Wie gaat waarnaartoe?

De grote trek in theaterland is begonnen. Vooral richting België waaieren de regisseurs uit.

Het Kunstenplan over de jaren 2001-2004 is aan zijn laatste jaar begonnen. De Cultuurnota 2005-2008 is in aanbouw: de theatergroepen hebben hun subsidie-aanvragen ingediend, de Raad voor Cultuur brengt in april zijn advies aan de staatssecretaris uit en in het najaar stuurt de laatste haar voorstellen naar de Kamer. In deze periode van overgang worden in het toneellandschap heel wat koffers gepakt. Opvallend is dit keer de trek naar België.

Zo heeft Johan Simons, artistiek leider van Zuidelijk Toneel Hollandia, een tijdje geleden aangekondigd dat hij in juli 2005 het gezelschap verlaten zal: hij wordt artistiek leider van het Publiekstheater in Gent. Hij neemt zijn vrouw, actrice Elsie de Brauw, en Aus Greidanus jr. met zich mee.

Wat er van het Zuidelijk Toneel, dat de toevoeging 'Hollandia' verliest, moet worden, is nog de vraag. Steracteurs Chris Nietvelt en Frieda Pittoors, en naar recent bekend werd gemaakt, ook Fedja van Huêt, komen naar Toneelgroep Amsterdam. De nieuwe artistiek leider, Matthijs Rümke, zal, afhankelijk van de middelen die hij in de Cultuurnota krijgt, een vrijwel nieuw gezelschap moeten formeren. Alleen de ouwe trouwe Bert Luppes heeft tot nu toe gezegd in Eindhoven te blijven en zal samen met Rümke en de rijzende ster van regisseur Olivier Provily de artistieke kern gaan vormen.

Ook het Ro-theater in Rotterdam gaat in de rui. De artistiek leider Guy Cassiers wordt in 2006 de nieuwe artistiek leider van het grootste Vlaamse toneelgezelschap, Het Toneelhuis in Antwerpen.

De huidige artistiek leider, Luk Perceval, vertrekt naar Berlijn, waar hij directeur van de Schaubühne wordt. In Rotterdam wordt weer gespeeld met de gedachte aan een 'intendant', een directeur die zelf niet regisseert.

Toneelgroep Amsterdam ten slotte, lijkt in wat rustiger vaarwater te komen. Enkele acteurs hebben dan wel hun vertrek aangekondigd, maar Hans Kesting heeft zijn besluit teruggedraaid en directeur Ivo van Hove heeft een mooi spelersgroepje uit Eindhoven voor zijn gezelschap weten te strikken.

Wie wel vertrekt, is personeelsdirecteur Titus Muizelaar. Hij is dit jaar toegetreden tot de vaste kern van Het Toneelhuis, waar hij al enkele jaren voorstellingen maakt met de jongere garde van het gezelschap in zogenoemde 'laboratorium-producties'. Vorige week ging de nieuwste, 'Licht ongemakkelijk', in première.

Jaren lang bepaalden Muizelaar en Gerardjan Rijnders voornamelijk het artistieke gezicht van Toneelgroep Amsterdam. Nu de laatste al lange tijd vertrokken is, is het logisch dat ook Muizelaar het breekbare acteursbestaan elders gaat opbouwen. En terwijl het Vlaamse theater de laatste jaren de grootste moeite heeft voorstellingen in Nederland te boeken, lijken nu de Hollandse regisseurs, en ook de toneelgroepen, zoals Dood Paard, zich in Vlaanderland goed op hun gemak te voelen.

Ook Rijnders schiet daar wortel: 'Tim van Athene' werd mede door Het Toneelhuis geproduceerd en beleefde zijn eerste reeks voorstellingen op locatie in Antwerpen, voordat het naar de suikerfabriek in Halfweg kwam. En zijn laatste stuk, 'Zien en zien', werd speciaal geschreven voor Sara De Roo van het Antwerpse Stan en Guy Dermul van het Brusselse Dito'Dito.

Maar in de laatste aflevering van het 'Timdagboek' dat Rijnders op het internet bijhield over de repetitie-periode voor 'Tim van Athene', plaatste hij zichzelf wat buiten de Belgiëtrek van de Hollanders:

'Als je de Belgen vraagt wie ze niet verstaan in de voorstelling Tim noemen ze de Nederlanders. Als je de Nederlanders vraagt wie ze niet verstaan, noemen ze de Belgen. Luk Perceval vertrekt naar Berlijn, vanwege de internationalisering, Johan Simons vertrekt naar Gent vanwege de internationalisering en zit daardoor dichter bij het Parijs van Gerard Mortier. Mag ik koningin worden van Terschelling?'

Maar Titus Muizelaar vestigt zich dus wel in Antwerpen, met zijn partner Adelheid Roosen, die het decor voor 'Licht ongemakkelijk' bedacht. En daarmee bevestigt Muizelaar de gedachte dat België en Nederland inmiddels één werkgebied zijn geworden voor de toneelwereld.

Weliswaar komt Muizelaar dit voorjaar nog een rol spelen bij Toneelgroep Amsterdam, waar Ola Mafaalani de 'Romeo en Julia' van William Shakespeare regisseert. Maar vervolgens wachten hem in Antwerpen een rol in Arthur Millers 'Dood van een handelsreiziger' onder regie van Luk Perceval, en de eigen regie van een grote zaal-productie (nog geheim).

Bovendien wordt in het volgende seizoen de succesvolle laboratorium-productie 'Belgian Landscapes' hernomen, die Muizelaar vorig jaar met een aantal acteurs maakte op het thema van de boeken van Tom Lanoye.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden