Wie is eerst: de vluchteling of de bijstandsmoeder?

De Tweede Kamer kwam al brainstormend met minister Stef Blok tot een oplossing.Beeld ANP

Het is een lastig vraagstuk: hoe te voorkomen dat vluchtelingen zo'n groot beroep doen op de sociale woningmarkt dat andere groepen langer moeten wachten? Inmiddels gaat één op de tien vrijkomende sociale huurwoningen naar vluchtelingen, en de instroom houdt vooralsnog aan. Dat kan zo niet verder, meent de Tweede Kamer, die vandaag al brainstormend met minister Stef Blok van wonen tot vier verschillende oplossingen kwam.

1. Hef de voorrang op
Het idee van de VVD: geef vluchtelingen niet langer voorrang op de sociale woningmarkt. Dan wordt niemand bevoordeeld en ontstaat er meer druk om alternatieve woonruimten te creëren. Bijvoorbeeld door leegstaande kantoren om te bouwen, noodwoningen te plaatsen en sloopwoningen te laten staan - ideeën die de PvdA ook aanstaan. "Het hoeven geen paleisjes te zijn", aldus Kamerlid Roald van der Linde. "Als je er maar veilig en droog kunt wonen." De PVV wil ook van de voorrangsregeling voor vluchtelingen af, maar vooral omdat deze 'de Nederlanders' benadeelt. Minister Blok ziet juist wel voordeel in de urgentieverklaringen die vluchtelingen nu krijgen. Daardoor wonen ze 'niet eeuwig' in een asielzoekerscentrum, maar stromen ze sneller door naar een huurwoning, waardoor ze sneller integreren, werk vinden en op eigen benen staan. In plaats van een beroep te doen op sociale voorzieningen.

2. Pas de verdeelsleutel aan
Het aantal vluchtelingen dat gemeenten nu moeten huisvesten is nu gekoppeld aan het inwoneraantal. Amsterdam moet een grotere groep onderdak bieden dan een gemeente als Bellingwedde. "De steden met de langste wachtlijsten moeten de meeste vergunninghouders huisvesten", aldus SP-Kamerlid Sadet Karabulut, die aandringt op een andere verdeelsleutel. Daarbij zou volgens haar ook gelet moeten worden op de bevolkingssamenstelling, arbeidsmarktsituatie en het woningaanbod. Blok heeft hierover met gemeenten gesproken, maar onderling kwamen ze er - net als de EU - niet uit. "Alles afwegende is dit het eerlijkst", aldus Blok.

3. Verschuif ze
Goed, als de verdeelsleutel niet anders kan, kunnen gemeenten dan niet zelf gaan schuiven? Stel dat Rotterdam niet genoeg vrije huurwoningen heeft, zou een stad als Heerlen met zijn leegstand dan niet een aantal vluchtelingen tegen betaling kunnen overnemen? De SP voelt hier voor, evenals de VVD die zo een toekomst voor scholen en supermarkten ziet in krimpgebieden. Wettelijke belemmeringen zijn er niet, aldus Blok, wel praktische. Gemeenten hebben hier al wel over gesproken, maar worden het niet eens over de vergoeding. De kosten die een vluchteling met zich meebrengt zijn ook lastig in te schatten, stelt Blok. Want hoe lang heeft iemand nodig om werk te vinden? Hoe groot zal het beroep op psychische zorg zijn? Wellicht komt het er in de toekomst van.

4. Denk aan particuliere verhuur
Natuurlijk, vluchtelingen kunnen in een asielzoekerscentrum (azc) blijven wachten op een schaarse huurwoning, maar waarom laten we ze niet (tijdelijk) bij welwillende gastgezinnen met leegstaande kamers verblijven? Volgens de ChristenUnie willen veel mensen maar wat graag helpen en zou - naar Duits voorbeeld - particuliere verhuur van woonruimtes aan vluchtelingen makkelijker en aantrekkelijker moeten worden. Bijvoorbeeld door een financiële tegemoetkoming of fiscale voordelen. De partij doopt haar plan 'Airbnb for a refugee' en kan rekenen op de interesse van Blok, al waarschuwt hij geen zak geld klaar te hebben liggen om verhuurders mee te betalen. Vorige maand liet staatssecretaris Klaas Dijkhoff van veiligheid en justitie al weten dat vluchtelingen in afwachting van een huurwoning tegen een onkostenvergoeding bij familie kunnen gaan verblijven om zo de azc's te ontlasten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden