Wie er moordt weet niemand

Moorden zijn in Bagdad aan de orde van de dag. Steeds vaker spelen daarbij tegenstellingen tussen sjiieten en soennieten, en die zijn aangewakkerd door het gesteggel over een nieuwe Grondwet.

Het mortuarium vertelt een verhaal dat maar weinig inwoners van Bagdad durven vertellen. Over moordpartijen die in veel wijken een besmettelijke angst verspreiden en bewoners tot zwijgen intimideren. In het simpele vaalgele gebouw waar een stank van ontbinding hangt, arriveren dagelijks tientallen doden.

De maand juli telde er 1100. In dat cijfer zijn de slachtoffers van autobommen en zelfmoordaanslagen niet meegerekend. Op sommige dagen liggen de lijken achteloos opgestapeld en komt het mortuarium transport te kort om de lichamen die ongeïdentificeerd blijven, naar de begraafplaats te vervoeren.

Nog verontrustender dan de stijgende statistieken zijn de gegevens van de autopsierapporten. Zo'n zestig procent van de doden komt om door schotwonden. Regelmatig vertonen de slachtoffers sporen van marteling. Velen zijn geblinddoekt, of hun handen zijn gebonden met handboeien zoals die waarover leger en politie beschikken.

Directeur Faik Baker heft in een machteloos gebaar zijn handen.

,, Wie doodt wie? Ik weet het niet. Maar het aantal lijken in het mortuarium was nog nooit zo groot.” Voor de invasie van 2003 bedroeg het maandelijks gemiddelde zo'n 200 doden. Hij raakt geagiteerd.

,, Hier in het mortuarium ligt de waarheid van Bagdad”, zegt hij. ,, En die waarheid is dat de situatie verslechtert. Iedereen is een doelwit.” Hij vreest dat door de moorden de spanningen tussen de bevolkingsgroepen verder worden aangewakkerd. Baker komt uit een soennitisch-sjiitische familie. Dat verschil was voorheen niet van belang, maar hij geeft toe dat het steeds vaker een onderwerp van gesprek is.

Net als veel andere stadsbewoners ergert hij zich aan het gekrakeel rond de nieuwe Grondwet. Dat overleg sleept al weken in een zwaar beveiligde zone in het hart van Bagdad. Dat staat ver af van de grimmige werkelijkheid waarin Bakir en zijn medewerkers verkeren. Volgens hem maken de politici de spanningen tussen Koerden, sjiieten en soennieten erger door hun langdurige getouwtrek.

Hij zucht en zegt wat dezer dagen in Bagdad steeds wordt herhaald:

,, Wat te doen? Ik weet het niet.” Tot een paar maanden geleden maakten Irakezen zich, als de onveiligheid ter sprake kwam, vooral zorgen over criminele bendes, geweld van Amerikaanse troepen en aanslagen en moorden door verzetsgroepen. Inmiddels is die angst veel complexer geworden.

Na de verkiezingen van afgelopen januari verkregen een aantal religieuze en etnische partijen zoals die van de sjiieten en de Koerden een grotere legitimiteit. Zij beschikken over eigen legers die niet onder overheidsgezag staan en die veel openlijker en in grotere gebieden opereren dan tevoren. Volgens lokale mensenrechtenorganisaties zijn deze milities verantwoordelijk voor een deel van de moorden op andere groepen uit de samenleving.

De nieuw opgezette politiemacht en het leger dragen nauwelijks bij aan het versterken van een centraal gezag. Lokale autoriteiten en politiecommandanten geven toe dat de loyaliteit van deze nieuwe veiligheidstroepen vaak eerder bij hun eigen religieuze of etnische leiders ligt dan bij de regering, en dat zij bij sectarisch geweld betrokken zijn.

De moorden die vanuit een scala aan groepen over en weer plaatsvinden, brengen veel onzekerheid Sommige inwoners in meer of minder gemengde wijken hopen dat de oude banden sterk genoeg zijn om de spanningen te doorstaan. Anderen zijn minder optimistisch en verhuizen. ,, Ik eet jou voor lunch, opdat jij mij niet voor het diner nuttigt”, haalt een vrouw een gezegde aan om de sfeer in de overwegend soennitische probleemwijk Dora weer te geven.

Ali, die verder anoniem wil blijven, vertelt dat er ' s nachts gemaskerde doodseskaders opereren. Hij is zo bezorgd over het lot van zijn familie dat hij bijna elk uur naar huis belt. ,, Ik praat niet over mijn sjiitische geloof. Ik praat niet over politiek. Ik zwijg.” Met een nerveus lachje zegt hij: ,, Dat voelt eigenlijk net als in de tijd van Saddam.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden