Wie kent de meest doodgewone burger?

Het lijkt soms wel een wedstrijdje onder parlementariërs: wie kent de meest doodgewone burger? En wie weet de belangen van deze arme ziel het beste te behartigen?

Ook vorige week, tijdens het debat over de regeringsverklaring van het kabinet-Rutte, echode de overtreffende trap weer door de plenaire zaal. Aanleiding dit keer waren de geplande bezuinigingen. GroenLinks’er Femke Halsema introduceerde haar naamloze vriendin die naast psychiatrisch verpleegkundige, ook alleenstaande moeder is en jaarlijks 25.000 euro bruto te besteden heeft. PvdA-leider Job Cohen kwam op de proppen met mevrouw Smeekens, die vlak voor de verkiezingen van 9 juni nog in het wijlen actualiteitenprogramma ’Netwerk’ figureerde. U weet wel, de bijstandsmoeder die het met VVD-leider Mark Rutte aan de stok kreeg vanwege al dan niet verkeerde berekeningen op basis van het VVD-verkiezingsprogram. Voor Cohen was het duidelijk: mevrouw Smeekens gaat betalen voor de crisis.

Niet alleen slachtoffers van de economische malaise passeerden de revue. Stef Blok, fractieleider van de VVD, voerde zijn – in 1903 geboren en in armoede opgegroeide – grootmoeder op om zijn gelijk te halen. Nederland is toe aan een cultuur waarin niet de overheid maar de doodgewone burger zelf zorgt voor verandering en vooruitgang, betoogde de liberaal. Hij memoreerde aan de glanzende ogen van oma Blok als ze sprak over de grote veranderingen van begin vorige eeuw. Zoals die keer dat ze voor het eerst een auto zag, en het moment waarop ze hoorde dat mensen zouden kunnen vliegen. Oma Blok heeft het allemaal nog mee kunnen maken, doordat de overheid enerzijds haar kerntaken goed regelde, en anderzijds veel ruimte bood aan al die mensen met lef en doorzettingsvermogen, zo betoogde de VVD’er.

Ook partijgenoot Rutte haalde een familielid van stal: zijn vader. Rutte senior werd in 1909 op het Noordereiland in Rotterdam geboren, maar – als hij nog had geleefd – zou hij zijn eigen wijk niet meer herkennen, verzekerde de premier. En dat terwijl zijn vader ’allesbehalve moeite met vreemdelingen’ had. Zo zijn er heel veel Nederlanders die zich niet meer in hun eigen land herkennen, wilde Rutte er maar mee zeggen.

Familieleden vormen een dankbaar object om een betoog nog geloofwaardiger en herkenbaar te maken voor de doodgewone burger die thuis vanaf de bank meeluistert. Ooms en tantes klinken minder willekeurig dan Jan Modaal en doen de anonieme statistiek veranderen in een persoonlijk verhaal. Bovendien is het een makkelijke truc die zo tijdens een debat of spreekbeurt moeilijk te controleren valt. Niet voor niets voerde voormalig PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer haar autistische broer Koos op toen haar partij in het Amsterdamse Hotel Arena vierde dat ze één jaar in het kabinet-Balkenende IV zat. Jan Peter Balkenende zelf voerde liever zijn dochter Amelie op. In het begin van zijn premierschap was het in elke speech wel een keer raak. Zo werd de CDA-voorman in de beeldvorming niet alleen een keiharde werker, maar ook een moderne gezinsman.

Bij gebrek aan een gewillig familielid, is de buurtbewoner een prima alternatief. Ondanks hun drukke agenda’s blijken Kamerleden de ideale buur, die zijn of haar buurtgenoten meer dan oppervlakkig kent. Een Kamerlid kent zijn buren bij naam, weet welk werk ze doen en als het even mee zit, is hij ook niet te beroerd om het probleem van een goede buur hoogstpersoonlijk bij het kabinet aan te kaarten.

Vorig jaar, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, waren de buurtbewoners van onze volksvertegenwoordigers niet uit het debat weg te slaan. Hamer beet het spits af door haar buurman Joost op te voeren. Joost verkoopt DAF-trucks. „Ik verzin het niet”, voegde de toenmalige PvdA-leider er nog veelzeggend aan toe. Een goedkoop trucje, vond de oppositie die spontaan een Joe the Plumber-déjà vu kreeg. Deze Amerikaanse loodgieter speelde in 2008 een rol in de verkiezingsstrijd tussen Obama en McCain en diende als voorbeeld om de effecten van de belastingpolitiek op de middenklasse weer te geven. Meer Kamerleden bleken een lievelingsbuur te hebben. Alexander Pechtold praat over de heg met Gerard, SP’er Agnes Kant deed dat met Carrie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden