Wie draait er op voor het succes van kinderopvang?

Door een grotere vraag naar kinderopvang rijzen de kosten de pan uit. Staatssecretaris Dijksma onderzoekt de oorzaak. Minister Bos wil er niet meer geld aan uitgeven.

Pogingen om meer ouders gebruik te laten maken van de kinderopvang zijn geslaagd. Maar is ook het achterliggende doel – een hogere arbeidsparticipatie – behaald? Die vraag wil staatssecretaris Sharon Dijksma van onderwijs eind deze maand beantwoord hebben. Het antwoord is van belang voor de vraag wie er op gaat draaien voor de gestegen kosten.

Is de arbeidsparticipatie van vrouwen omhoog gegaan doordat de overheid sinds 2005 meer geld uittrekt voor kinderopvang? Of maken werkende ouders nu wél gebruik van opvang omdat het financieel aantrekkelijker is geworden? Of, scenario drie, heeft de stijging vooral te maken met opa’s en oma’s die altijd gratis oppasten, maar die dankzij de nieuwe wet dezelfde diensten gesubsidieerd verlenen?

Hoe dan ook, de stijging komt voort uit de nieuwe wet kinderopvang uit 2005. Daardoor zijn werkgevers verplicht mee te betalen in de kosten. De rest wordt verdeeld tussen ouders – naar draagkracht – en overheid. Daardoor werd kinderopvang voor veel ouders goedkoper.

Dankzij de nieuwe wet kunnen ouders ook subsidie krijgen als ze hun kroost onderbrengen bij oppasoma’s, -opa’s en -buren. Mits de oppassers zich hebben ingeschreven bij een gastouderbureau en ze aan wettelijke criteria voldoen. Deze wijziging komt voort uit de wens van veel ouders om hun kind in de informele sfeer op te laten vangen.

Door de nieuwe wet zou het aantal informele oppassers ieder jaar met een half procent groeien, schatte toenmalig minister van sociale zaken De Geus in 2005. Het gastouderschap groeide dit jaar echter met 113 procent, bleek vorige maand. Dat komt neer op 150 miljoen euro meerkosten. Daarnaast bleek de buitenschoolse opvang 220 miljoen duurder dan geraamd, de dagopvang 100 miljoen extra.

Al met al kampt Dijksma met een gat van bijna een half miljard euro, die ze ergens vandaan zal moeten halen. Daar mogen ouders niet de dupe van worden, stelden Kamerfracties eensgezind tijdens een spoeddebat over de kwestie. Dijksma durfde niets te beloven. Ze wacht eerst een onderzoek af naar de oorzaak van de stijging, voordat ze bepaalt wie er voor de kosten moet opdraaien.

Het geld binnen de eigen begroting vinden zal moeilijk zijn. Haar collega Plasterk had al moeite genoeg om 1,1 miljard bij elkaar te schrapen voor lerarensalarissen. Als blijkt dat de arbeidsparticipatie is gestegen, kan ze wellicht een beroep doen op het algemeen belang. Daarvoor zal Bos wel zijn fiat moeten verlenen. Maar, melden bronnen rond de minister van financiën, hij is niet bereid meer geld uit te trekken voor kinderopvang. Bos wil het bij de ouders vandaan halen. Dat zal voor de PvdA’er politiek nog moeilijk te verkopen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden