Wie legt baby Donna uit wat de rechter besloot?

Nooit eerder stond in Nederland adoptie zo ter discussie als deze anderhalf jaar. Er woedt een strijd over pleegzorg, adoptie en ouderschap.

Jarenlang is ontkend dat de pleegzorg belang had bij het vraagstuk rond adoptie. Maar dat de praktijk dichter bij elkaar ligt dan deze argumenten blijkt in het geval van baby Donna, waarvan de rechter heeft bepaald dat zij in Nederland mag blijven. De Belgische biologische vader van Donna verloor zijn gevecht om de voogdij.

De rechtbank van Utrecht baseerde zich in op artikel 1:377f van het Burgerlijk Wetboek. Dat bepaalt dat een niet-ouder slechts kan vragen om een omgangsregeling als er sprake is van een nauwe persoonlijke band met het kind. Ook verwezen de rechters naar het Europese mensenrechtenverdrag:eerbiediging van het gezinsleven. Die redenering is discutabel en potentieel gevaarlijk.

Er wordt namelijk van uitgegaan dat de genetische/biologische betrekking minder van belang is en per definitie geen ouderschap oplevert, maar dat de betrekking van derden die het kind verzorgen een belangrijker uitgangspunt vormt in de besluitvorming over de voogdij. In dit geval de pleegouders die het kind ter adoptie willen hebben. In de uitspraak is niet overwogen dat de vader van het kind, sinds bekend werd dat Donna echt bestaat, alles gedaan heeft om zijn dochter erkend te krijgen. ’Family Life’ bleef als een paal boven water staan.

De wet- en regelgeving rondom pleegzorg en adoptie is complex. Het kan voor pleegzorg van groot belang zijn dat het kind onder ’bescherming’ en zorg blijft van het pleeggezin. Vooral waar dreigende verwaarlozing en mishandeling een rol speelt in de gezinssituatie. Maar meestal wordt gekeken naar een omgangsregeling met de ouders en houden die vaak het ouderschap op afstand. Bij Donna blijft de mogelijke implicatie van deze uitspraak op het adoptie- en pleegzorgveld discutabel. Dit is eraan te wijten dat het pleeggezin zich het kind toe lijkt te eigenen, hopend op een volle adoptie. De weigering van de rechtbank van Utrecht voor een omgangsregeling met de vader versterkt dit.

Vreemd. Voormalig minister van justitie Donner erkende al in 2005 dat het wenspaar onrechtmatig had gehandeld. Blijkbaar is de wijze waarop adoptie tot stand komt geen maatstaf en mag Nederland ongestraft afwijken van wat het in internationale verdragen overeenkomt.

In het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind accepteert Nederland adoptie als ’laatste optie’. Voor Donna is adoptie echter geen laatste optie.

Opeens gaat het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en art. 8 met het recht op family life straffeloos boven het wereldwijde kinderrechtenverdrag. Daarmee bekrachtigt de Nederlandse rechtbank het idee dat het belang van Donna het best gediend is wanneer zij bij haar huidige opvoeders blijft. Maar is dat wel waar?

Professor F. Swennen van de Universiteit Antwerpen ziet dat anders. Volgens hem hebben de wensouders, die nu plots pleegouders heten, meegewerkt aan een verboden daad en is de overeenkomst met de draagmoeder nietig. Wie gaat Donna uitleggen hoe en waarom die uitspraak tot stand kwam? Hoe gaat zij dit ooit begrijpen? Helaas staat deze daad in de uitspraak niet ter discussie. Ook niet dat het mogelijk gaat om kinderhandel. De uitspraak gaat over de eerbiediging van het gezinsleven.

In feite betekent deze uitspraak dat iedereen die voor en bepaalde periode voor een kind zorgt, of het illegaal of legaal bij het gezin verblijft, het kind mag houden. Misdaad loont.

Deze uitspraak zal consequenties hebben in zaken van pleegzorg en adoptie waar kinderen onrechtmatig zijn verkregen. Illegaliteit loont zolang men de kinderen maar niet te dicht van huis haalt. De kinderen kunnen dan alsnog gelegaliseerd worden voor adoptie.

Hiermee is een precedent geschapen. Er is nu jurisprudentie waardoor toekomstige adoptieouders en/of pleegouders een nieuwe manier kunnen vinden om te forceren dat een kind bij hen kan opgroeien.

Het permanente bureau van het Haags Adoptieverdrag geeft geen commentaar. Dat duidt erop dat, ondanks alle regels die hier overtreden zijn in het kader van het internationaal adoptieverdrag, er niemand is die hiertegen kan optreden. De politieke belangen voor de lange termijn zijn weer belangrijker gebleken dan levens van kinderen en hun ouders. De vraag blijft bij wie Donna terecht kan als zij op een dag wil weten waarom haar leven zo gelopen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden