Wie heeft de beste papieren voor de toekomst: het ’rijke’ katholicisme of het ’kale’ protestantisme?

Bij alle lof in dit Calvijnjaar voor deze kerkhervormer, als ware hij het fundament van onze nationale identiteit, viel het nauwelijks op dat een prominente VVD’er, protestant en homoseksueel, de weg in omgekeerde richting aflegde. Jan Franssen, oud-Kamerlid voor de VVD en commissaris van de koningin in Zuid-Holland, besloot deze Pasen toe te treden tot de rk kerk. Hij kreeg last van de ’steriliteit en de kilte’ in zijn gemeente. Vandaar zijn overstap naar de rk kerk die zoveel meer ’warmte en uitstraling’ zou hebben.

De secretaris van de Nederlandse bisschoppenconferentie, Eduard Kimman, zal verheugd zijn. Eerder zei hij in een interview met Trouw-redacteur Emiel Hakkenes dat protestanten niet veel meer zijn dan een actiegroep, die vergeten is zichzelf op te heffen. De rk kerk zou immers sinds de Reformatie zo ingrijpend veranderd zijn, dat er geen enkel beletsel meer is om terug te keren naar de moederkerk. Voor deze zienswijze pleit dat de tijdgeest wijst in de richting van het beeld, symbolentaal en een prettig soort mystiek. Dat spreekt meer tot de verbeelding dan het naar dogmatiek neigende gebruik van het klare, kale woord van de protestant. Zoals Jelle Zijlstra zich ooit liet ontvallen: „Wij, protestanten, hebben een mathematisch geloof. Daarin is de spiritualiteit vaak ver te zoeken. Protestantse kerken ruiken naar boenwas en properheid, niet te vergelijken met de overdaad aan geur en kleur in de katholieke kerk”.

Maar het is ook waar dat de ware protestant een hang naar zuiverheid heeft. Tussen hem en God aanvaardt hij zo min mogelijk flauwekul en al helemaal geen kerkelijke hiërarchie, die hem dicteert dat homoseksualiteit en de vrouw in het ambt taboe zijn en het gebruik van condooms (ook in door hiv geteisterde landen) ontraden moet worden. Franssen zegt weliswaar dat er op deze punten geen wezenlijke verschillen bestaan: „Geen enkel geloof met een christelijke achtergrond is voluit positief over homoseksualiteit”. Maar als je het mij vraagt zijn die verschillen wel degelijk wezenlijk, ook al nemen de meeste Nederlandse katholieken dit dictaat met een korreltje zout.

Allemaal oud-katholiek worden, dat is misschien de oplossing. Een katholiek geloof zonder de paus en zonder hiërarchie die, naar een woord van Gerard Reve, veel katholieken brengt tot hypocriet gedrag: „Als de kardinaal een scheet heeft gelaten, zeggen ze: ’Sjonge jonge, wat ruikt het hier lekker’.’’ Het weerhield de homoseksueel Reve er overigens niet van zich net als Franssen te bekeren tot het katholicisme. Vandaar mijn vraag: Wie heeft de beste papieren voor de toekomst: het ’rijke’ katholicisme of het ’kale’ protestantisme?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden