Column

Wie likt zijn vingers af bij het Kunduz-akkoord?

Demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager staat de pers te woord na afloop van de onderhandelingen met de fractieleiders Jolande Sap (GroenLinks), Alexander Pechtold (D66) en Arie Slob (ChristenUnie).Beeld ANP

Nu de eerste opwinding over de turbulente politieke ontwikkelingen van vorig week wat getemperd is, vallen een paar elementen wel erg op.

Daar is om te beginnen het kennelijke gemak, waarmee VVD en CDA hun verantwoordelijkheid voor anderhalf jaar ellende in een gedoogcoalitie met de PVV kunnen maskeren. Tot hun ongetwijfeld niet geringe vreugde bood zich al meteen tijdens de onderhandelingen met andere Kamerfracties een uitstekende bliksemafleider aan.

PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom was bereid de grens van drie procent politiek veel groter te maken dan hij feitelijk is. Eerst de grens afwijzen en vervolgens, als je merkt dat anderen een akkoord kunnen maken, inclusief die grens, roepen dat er over te praten valt. Dat is niet slim van de nieuwe sociaal-democratische voorman.

Veel belangrijker dan het vooralsnog buitenspel staan van de PvdA (dit is per slot een akkoord dat wellicht na de verkiezingen alweer overboord gaat), is de daarmee aan VVD en CDA geboden mogelijkheid te ontsnappen aan de verantwoording over anderhalf jaar samenwerking met de PVV. Die verantwoording kwam vorige week dinsdag niet tijdens het debat over de door de afgebroken Catshuisonderhandelingen onstane politieke crisis en ook daarna is nooit meer iets vernomen. Tot en met vandaag gaat het slechts over het niet meedoen van de PvdA.

Het is opvallend om te zien hoe weinig de inhoud van het Kunduz-akkoord er eigenlijk toe doet. Kennelijk is de euforie dát partijen uit het midden van het politieke krachtenveld elkaar nog kunnen vinden dermate groot dat al het andere er niet meer toe doet.

Vrijwel niemand taalt nog naar wat de vijf fracties allemaal bekokstoofd hebben. Drie min of meer liberale partijen (GroenLinks moet kennelijk definitief tot dat kamp gerekend worden) sluiten een akkoord dat voor tweederde (!) bestaat uit lastenverzwaringen en voor niet meer dan eenderde uit kortingen op de overheidsuitgaven. Wat is het creatieve aan het akkoord als dat gegeven eens gewogen wordt? Btw-verhoging en bevriezing van de ambtenarensalarissen, veel meer is dit akkoord vooralsnog niet.

Wat er dan aan het akkoord avontuurlijker zou kunnen zijn, wordt nu al een paar jaar aangeduid als de hervormingen. Newspeak voor het afpakken van rechten die in het verleden kennelijk wel nut hadden.

Vrijwel niemand zal de noodzaak bestrijden dat het handhaven van bepaalde rechten noodzakelijk is, maar tot nu toe deden we dat in dit land vooral in samenspraak met werkgevers en werknemers. Voor de eerdere, veel minder strenge, maatregelen rond pensioen en AOW, waren maanden van onderhandelingen nodig, die nu met één dramatisch gebaar richting de papierversnipperaar gaan.

De overlegorganen worden overboord gegooid. Natuurlijk onder druk van de tijd, maar aangezien de (financiële) uitkomst vaststaat, zal er ook op een rustiger moment voor werkgevers en werknemers niets meer uit te onderhandelen zijn.

Prima voor liberale partijen met het primaat van de politiek hoog in het vaandel, moeilijk uit te leggen voor het CDA met de nadruk op het maatschappelijke middenveld. En voor de PvdA. Misschien toch minder bizar dat de sociaal-democraten niet meededen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden