Wie komt op voor 'getergde boer'?

drama | Schrijver Chris De Stoop brak te midden van natuurclubs een lans voor 'van hun trots beroofde' boeren.

Wie komt er op voor de boer? De 'afgepeigerde, sufgepiekerde, getergde' landbouwer heeft op z'n minst toch recht op een fundamenteel debat?

De Vlaamse schrijver Chris De Stoop hield zaterdag, op een bijeenkomst in Nijmegen over het Nederlandse natuurbeheer, een hartstochtelijk en emotioneel pleidooi voor de boer. En dat voor een gezelschap dat de landbouw ziet als de belangrijkste bedreiging van het landschap, de Heimans en Thijsse Stichting, die opkomt voor natuurbehoud.

De voorzitter van de stichting, bioloog Frank Berendse, publiceerde zaterdag een politiek pamflet waarin hij natuurorganisaties oproept veel meer landbouwgrond op te kopen om het areaal natuur in Nederland te vergroten. Het ruimtebeslag van de landbouw is in het kleine Nederland veel te groot, vindt hij.

Op het Nederlandse platteland moeten volgens Berendse regionale natuurnetwerken worden opgezet, die een visie ontwikkelen voor natuur en landbouw samen.

De landbouw, die nu de helft van het landoppervlak inneemt, zou moeten worden teruggedrongen tot een derde.

Het was dezelfde Heimans en Thijsse Stichting die Chris De Stoop uitnodigde voor het symposium. "Er is weinig of geen solidariteit met boeren, die in heel Europa in nood verkeren", vindt de Vlaamse auteur.

De Stoop nam enkele jaren terug de boerderij van zijn ouders over, nadat zijn broer die de hoeve in de Hedwigepolder leidde, een eind aan zijn leven had gemaakt. De Stoops boek 'Dit is mijn hof' (2015) is een ode aan het traditionele boerenbestaan en een persoonlijk relaas over het marginaliseren van de boer.

Volgens De Stoop is de boer van zijn trots en zelfrespect beroofd. "Door het Europese landbouwbeleid zijn zij verzeild geraakt in een ongenadige afvalrace. En nu worden honderden jaren oude kettingen van boerengeslachten doorgesneden, neemt het aantal zelfmoorden toe. En toch wordt dit in Nederland en België niet als een sociaal drama ervaren. Wij zijn vervreemd van onze grond, ons voedsel, onszelf en van elkaar."

De Stoop erkent dat het landschap lijdt onder de industrialisering van de landbouw.

"Boeren moeten produceren, produceren, produceren. En wij moeten consumeren, consumeren, consumeren. De dolgedraaide consumerende samenleving wentelt haar slechte geweten af op boeren. Als wij geen boeren meer willen, dan moeten we daarover duidelijk zijn. Willen we ze wel, dan moeten we hun een kans geven." De Stoop pleitte voor een herwaardering van het platteland.

Natuurclubs willen afstand tot burger verkleinen

Natuurmonumenten is het eens met de kritiek van bioloog Frank Berendse dat natuurbeschermingsorganisaties in Nederland onvoldoende tegenkrachten hebben gemobiliseerd, toen zes jaar geleden het kabinet grote bezuinigingen doorvoerde. In zijn boekje 'Wilde apen', dat zaterdag werd gelanceerd, pleit Berendse voor een nieuwe natuurbeweging, 'die gedreven wordt door verantwoordelijkheidsethiek'.

Marc van den Tweel, directeur van Natuurmonumenten, vindt dat de analyse van Berendse klopt. "Natuurbeschermingsorganisaties zijn de afgelopen 25 jaar meer en meer instituties geworden. De afstand tot de burger is daardoor vergroot. En dat leidde niet tot mobilisatiekracht. Maar we hebben geprobeerd te leren van onze fouten. We hebben lessen getrokken. We zoeken de leden op. Onze actie om de kust van Nederland te redden is daarvan een voorbeeld."

Van den Tweel zoekt vooral de dialoog, bijvoorbeeld in het debat tussen natuurbehoud en landbouw. "We nemen stevige standpunten in, maar proberen tegelijk verbindingen te zoeken om doelen te bereiken. Met roepen langs de zijlijn, verbeteren we het landschap niet." Volgens Van den Tweel moeten natuurbeschermers ook leren met respect over landbouw te spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden