Wie durft er campagne te voeren tegen de Egyptische president Sisi?

Moussa Moustafa Moussa, in het lichte pak, werd op het laatste nippertje tegenkandidaat. Hij voerde aanvankelijk campagne vóór Sisi. Beeld REUTERS

Een voor een haken ze af, de kandidaten die het in de strijd om het presidentschap in Egypte opnamen tegen Abdel Fattah al-Sisi. En anders verdwijnen ze.

“En als u de komende verkiezingen niet wint, God verhoede?” vraagt een journalist president Abdel Fattah al-Sisi tijdens een conferentie. De Egyptische president zit op het podium tijdens het driedaagse evenement, georganiseerd om zijn prestaties in de afgelopen vier jaar tentoon te stellen. Nog voor de journalist zijn vraag kan afmaken barst de leider in lachen uit.

De Egyptische verkiezingen zijn ook moeilijk serieus te nemen. Afgelopen week konden kandidaten zich verkiesbaar stellen, maar kanshebbers vielen een voor een onder druk af. Tot enkele uren voor de deadline leek het er zelfs op dat Sisi als enige kandidaat op de stembiljetten zou staan.

Toch kwam daar onverwacht harde kritiek op in het land. Een aantal vooraanstaande politici moedigde Egyptenaren aan om de verkiezingen te boycotten en hun onvrede te uiten met een protesttocht naar het presidentieel paleis. Daarop werden kort voor de deadline opeens nog kandidaten naar voren geschoven. Tot grote hilariteit op sociale media, waar de hashtag #DesperatelySeekingACandidate (‘Wanhopig op zoek naar een kandidaat’) verscheen.

Tien minuten voor de deadline

Journalisten verzamelden zich massaal voor het kantoor van de verkiezingsautoriteiten om te zien of een kandidaat op tijd zijn papierwerk in orde kon krijgen. Tien minuten voor de deadline was het nog spannend, maar het lukte Moussa Moustafa Moussa om genoeg handtekeningen van parlementariërs te krijgen en zijn medische keuring te doorstaan. Een opmerkelijke tegenkandidaat, omdat hij juist campagne voerde vóór Sisi. De omslagfoto op zijn Facebookpagina is zelfs een verkiezingsposter voor de president.

Dat de regering de touwtjes stevig in handen houdt in de verkiezingsstrijd komt niet onverwacht. Het leger, dat veel macht heeft in Egypte, zette onder leiding van generaal Sisi in 2013 de democratisch gekozen president Morsi af en een jaar later werd Sisi president met 97 procent van de stemmen. Ook toen vielen zijn tegenstanders in aanloop naar de verkiezingen af. Ze zagen geen kans om te winnen of boycotten de verkiezingen om te protesteren tegen de macht van het leger.

Volgens de oppositie durft het regime van Sisi steeds meer openlijk autoritair te zijn. Het dwarsbomen van tegenstanders van Sisi gebeurt nauwelijks nog subtiel. Zo werd oud-luchtmachtgeneraal Ahmed Shafik vastgehouden in een hotel in Cairo nadat hij bekend had gemaakt mee te willen doen. Hij zou een te riskante kandidaat zijn geweest door zijn achtergrond in het leger, waardoor hij invloed in hetzelfde machtssysteem heeft als Sisi. Uiteindelijk trok Shafik zich terug en noemde zichzelf ‘toch niet de ideale kandidaat’.

Klimaat van angst

Ook de supporters van Shafik kregen het moeilijk. Half december pakte de politie drie leden van zijn campagne op omdat zij valse informatie zouden verspreiden. Daarop besloten politici Abdel Moneim Abol-Fotouh en Mohamed Anwar al-Sadat, het neefje van voormalig president Anwar Sadat, hun campagnes stop te zetten. Ze zeiden te vrezen voor de veiligheid van campagneleden en bekritiseerden een ‘klimaat van angst’.

De hardere repressie laat volgens sommige analisten zien dat Sisi nog niet het gehele leger achter zich heeft weten te verenigen. Vorige week kondigde onverwacht legerofficier Sami Anan zijn kandidaatschap aan, waarbij hij meteen Sisi de schuld gaf voor Egypte’s problemen. Zo is onder Sisi het conflict in de Sinaï flink uit de hand gelopen en pleegden extremisten van Islamitische Staat aanslagen in het hele land. Het land heeft ook grote economische problemen die in veel huishoudens te merken zijn. Geld van Amerika, de Golflanden en het IMF stopt Sisi in de bouw van een nieuwe hoofdstad, niet in beter onderwijs.

De regering veroordeelde Anans kandidaatuur. Die noemt zij illegaal, omdat hij nog steeds in het leger zit. Daarop verdween Anan. Hij zou nu in een militaire gevangenis vastzitten. Een paar dagen later stak een groep onbekende mannen een medewerker van zijn campagne voor zijn huis neer.

Obscene gebaren

Kandidaten uit niet-militaire kringen hadden al weinig kans, maar zelfs zij werden gedwarsboomd. Mensenrechtenadvocaat Khaled Ali werd aangeklaagd voor het maken van ‘obscene gebaren’ buiten de rechtszaal, waardoor hij dreigde te worden uitgesloten van verkiezingsdeelname. Toch bleef hij strijdvaardig en wilde hij op de verjaardag van de revolutie van 25 januari 2011, waarbij dictator Mubarak werd afgezet, weer de straten bezetten. Maar de straten bleven die dag leeg.

Onderhand opperen sommige Egyptenaren cynisch dat het wellicht beter zou zijn als Gamal Mubarak, zoon van de gevallen dictator, een comeback zou maken. Daarmee lijkt de revolutie zeven jaar na dato wel heel lang geleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden