Wie in de GGZ niet in een hokje past, heeft het zwaar

Beeld Trouw, Studio Vonq

Voor zeker tweehonderd kwetsbare patiënten met een combinatie van een verstandelijke beperking en ernstige psychische problemen ontbreekt op dit moment goede zorg. Dat blijkt uit een inventarisatie van MEE, de landelijke organisatie die patiënten op weg helpt in het ingewikkelde zorglandschap.

Aanleiding was het verhaal van afgelopen zaterdag in deze krant over Geke, een vrouw met lichamelijke en psychiatrische problemen die van het kastje naar de muur werd gestuurd. Zoals zij vanwege haar GGZ-problematiek niet in aanmerking kwam voor opname in een verpleeghuis, kent MEE tweehonderd patiënten die geen toegang krijgen tot de juiste zorg. Ze zitten op de verkeerde plek, of thuis, vaak met overbelasting van naasten als gevolg.

Volgens Mirjam Sterk, sinds begin dit jaar directeur van MEE, beschikt in Nederland slechts een handjevol instellingen over voldoende expertise om patiënten met meervoudige problemen de juiste zorg te verlenen. "Wij horen soms wel twintig keer 'nee' als we een plek voor iemand zoeken. Als het al lukt, betekent het vaak dat iemand bijvoorbeeld in Friesland komt te wonen, op honderd kilometer afstand van zijn familie."

De kern van het probleem: de meeste instellingen hebben óf expertise voor patiënten met een verstandelijke beperking óf voor GGZ-problemen. Wie bijvoorbeeld een laag IQ heeft én autistisch is, krijgt vaak met een van beide type instellingen te maken. Dan kan het voorkomen dat patiënten met een verstandelijke beperking in een GGZ-kliniek therapie-sessies bijwonen die ze niet begrijpen of dat psychiatrisch patiënten die geen prikkels kunnen verdragen in een lawaaiige omgeving verblijven - waarop hun ouders hen naar huis halen.

Dat de geestelijke gezondheidszorg vorig jaar vanuit de volksverzekering AWBZ is ondergebracht bij de zorgverzekeraars, heeft de situatie er volgens Sterk niet makkelijker op gemaakt. Omdat het geld nu vanuit verschillende bronnen bij de instellingen terechtkomt, is het volgens haar moeilijker geworden om zorgverleners aan te trekken die raad weten met deze problematiek.

'Tijd voor actie'

De Ieder(in), de belangenvereniging voor mensen met een beperking, herkent het probleem. Een woordvoerder wijst erop dat ook het plaatsen van patiënten met een dubbele zorgvraag lastiger is geworden sinds de toelatingseisen voor een opname in een instelling voor verstandelijk gehandicapten in 2015 zijn verscherpt.

"Tot voor kort bleef er wel eens wat geld over omdat de lichte gevallen niet alles opmaakten. Dat geld werd dan gebruikt voor patiënten met complexere problemen. De ruimte om te middelen is er helaas niet meer. Moeilijke gevallen worden als een hete aardappel doorgeschoven. Ze gaan van crisisopvang naar crisisopvang."

MEE heeft de kwestie begin dit jaar - zonder aantallen te noemen - al eens aangekaart bij het ministerie van volksgezondheid. Tot concrete oplossingen heeft dat niet geleid. Vorige maand is het probleem op initiatief van zorgverzekeraar Zilveren Kruis met iedereen besproken, maar ook dat heeft geen oplossing opgeleverd.

Volgens Sterk is het tijd voor actie. "De partijen die over de financiering gaan, zoals het Rijk of de zorgverzekeraars, kunnen zich niet langer verschuilen achter verschillende stelsels. Laat ze nou eens per casus, samen met de aanbieders in de regio, bepalen wie welke zorg nodig heeft. Dan moeten ze later maar uitzoeken of er regels aangepast moeten worden. Het hoeft niet meer te kosten. Het gaat om een andere manier van organiseren."

Geke's wanhopige gang door de psychiatrie
Schrijfster Yolanda Entius beschreef afgelopen zaterdag in Letter&Geest de hellegang om opvang te vinden voor haar zus Geke (gefingeerde naam). Die kampt met zowel lichamelijke als psychische problemen. Omdat haar zorgvraag zo complex is, is er voor haar nergens plek om beschermd te wonen. Een verpleeghuis vond Geke's dubbele problematiek te moeilijk, en de gemeenten waar ze beschermd wonen aanvroeg, wezen naar elkaar. Lees het verhaal terug op

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden