Een artistieke indruk van het compostorium van Recompose, dat nu in Seattle verrijst.

Compostorium

Wie geen begrafenis of crematie wil, kan zich tot tuinaarde laten verwerken

Een artistieke indruk van het compostorium van Recompose, dat nu in Seattle verrijst.Beeld Olson Kundig

Amerikanen in de staat Washington krijgen binnenkort, naast begraven en cremeren, nog een derde optie voor na hun overlijden: composteren.

Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren, maar binnenkort is er ook een tussenstap mogelijk: compost. In de Amerikaanse stad Seattle althans. Daar verrijst op dit moment een gebouw dat je ’s werelds eerste ‘compostorium’ zou kunnen noemen. Mensen die niet gecremeerd of begraven willen worden, kunnen zich daar straks na hun dood in dertig dagen tot een flinke zak tuinaarde laten verwerken.

Recompose, zoals het bedrijf achter de nieuwe uitvaartmogelijkheid heet, is het geesteskind van Katrina Spade, die al jaren met het idee rondliep. Ze vindt dat traditionele begrafenissen een enorm beslag leggen op de beschikbare ruimte en op het milieu. Voor doodskisten wordt veel hout gebruikt, en in de VS, waar het balsemen van lichamen gebruikelijk is, sijpelen er jaarlijks bovendien miljoenen liters giftige balsemvloeistof de aarde in. Crematie leidt dan weer tot een flinke CO2-uitstoot: om een lichaam te verbranden wordt al gauw honderd liter brandstof gebruikt.

Houtsnippers, stro en alfalfaplanten

Het idee voor het composteren kreeg ze toen een vriend haar vertelde dat veel boeren dit al doen met hun vee. Kon dat niet ook met mensen? Ja, dat bleek ook te kunnen. In 2018 deed Spade in samenwerking met Washington State University een proef. Zes vrijwilligers hadden hun lichamen daarvoor ter beschikking gesteld. De lichamen worden samen met houtsnippers, stro en alfalfaplanten in een vat gelegd, waardoor er een versneld proces van natuurlijke afbraak op gang komt. Na drie weken is het lichaam grotendeels afgebroken; als er nog harde stukken bot tussen zitten, worden die vermalen, en krijgen nog een laatste week om ook compost te worden.

Een jarenlange lobby leidde ertoe dat de staat Washington, waar Seattle ligt, vorig jaar een wet aannam die ‘natuurlijke organische reductie’ officieel mogelijk maakt, als optie naast begraven en cremeren. Architectenbureau Olson Kundig leverde onlangs de bouwtekeningen af; in het voorjaar van 2021 moet het compostorium in gebruik worden genomen.

Verzet was er ook, bijvoorbeeld van de katholieke kerk in Washington, die composteren van ‘weinig respect voor de lichamen van de overledenen’ vindt getuigen. 

Van Texas naar Seattle

Van die houding snapt Scarlett Barbee niets. De 58-jarige militair veteraan is een van de mensen die het idee van Recompose enthousiast steunt, en haar familie al op de hoogte heeft gebracht van haar wens om later ook gecomposteerd te worden. “Ik zie dit als een manier om terug te gaan naar wat mij gemaakt en gevoed heeft, en me gedurende mijn hele leven heeft ondersteund”, vertelt ze aan Trouw. “Mijn lichamelijke verschijningsvorm is straks dood, en wat dan van mij overblijft wordt één met de aarde en blijft een onderdeel vormen van het leven. Alle andere manieren, als je er even over nadenkt, zijn eigenlijk een perversie. Sommige mensen willen water- en wormdichte betonnen graftombes… waarom?”

Er is één praktisch probleem: Barbee woont op dit moment nog aan de andere kant van het land, in El Paso, Texas, aan de Mexicaanse grens, waar weliswaar natuurbegraafplaatsen zijn – haar tweede keus – maar nog geen compostorium. Al zou dat zomaar kunnen veranderen, want het idee begint ook elders aan te slaan. Zowel in Colorado als in Californië zijn momenteel wetten in de maak die naar het voorbeeld van Washington composteren toestaan.

Als het, tegen de tijd dat het haar tijd is, nog niet mogelijk is om in de buurt gecomposteerd te worden, dan hoopt Barbee dat haar man en haar dochter haar lichaam per auto naar Seattle willen vervoeren, gekoeld, in een lijkwade die ze ook al heeft uitgekozen. “Hopelijk vinden ze het niet eng of ongemakkelijk om met mijn dode lichaam rond te rijden, maar krijgen ze dan juist de mogelijkheid om hun verdriet te verwerken, door mooie herinneringen te maken, terwijl ze door de prachtige landschappen rijden, de natuur waar ik altijd zo van heb gehouden. Ik ben vast al de plannen aan het maken en het papierwerk aan het regelen, zodat zij zich daar tegen die tijd niet mee hoeven te bemoeien. Ik probeer er met ze over te praten zodat ze niet voor verrassingen komen te staan.”

Compostorium.Beeld Olson Kundig
CompostoriumBeeld Olson Kundig

Voeding voor de woestijnplanten

Dat is niet altijd makkelijk. Weliswaar heeft de dochter van Scarlett Barbee inmiddels ook besloten dat zij later gecomposteerd wil worden, ze vindt het ook wat ongemakkelijk dat haar moeder het er zo vaak over heeft. Maar ja, hoe kun je nu niet nadenken over het enige waarvan je zeker weet dat het gaat gebeuren, verzucht Barbee. “Voor mij laat het zien dat er nog steeds veel taboes bestaan rondom de dood en alles wat daarbij komt kijken.”

Die worden wat haar betreft juist in de hand gewerkt door de ‘traditionele’ manier van begraven. “Wat wij nu als een ‘traditionele begrafenis’ zien is een vrij recente ontwikkeling. Families begroeven hun naasten vroeger zelf, en het horen ook je geliefden te zijn die je je laatste saluut geven. Er is niets onnatuurlijks aan de dood, dat hebben we ervan gemaakt.”

Van een menselijk lichaam blijft na dertig dagen bijna een kuub compost over. Dat kunnen nabestaanden ophalen, anders gebruikt Recompose het voor een nationaal park. Barbee hoopt dat haar nabestaanden ook nog gelegenheid vinden om haar compost terug te brengen naar haar tuin in El Paso. “Dan kan ik de woestijnplanten voeden die ik zo mooi vind”.

Lees ook:

Een schone uitvaart is zo makkelijk niet

Stichting GreenLeave roept begrafenisondernemers en kistenmakers op de grafkist van spaanplaat zo snel mogelijk te vervangen door een duurzaam alternatief. Maar is spaanplaat wel echt zo’n probleem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden