwelingen de boel opschudden? Joost van Ginkel debuteert deze week met '170 Hz', een opmerkelijk liefdesdrama over twee dove tieners inclusief dialogen in gebarentaal en ondertiteling voor horenden. Het drama over de woordloze liefde mag over twee weken zelfs als enige Nederlandse film naar het toonaangevende internationale filmfestival van Busan in het Aziatische filmland bij uitstek: Zuid-Korea.

Ontbreken van dialoog
Je vraagt je wel af of het ontbreken van dialoog - doorgaans een behoorlijk struikelblok in Nederlandse films - iets met die buitenlandse aandacht te maken heeft. Marco van Geffen stond een paar weken geleden nog in competitie op het filmfestival van Locarno. Zijn geheimzinnig getoonzette speelfilmdebuut 'Onder Ons' gaat over een opvallend zwijgzame Poolse au pair in een Hollandse Vinex-wijk.

Internationale aandacht
Aan internationale aandacht afgelopen jaar geen gebrek. Nanouk Leopold presenteerde haar vierde film 'Brownian Movement' op de filmfestivals van Toronto en Berlijn. Urszula Antoniak, twee jaar geleden met haar debuut 'Nothing Personal' de grote winnaar van vier Gouden Kalveren, reisde met haar tweede film 'Code Blue' naar Cannes.

Beide regisseuses staan voor indringende, uitgebeende vertellingen, gesitueerd in een soort parallelle universa, over respectievelijk een vrouwelijke arts (de Duitse Sandra Hüller) en een verpleegster op de terminale afdeling van een ziekenhuis (de Belgische Bien de Moor). Toeval dat beide vrouwen merkwaardige seksuele fantasieën in praktijk brengen? En dat ze er - evenals de tieners in '170 Hz' en 'Onder Ons' - vooral het zwijgen toe doen?

Nederlandse publiekfilm
De werelden die Leopold en Antoniak oproepen, zijn mijlenver verwijderd van wat in Nederland doorgaat voor een publieksfilm. Dan belanden we opeens in contreien van hard lachende tv-sterren als Linda de Mol ('Gooische Vrouwen') en Paul de Leeuw ('Alle Tijd'). Of we moeten ons een weg banen door platte thrillers en komedies, gebaseerd op de populaire pennevruchten van Saskia Noort ('De Eetclub' en 'Loft') en Khalid Boudou ('Pizzamaffia' en 'De President').

De openingsfilm van het 31ste Nederlands Film Festival, 'De Bende van Oss', is op z'n best een vakmatig misdaaddrama dat op enige historische interesse mag rekenen. Maar geweld en seks worden vooral in makkelijk te behappen clichés gebracht, met de man als gangster en de vrouw als hoer die wippend zint op ontsnapping. Het zijn films die de landsgrenzen alleen bij uitzondering passeren.

De Nederlandse Woody Allen?
Natuurlijk, 'Het Geheim' met Theo Maassen is een leuke kinderfilm vol heerlijke tovenarij, maar wie brengt verlossing, en springt in het gapende gat tussen de commerciële en artistieke film in Nederland? Wie maakt een vrije, intelligente publieksfilm? En ontpopt zich als, pak 'm beet, de Nederlandse Woody Allen of Mike Leigh?

De Iraniërs kunnen het, zie het geweldige huwelijksdrama 'A Separation'. De Turken kunnen het ook, evenals de Denen, de Belgen, de Roemenen, de Russen, de Polen, de Koreanen en de Argentijnen. Ze maken beeldschone, tot nadenken stemmende films die hoofdprijzen winnen in Berlijn, Cannes en Venetië en wereldwijd worden genoten.

Documentaires
In Nederland zijn er voor dergelijke ervaringen gelukkig documentaires, zoals het diep ontroerende portret van het bejaarde kunstenaarsechtpaar in 'Niet Zonder Jou' dat de dementerende fotografe Hermine van Hall tot in haar dood volgt (en bijbehorende vragen oproept).

Of 'Stand van de Sterren', het duizelingwekkende sluitstuk in de Indonesië-trilogie van Leonard Retel Helmrich die vanaf het aftreden van Soeharto in 1998, temidden van politieke chaos en economische crisis, de dagelijkse overlevingstocht volgde van een christelijke moeder en haar tot de islam bekeerde zoon, samen onder een dak in een krottenwijk in Jakarta.

Leken Nederlandse speelfilmregisseurs maar wat meer op Nederlandse documentairemakers: niet bang om met oorspronkelijke, meerlagige vertellingen te komen, vragen te stellen, denkbeelden te toetsen en iets van een zoektocht te laten zien.

Maar wie weet, komt het Nederlands Film Festival met een verrassing. We stellen vooralsnog scherp op de origineelste beloftes van de webcam en de woordloze liefde.

'Loft', gebaseerd op het boek van Saskia Noort.
'170 hz', opmerkelijk liefdesdrama over twee dove tieners in gebarentaal.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden