Wie geld heeft in Afghanistan loopt gevaar

Als in Afghanistan buitenlanders worden ontvoerd zorgt dat altijd voor krantenkoppen. Maar ook veel Afghanen zijn slachtoffer.

Als de taliban buitenlanders ontvoeren, gebeurt dat om de druk op buitenlandse militairen of hulpverleners te verhogen. Als Afghanen worden ontvoerd gaat het meestal om losgeld. Veel slachtoffers behoren tot families uit de ontluikende zakenwereld. De ontvoeringen schrikken de weinige investeerders af die geld willen steken in ’slands economie, die nog steeds voor 90 procent van hulpgelden afhankelijk is.

Neem het lot van Sayed Mustafa, olie-importeur in Kaboel. Twee maanden geleden keerde zijn tien jaar oude zoon niet terug uit school. Wanhopig zocht hij de straten en ziekenhuizen af, maar van de jongen geen spoor. Toen kwam het telefoontje: „Geen politie erbij, of we vermoorden je zoon”, zei de beller volgens Mustafa. „De prijs voor je zoon is 200.000 dollar. Geef ons het geld en we laten hem vrij.”

„Ik geloofde hem niet totdat ik mijn zoon hoorde huilen en hem hoorde roepen: ’Waar ben je, papa?’”, vertelt Mustafa, terwijl hij probeert zijn tranen terug te dringen. „Twee dagen hoorde ik niets meer. Op de derde dag belden ze of ik het geld al had. Ik wilde onderhandelen om de prijs te verlagen. Maar ik wist niet dat het mijn zoon het leven zou kosten... Ze hebben hem vermoord omdat ik aarzelde met betalen.”

De veiligheid in Afghanistan verslechtert en het lukt de buitenlandse troepen niet in om het verzet van de taliban te breken. De stijgende voedselprijzen versterken de armoede, in wat toch al een van de armste landen ter wereld is. De levensverwachting ligt op ongeveer 44 jaar. „De veiligheid verslechtert met de dag”, zegt Jawed Rashidi, een arts in Kaboel. „De regering is nog in een diepe slaap. Er zijn geen banen, geen goede inkomens, dus is het logisch dat het aantal ontvoeringen zal toenemen.”

De afgelopen vijf maanden zijn volgens het Afghaanse criminele onderzoeksdepartement (CID) 130 mensen gekidnapt. Het werkelijke aantal ligt vermoedelijk veel hoger. „Zo’n honderd van die 130 zijn nog bij de gijzelnemers. Ruim honderd mensen die bij ontvoeringen betrokken waren zijn opgepakt”, vertelt CID-chef Mirza Mohammad Yaarmand. Vijf ontvoerde personen zijn vermoord. Van de gijzelaars sinds maart zijn er dertien buitenlander: westerse hulpverleners, zakenmensen, of bouwkundigen uit Turkije, Iran, India en Nepal. „De ontvoerders vermommen zich als VN-bewakers, als buitenlandse militairen, of als Afghaanse politieagenten of soldaten”, aldus Yaarmand.

Vooral Afghaanse zakenmensen die terugkeerden na de val van het talibanbewind in 2001, lopen risico. Velen van hen vertrekken weer. Ook Sayed Mustafa is van plan met zijn familie naar Iran of Pakistan uit te wijken. Het probleem is zo groot dat de Afghaanse zakenwereld in juni een delegatie naar president Hamid Karzai stuurde om hem te vragen een speciale rechtbank voor ontvoerders op te zetten. En in Herat staakten artsen korte tijd nadat enkele collega’s waren gekidnapt. „Ontvoeren is een beroep geworden door de zwakke justitie”, schreef de krant Hewad.

Maar de regering, kennelijk overweldigd door de vele problemen, moet nog steeds in actie komen. Processen kosten jaren. Het rechtsysteem is notoir corrupt. Zaken worden geregeld beklonken of geschrapt na betaling van smeergeld.

Sommige Afghanen verlangen inmiddels terug naar de harde, snelle ’rechtspraak’ onder de taliban. „We hebben geen enkel proces gezien tegen ontvoerders gedurende het bewind van Karzai”, zegt student Ghiasuddin Usmani. Zijn neef is ontvoerd en na betaling van losgeld vrijgelaten. „Geef mij het tijdperk van de taliban maar. Overtreders werden zwaar bestraft en mensen durfden zelfs niet te denken aan een misdaad”, zegt hij. „Kidnapping is nu een gemakkelijk manier om geld te verdienen. Neem gewoon een lid van een rijke familie op de korrel en word rijk in een dag.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden