Boekrecensie

Wie ‘Idaho’ leest op zoek naar antwoorden komt bedrogen uit

"Schrijfster Ruskovich beschrijft het onherbergzame landschap in Idaho met verve: de buren wonen kilometers verderop, de besneeuwde bossen zijn een waar doolhof, de coyotes hebben altijd honger."Beeld Thinkstock

Emily Ruskovich debuteert met een suggestieve roman over een vrouw in de ban van haar voorgangster.

"Ik ben hier omdat jij hier niet bent." Aan die gedachte kan muzieklerares Ann zich maar zelden onttrekken. Ze heeft een man van wie ze houdt, een huis met eigen grond, werk dat ze graag doet. Maar bijna alles daarvan is mogelijk omdat een andere vrouw, die ze zelf nooit heeft ontmoet, er níet meer is.

‘Idaho’, het bestsellende debuut van de Amerikaanse Emily Ruskovich, begint in 2004. Negen jaar eerder heeft zich een drama voltrokken in het naar het leek zo idyllische leven van een jong gezin. Moeder Jenny vermoordt in een vlaag van verstandsverbijstering haar jongste dochter. Een ouder zusje vlucht en wordt nooit meer teruggevonden. Jenny krijgt levenslang maar vader Wade op zijn manier ook: hij is alles kwijt, en tegelijkertijd gaat alles gewoon door. De dieren moeten worden gevoerd, het hout moet worden gezaagd en elke keer is er ongevraagd weer een nieuwe dag. En een nieuwe vrouw, die niets van het gezinsgeluk heeft meegekregen, noch van het absurde eind daarvan - al heeft ze daar absoluut iets mee te maken, dat voelt ze.

Ruskovich’ roman cirkelt, steeds vanuit andere personages, om grote zaken heen waar ze je nooit helemaal opening over geeft. Precies dat lijkt ook haar hoofdthema te zijn: wat is werkelijk zeker in ons bestaan? Hoeveel weten we van een ander, zelfs een ander met wie we een slaapkamer delen, van wie we houden? En in hoeverre construeren we zelf een waarheid, bij gebrek aan iets beters?

Onherbergzame landschap

Ann raakt steeds meer geobsedeerd door Jenny, haar voorgangster op de berg waar Wade zijn geiten fokt en kunstig messen bewerkt. Ze zoekt sporen in dozen en schuren en doet omzichtige maar vergeefse pogingen om contact te leggen met de vrouw die gelaten haar straf uitzit. Wanneer Wade iets merkt van haar speurwerk draait hij door - en steeds vaker ook als Ann ongewild een herinnering bij hem oproept.

Met hem praten over wat er gebeurd is zit er niet in en wordt gaandeweg ook letterlijk onmogelijk: Wade lijdt, net als veel mannen in zijn familie, aan een vorm van vroege dementie. Het tempo waarin Ann informatie over het verleden vergaart ligt lager dan dat waarin hij de grip op zijn geheugen verliest.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Emily Ruskovich: Idaho Beeld rv
Emily Ruskovich: IdahoBeeld rv

Schrijfster Ruskovich woonde als kind op een berg in Noord-Idaho en beschrijft dat onherbergzame landschap met verve. De zomers zijn prachtig, maar in de winter ben je reddeloos verloren als je geen sneeuwschuiver bezit: de buren wonen kilometers verderop, de besneeuwde bossen zijn een waar doolhof, de coyotes hebben altijd honger.

Contact met de buitenwereld maken Wade en Ann alleen onder aan de berg. Daar ontvangen ze post, en dus bestaan ze. Daar hangen ook posters van Wade’s vermiste dochter. Elk jaar wordt er een bijgewerkte computersimulatie van haar gemaakt, en dus bestaat ze. Het is een ‘geraden leven’, dat voor Ann steeds meer een waarheid wordt. Soms legt Ruskovich dat proces er te dik bovenop, benoemt ze het te concreet:

“Ze heeft Wade’s verleden genomen en ze heeft het voor zich uitgerold, haar toekomst een spoor dat naar achteren leidt, terwijl het verdwijnt.”

Mooier is het als het tussen de regels door gebeurt, zoals in diverse verhaallijnen waarin ook andere personages, vaak met goede bedoelingen maar vanuit verkeerde aannames, de waarheid van elkaars leven hebben veranderd, en daarmee het leven zelf.

‘Idaho’ springt naarmate de pagina’s elkaar opvolgen steeds meer heen en weer door de tijd - zoals veel dementerenden dat doen. Soms is het voor Wade, Ann of Jenny tegelijkertijd 1995, 1999, 2005. Uiteindelijk heeft Wade alleen een hier en nu. Al het verschrikkelijke dat hij meemaakte is hij vergeten - het is er alleen nog in Anns hoofd, in háár versie.

Wie ‘Idaho’ leest op zoek naar antwoorden komt bedrogen uit. Jenny heeft haar kind omgebracht. Het is al te menselijk om te willen weten waarom, om erover te speculeren, om het voor de dader in te vullen. Wat Ruskovich echter laat zien is dat de gebeurtenis zelf verdrietig genoeg is en op zichzelf kan staan, los van een eventuele ‘betekenis’ erachter. Als Ann dat eindelijk kan accepteren, lukt het haar ook om de ban te keren, en te zorgen dat zij, én Jenny, verder kunnen leven zonder daarbij de ander iets af te nemen.

Emily Ruskovich
Idaho
Vert. Peter Bergsma. Atlas Contact; 400 blz. € 24,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden