Wie is wie in de slag om Aleppo?

Rebellen schieten richting het leger van Assad. Beeld AFP

Een ratjetoe van jihadisten en rebellen werkte dit weekend samen om een einde te maken aan de omsingeling van Oost-Aleppo door het Syrische leger. Dat lukte. Niet eerder veroverden zij in zo'n tempo zo veel terrein. Wie is wie in de cruciale slag om Aleppo?

Even terug naar het begin. Het is 2011 als ontevreden Syriërs de straat op gaan. Zonder wapens, maar met hun stem. Die willen ze vertegenwoordigd zien in de dictatuur van president Bashar Al-Assad. Omdat Assad met exorbitant veel geweld reageert, verandert de opstand al gauw in een burgeroorlog. Iedereen die iets tegen Assad heeft trekt ten strijde, al dan niet met buitenlandse steun.

Na vijf jaar oorlog strijdt een wirwar van partijen in wisselende coalities tegen Assad, die koste wat het kost op zijn troon blijft zitten. Hij regeert inmiddels over minder dan de helft van Syrië. De rest wordt beheerst door verschillende jihadistische groeperingen, waaronder Islamitische Staat. De situatie kan momenteel het best omschreven worden als 'chaos'.

Sinds een aantal dagen wordt er gevochten om Aleppo. Kenners noemen het 'een cruciale slag': de grootste in de burgeroorlog tot nu toe. Zaterdag slaagde een coalitie van jihadisten en rebellen erin het door Assad omsingelde Oost-Aleppo te ontzetten. Nooit eerder werkten zo veel groeperingen samen. Voor wie de kluts kwijt is, een overzicht van de groeperingen die er in de strijd om Aleppo toe doen.

Het Syrische leger in het noorden van Aleppo. Beeld epa

VOOR REGIME
Syrische leger
Dit zijn de mannen van Assad. Zij vechten om de president in het zadel te houden en de dictatuur in haar volle glorie te herstellen. Ze willen dat de vele jihadistische groepen vertrekken. Bij het uitbreken van de burgeroorlog telde het leger 300 duizend manschappen. In het najaar van 2015 waren er volgens schattingen nog 100 duizend over - tweederde liep over naar andere milities, of kwam om.

Het leger wordt ondersteund de National Defence Force (NDF), burgerwachten die gerekruteerd worden onder minderheden zoals alawieten, christenen en sjiieten. Zij hebben belang bij het overleven van de Syrische regering, omdat die hen bescherming biedt. Ze zijn bang om uitgeroeid te worden als jihadistsiche groeperingen de macht grijpen. De NDF bestaat naar schatting uit tienduizend strijders, onder wie 500 vrouwen.

De Syrische regering wordt gesteund door Rusland en Iran. Rusland levert wapens, Iran zorgt voor training en logistiek. Uit beide landen doen 'vrijwilligers' mee in de strijd, aantallen zijn niet bekend. Daarnaast vecht Hezbollah, een Libanese verzetsgroep, mee aan regeringszijde. Syrië was jarenlang de beschermheer en bondgenoot van de groep. Er zijn vermoedelijk enkele duizenden hezbollah-strijders in Syrië.

Strijders van Fateh al-Sham in het zuiden van Aleppo. Beeld afp

TEGEN REGIME
Fateh al-Sham
De jihadistenclub Jabhat Fateh al-Sham vormt de voorhoede in de strijd tegen het Syrische leger. De naam is nog geen maand oud, maar de spelers zijn al sinds 2011 bekend als Al-Nusra, de Syrische tak van Al-Qaida. Met de naamsverandering wil leider Mohamed al-Jolani zich losmaken van Al-Qaida. Zo hoopt hij meer buitenlandse steun te krijgen van landen als Turkije, Qatar en Saudi-Arabië.

Leider Al-Jolani is de bindende factor tussen de samenwerkende jihadistische groepen in de strijd om Aleppo. Hij roept op de verschillen in ideologie opzij te zetten en te strijden voor hun gezamenlijke doel: het omverwerpen van Assad. Zelfmoordaanslagen, autobommen en ontvoeringen zijn de voornaamste tactieken van Fateh Al-Sham.

Tegenwoordig ondernemen ze ook conventionele militaire operaties, zoals het aanvallen van overheidsinstellingen. Uiteindelijk willen de vijfduizend tot tienduizend aanhangers van Fateh al-Sham een soennitische staat waarbij een strikte interpretatie van de islamitische wet geldt. Dus: geen alcohol, muziek of tabak.

Ahrar al-Sham
Deze groep wil het regime van Assad vervangen door een islamitische staatsvorm, waarin de sharia-wetten leidend zijn. Ahrar al-Sham is sinds het begin van de burgeroorlog actief en heeft nauwe banden met terreurorganisatie Al-Qaida. Ook werkten ze tot 2014 samen met de Islamitische Staat (IS), maar die band werd ruw verstoord toen IS een strijder van Ahrar al-Sham doodde, nadat de groep kritiek op IS had geleverd.

Sinds 2015 profileert de groep zich eerder als gematigd dan extremistisch. Anders dan IS streeft Ahrar al-Sham geen wereldwijde jihad na, maar wil het bij Syrië houden. De beweging krijgt steun van Turkije en Saoedi-Arabië. Ahrar-al Sham beschikt naar schatting over 20.000 strijders.

Strijders van het Vrije Syrische leger in het zuidwesten van Aleppo. Beeld reuters

Vrije Syrische leger
Dit leger werd opgericht door officieren die het niet eens waren met hoe Assad in 2011 de betogers in de straten aanpakte. Zij werkten samen met activisten in de strijd tegen de president en werden door het Westen gezien als de 'good guys' van de burgeroorlog. Maar die sympathie duurde niet lang: het leger bleek niet terug te deinzen voor marteling, verkrachting en geweld tegen burgers. Het Vrije Syrische Leger bestaat uit ongeveer 30 duizend strijders en wordt gesteund door de Verenigde Staten. Een duidelijke leider ontbreekt. In het leger dat bekend stond als gematigd, is nu ook ruimte voor extremisme.

Nour al-Din al-Zenki
Deze jihadistische groep krijgt wapens van de CIA, de inlichtingendienst van de VS. Zij onthoofdden vorige maand nog een 12-jarige jongen, omdat hij aan de kant van het Syrische regime zou hebben gevochten. Het gevolg was een discussie in de VS over steun aan de groep. Al-Zenki heeft er overigens nooit een geheim van gemaakt dat zij goede banden heeft met Al-Qaida.

Amnesty International meldde eerder deze maand dat Al-Zenki zich schuldig maakt aan executies, martelpraktijken en verdwijningen van burgers. Volgens slachtoffers die spraken met de mensenrechtengroep, gebruiken zij een aantal van dezelfde beruchte martelmethoden als het Syrische regime. De grootte van de groep wordt geschat op 1500 strijders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden