Wie is er goed? En wie is er slecht?

Grote Amerikaanse politici hebben de thrillers van Harlan Coben op hun nachtkastje liggen. Ook zijn 27ste boek 'De vreemde' is een succes. Over wat er gruwelijk mis kan gaan in het leven van de gewone man.

Enkele stappen voorbij de sombere plek waar Beatleszanger John Lennon in 1980 werd vermoord, zwaait de deur van het vermaarde Dakotagebouw in Manhattan open. Een rijzige vijftiger verschijnt - 1,90 meter, kale kop, grote oren, gympen zonder veters. Het is onmiskenbaar de Harlan Coben die ons al indringend aanstaarde vanaf een stand in de luchthavenkiosk, waar zijn nieuwste bestseller 'De Vreemde' breeduit wordt aangeboden. Joviaal klinkt het: "Hey, welcome, you guys".

Dit is Cobens woonhuis niet, dat ligt in een rustig stadje in New Jersey, een uurtje rijden vanaf Manhattan. Daar leeft hij met zijn vrouw, kinderarts, en zijn vier kinderen. In de stad kocht hij een appartement in The Dakota erbij en werd zo een buurman van Lennons vrouw Yoko Ono die hier nog altijd zetelt.

Zijn thriller 'De vreemde' ligt deze maand in Nederlandse vertaling in de winkels, net voor de start van de Maand van het Spannende Boek. De Amerikaanse versie kwam eind maart uit en haalde direct de topposities van de bestsellerslijsten. Moderne kunst siert de muren, uitzicht op Central Park, de zon schijnt.

Het gaat u goed?

"Het gaat geweldig. Mijn boek 'De vreemde' is misschien wel mijn beste boeklancering. De exacte cijfers weet ik nog niet. In dit stadium van mijn carrière word ik niet meer zo zenuwachtig als een boek uitkomt, moet ik er wel bij zeggen, hoor. Geen slapeloze nachten, hier, het is allemaal al goed."

Dit is uw 27ste boek, u bent 53 jaar oud, een enorme productie. Wat is uw geheim?

"Ik weet het niet. Ik verwoord het soms zo: er zijn drie dingen die je tot een schrijver maken. Twee liggen voor de hand: inspiratie en zweet. De derde is minder vanzelfsprekend, maar gaat voor mij zeker ook op: wanhoop. Dat betekent: ik kan niks anders. Wat moet ik doen met mezelf als ik niet schrijf? Wat voor een baan moet ik nemen? Wat voor leven zou ik hebben? Die onzekerheid motiveert om telkens opnieuw te proberen iets goeds te maken."

Heeft het niet ook met ijzeren discipline te maken?

"Die heb ik helemaal niet. Maar ik kan wel overal schrijven. Veel boeken zijn in een Starbucks ontstaan. En kennen jullie taxidienst Uber? Op een dag moest ik naar New York, maar ik had geen zin om parkeergeld te betalen. Dus probeerde ik het eens met Uber. Ik realiseerde me dat dit geen goedkopere oplossing was. Dus ik dacht: waarom zou ik niet wat gaan werken. En hey, dat ging prima. Ik zit nu vaak met mijn laptop in de Ubertaxi. Thuis schrijf ik niet. Daar zijn mijn kinderen en daar heb ik te veel excuses om andere dingen te doen."

Hoe is het schrijven voor u begonnen?

"Mijn jeugd was beangstigend normaal. Ik kreeg een typische Amerikaanse middenklasse opvoeding, alles prima. Gustave Flaubert heeft het mooi gezegd: wees saai in je gewone leven, zodat je gewelddadig kunt zijn in je werk."

Hoe kom je van zo een brave achtergrond tot het schrijven van thrillers?

"Oh, mijn leven zat altijd wel stampvol kleine, inspirerende mysteries. In de stad waar ik opgroeide stond een groot huis. Iedereen wist dat het eigendom was van een grote maffiabaas. Wij kinderen zeiden onder elkaar: als je op de oprit komt, word je doodgeschoten. Er zou een crematorium in de achtertuin staan. Later heeft iemand het uitgezocht en een boek over dat huis geschreven. En weet je wat: die geruchten klopten. Dit soort dingen gaven brandstof aan mijn verbeelding als kind. De meeste van mijn boeken spelen zich af in zo'n perfect ogende Amerikaanse voorstad, waar ikzelf in opgroeide en waar ik nog steeds woon, met veel duisternis eronder."

'De vreemde' begint met Adam, een aardige vader met een fijne vrouw en twee fijne zonen, die op een dag door een wildvreemde wordt aangesproken. Die zegt hem iets dat zijn leven ruïneert. Helemaal uw favoriete thema dus.

"Ja, de vreemde zegt maar een paar woorden en die maken het leven van Adam kapot. Het toont aan hoe fragiel onze wereld is. We noemen de wereld waarin mijn personages leven de Amerikaanse droom, maar het gaat veel verder, het is de droom van bijna elk mens op de wereld. Een vredig leven met een leuk gezin met kinderen met een mooi huis en een baan."

Wie dat leven leidt, heeft een vals gevoel van veiligheid?

"Ja. Het hoeft niet altijd een vreemde te zijn, het kan ook iemand zijn die heel bekend is in je omgeving die zomaar opeens dat mooie leven vernietigt."

Een gruwelijk gegeven, waarom die fascinatie voor wat er mis kan gaan?

"In mijn boeken breng ik goed en kwaad zo dicht mogelijk bij elkaar. Denk aan een voetbalveld, met een dikke lijn in het midden. De ene kant is goed en andere kant is slecht. Ik wil precies op die scheidslijn staan. Ik wil die lijn rommelig maken. Ik wil dat je niet weet wie goed en wie slecht is. Dat je nadenkt over de vraag: ben ik het eens met het gedrag van deze personage? Als ik jou vraag: 'Zou je iemand vermoorden?', antwoord je waarschijnlijk nee. Maar als ik je vraag: 'Zou je iemand vermoorden om je kind te redden, dan is het antwoord waarschijnlijk ja. Waar is tussen die twee nu het goed en waar het kwaad?"

U zoekt naar een subtielere slechtheid dan de seriemoordenaar uit de gemiddelde thriller?

"Het heel grote kwaad interesseert me niet. Monsters interesseren me niet. Psychopaten interesseren me niet. Mensen die gemotiveerd worden door geld om slecht te doen, interesseren me soms een beetje maar eigenlijk ook niet echt. De angst om iets te verliezen dat je dierbaar is, en wat je vervolgens doet om het te behouden, dát interesseert me. Daarom prefereer ik een hoofdpersoon als Adam, hij is een alleman. Hij is jou en ik en iedereen."

Hoe dicht staat wat u beschrijft bij uw eigen angsten?

"Ik heb geen van die angsten in mijn leven. Misschien is het schrijven van deze boeken voor mij therapie. Misschien blijf ik ervan verstoken omdat ik erover schrijf."

Ook geen angsten over uw vier kinderen en de narigheid die hen kan overkomen?

"Ik blokkeer het. Ik kan heel goed blokken waar ik geen controle over heb. Mijn derde kind was anderhalf jaar geleden zeer ziek, het was levensbedreigend. Ik was doodsbang. Maar om een of andere reden kan ik dat blokkeren. En kon ik dus toch goed slapen. Mensen denken vaak dat iemand die dit soort beangstigende boeken schrijft in zijn echte leven ook doodsbang is. Nou niet dus. Mijn vrouw verbeeldt zich altijd het ergste, ik niet."

Als u een echt nare scène hebt geschreven, waarbij een goed mens iets vreselijks overkomt, gaat u daarna naar huis gezellig met uw vrouw en kinderen eten?

"Geen enkel probleem, dat zijn compleet gescheiden werelden. Niets van dat enge gedoe bloedt door in mijn eigen leven. Luister: ik weet toch dat het fictie is. Er zijn lezers die mij vragen: hoe gaat het toch met Myron Bolitar, de personage waar ik een aantal boeken over geschreven heb. Ik denk dan: hoezo? Hij is niet echt. Ik bedenk hem in mijn hoofd. Ik kan hem niet even bellen en checken hoe het met hem gaat. Ik ben blij dat hij voor mijn lezers zo levend geworden is, dat wel."

Wat is het ergste dat u zelf hebt meegemaakt?

"Elf september 2001, het moment dat die vliegtuigen in de torens vlogen. Ik was er persoonlijk bij betrokken. We hebben veel mensen verloren uit mijn omgeving. De vader van de beste vriendin van mijn dochter. Het was afgrijselijk. En die gebeurtenis heeft ons land en de hele wereld voorgoed veranderd."

Waar was u?

"Ik was in mijn huis in New Jersey en zag het op tv. Wij haalden onze kinderen van school, werkelijk alle ouders waren er, niemand stuurde zijn kind nog met een bus. En we vroegen elkaar: heb jij al iets gehoord van die en die? En iedereen van wie niks gehoord was, daar hoorden we nooit meer wat van. Er waren geen wonderen. Er waren geen mannen die alleen een klap op de kop hadden gekregen maar uiteindelijk toch in orde waren. We keken nonstop naar elk tv-programma en zagen de beelden een miljoen keer voorbijtrekken. En sindsdien, als er een documentaire is over de instortende torens, zet ik die meteen af. Ik kan het niet meer zien."

In hoeverre is Amerika erdoor veranderd?

"Ik was nog in het Witte Huis op 8 september 2001. George en Laura Bush waren betrokken bij de organisatie van een boekenfestival. Ze nodigden zo'n 35 auteurs uit. Wij kregen een ontbijt aangeboden op het Witte Huis. Die avond was er een diner in de nationale bibliotheek van het Congres. We waren allemaal in dezelfde ruimte, de hele staf en de regering, Colin Powell (minister van buitenlandse zaken), John Ashcroft (minister van justitie), noem maar op. Met heel weinig bewaking. De volgende keer dat ik naar Washington ging, in oktober van dat jaar, bezocht ik mijn goede vriend senator Harry Reid. Het was een dode stad, veiligheid legde alles lam. Overal barrières. Een totaal ander gevoel. Dat is niet echt meer weggegaan. Het is een cliché maar wel waar: we zijn onze onschuld verloren."

Bent u politiek actief?

"Ik hou me politiek zo stil als ik kan. Ik heb lezers uit het hele politieke spectrum, Chris Christie (Republikeinse gouverneur) en Steve Forbes (uitgeefmagnaat en Republikein) maar ook Democraten als Bill Clinton en Harry Reid lezen mij, en dat wil ik zo houden. Weet je, in de The New York Times is een rubriek die 'By the Book' heet. Daarin vertellen mensen over wat ze lezen. Begin dit jaar zei Hillary Clinton op de vraag: 'Wat ligt er naast uw bed': 'Ik mis je' van Harlan Coben. Paar weken later in dezelfde rubriek vertelde Lynne Cheney (vrouw van de voormalige Republikeinse vicepresident Dick Cheney) dat ze ook een boek van mij naast haar bed heeft liggen. Dat is wat ik wil. En dus hou ik mijn mond over mijn politieke voorkeuren. Ik wil niet dat Lynne Cheney zich zorgen maakt dat ik een linkse jongen ben. En ik wil niet dat Hillary denkt dat ik rechts ben."

Hoe voelt het om naast het bed van al deze machtige vrouwen te liggen?

(lachend) "Pretty damn cool. Rechts en links liggen verder uit elkaar dan ooit in de huidige Amerikaanse politiek, maar ze hebben in elk geval iets gemeen: ze lezen mij."

Harlan Coben

'De Vreemde' is verschenen bij uitgeverij Boekerij, 19,99 euro. Volgende week vrijdag begint de Maand van het Spannende Boek.

Wie is schrijver Harlan Coben?

Geboren in een volgens eigen zeggen gelukkig middenklassegezin (drie jongens) in New Jersey in 1962.

Woont nu nog steeds in New Jersey, dichtbij zijn geboorteplek, met vrouw en vier kinderen (tussen 14 en 21 jaar oud).

Zijn laatste zeven thrillers bereikten na verschijning allemaal meteen de top van de bestsellerslijst van The New York Times.

In totaal schreef hij 27 boeken, verkocht hij al meer dan 60 miljoen exemplaren wereldwijd en won verschillende prijzen.

Hij verkoopt karakternamen: wie een bedrag geeft aan een goed doel dat Coben uitkiest, kan zijn naam teruglezen als karakter in een volgend boek. Er is een wachtlijst. Per boek levert het circa 50.000 dollar op.

Werkt op dit moment aan een volgend boek (wil hij nog niks over zeggen) en twee tv-series: eentje voor de Franse en eentje voor de Britse tv. Hij belooft dat er ooit nog een boek gaat komen met zijn bekende personage Myron Bolitar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden