Wie ebola overleeft, blijft toch geïsoleerd

Freetown, Sierra Leone. Een ebola-overlevende voert een kind dat de ziekte ook heeft gehad. 'Kinderen zijn de grootste slachtoffers. Zij lijden aan ondervoeding.' Beeld afp
Freetown, Sierra Leone. Een ebola-overlevende voert een kind dat de ziekte ook heeft gehad. 'Kinderen zijn de grootste slachtoffers. Zij lijden aan ondervoeding.'Beeld afp

Lavalie Goba is vijf. Hij, zijn twee zussen, zijn vader en zijn moeder kregen ebola toen hun dorpje Kalia in het zuiden van Sierra Leone eind september zwaar door het virus werd getroffen. In het boerendorp - 28 huishoudens groot - stierven 36 mensen. Ook Lavalie's vader en zussen vonden de dood.

Lavalie en zijn moeder overleefden het virus, nadat ze 46 dagen in quarantaine waren geweest. Net zoals de 65-jarige grootmoeder Fudia Kosia. Maar zij verloor haar dochter en schoonzoon en zorgt nu voor hun kinderen van vier en zes jaar.

Isata Lebbie (30) raakte niet besmet, maar haar man en zijn tweede vrouw stierven aan ebola. Lebbie heeft nu de zorg voor in totaal elf kinderen. "Ik zou graag hertrouwen zodat ik wat hulp heb", vertelde ze medewerkers van lokale hulporganisatie Mopada. Maar die kans is volgens haar klein: mannen in de omgeving zijn nu bang voor haar omdat zij, als vrouw van een ebolaslachtoffer, als drager van het virus wordt gezien.

Niet meer bellen
Met een stigma hebben de meeste ebola-overlevers of naasten van ebola-doden te maken, vertelt Mopadadirecteur Patrick Momoh over de telefoon vanuit districtshoofdstad Bo, zo'n 45 kilometer van Kalia. "Wij horen dat mensen die de ziekte overleefd hebben, niet omarmd, maar geïsoleerd worden. Mensen willen niet meer met ze eten of zelfs met ze praten." Uit buurlanden Guinee en Liberia komen soortgelijke verhalen van overlevers: vrienden die niet meer bellen, studies die noodgedwongen worden afgebroken.

De angst voor ebola is zo groot, dat inwoners de huizen en bezittingen van eboladoden verbranden, vertelt Momoh. Dat gebeurde ook bij het huis van Lavalie en zijn moeder, maar dan door een quarantaineteam van de overheid. Op zich een verstandige beslissing. "Maar deze mensen blijven met niks achter. Want hulp is er niet voor ze", zegt Momoh. "Ja, een zak rijst waar ze een week mee kunnen doen. Kalia is een dorp van ongeschoolde boeren. Toen het dorp onder quarantaine werd gesteld was het zaaitijd. Dus zal er geen oogst zijn. Met als resultaat een ernstig voedseltekort."

Door de vele eboladoden zijn veel kinderen wees geworden of afhankelijk van maar één (groot)ouder; zij zijn volgens Momoh de grootste slachtoffers. "Zij lijden aan ondervoeding. De scholen zijn nu vanwege ebola dicht, maar waarschijnlijk kunnen zij ná de crisis door geldgebrek niet meer naar school."

Hulp voor overlevenden
Met partnerorganisatie Pimp my Village van de in Nederland woonachtige schrijver Babah Tarawaly probeert Mopada geld in te zamelen voor deze kinderen. "Gisteren bij een bijeenkomst van de Samenwerkende Hulporganisaties heb ik opgeroepen tot een langetermijnaanpak van ebola", zegt Tarawaly vanuit Nederland. Ook de ontwikkelingstak van de Verenigde Naties, UNDP, pleitte onlangs voor meer aandacht voor de sociaal-economische effecten van ebola op vooral vrouwen - die veelal voor de zieken zorgen - en boeren. Tarawaly: "Er moet meer aandacht komen voor het lijden ná ebola. Dan beginnen voor veel slachtoffers, vooral de meest kwetsbaren, de problemen pas. Maar er is geen specifieke hulp voor de overlevenden."

Terwijl zij juist ingezet kunnen worden als verzorgers van zieke kinderen of ouderen: wie ebola overleeft, wordt immuun voor de variant die op dat moment heerst. Maar ook daarvoor is geen programma in Sierra Leone, zegt directeur Momoh vauit Bo. "Er is nergens geld voor."

Abonnees en losse kopers lezen vandaag in Trouw een interview met verpleegkundige Evita Looijen. Zij was werkzaam in Sierra Leone in een ebolakliniek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden