Wie de nieuwe topfuncties krijgen binnen de Europese Unie, wordt voorlopig niet openbaar besproken

De Europese regeringsleiders laten de ‘spitskandidaten’ nog even in leven. Maar of Manfred Weber, Frans Timmermans of een van de andere partijboegbeelden ook echt voorzitter van de Europese Commissie wordt, bleef vanavond in de lucht hangen tijdens een ingelaste top in Brussel.

De EU-leiders waren bijeen om de Europese verkiezingsuitslag te evalueren en een eerste verkenningsronde te maken over de toekomstige bezetting van de machtigste EU-functies. Maar velen van hen wilden de schijn vermijden dat ze een ordinair schuifspel met poppetjes zouden gaan spelen. “We gaan het hebben over de strategische agenda voor de komende vijf jaar”, zei premier Rutte bij aankomst in Brussel. “Pas daarna ga je kijken naar het profiel: wie kan die agenda het beste uitvoeren?”

Na afloop zei de voorzitter van de top, Donald Tusk: “We hebben vanavond niet over namen gediscussieerd, alleen over het proces.” Het meest concreet was de Pool over het streven dat minstens twee van de vier vrijkomende vacatures (commissie, raad, buitenland-coördinator en ECB-president) worden gevuld door een vrouw.

Tegenstander

De Franse president Macron, een van de meest uitgesproken tegenstanders van het spitskandidaten-systeem, zei dat de nieuwe commissievoorzitter iemand zou moeten zijn ‘met ervaring, ofwel in hun land ofwel in Europa, die hen geloofwaardig maakt’.

Manfred Weber zal dat met afgrijzen hebben aangehoord. Zijn christen-democraten verloren bij de verkiezingen veel zetels maar zijn nog steeds de grootste groepering. De CSU’er is nooit premier of minister geweest, zoals alle voorgaande commissiepresidenten. Weber zat de afgelopen vijftien jaar in het Europees Parlement. “Heeft hij het gezag om straks namens ons met Donald Trump te onderhandelen over een handelsconflict?” wordt in menig hoofdstad als retorische vraag opgeworpen.

De Duitse bondskanselier Merkel blijft vierkant achter Weber staan. In de Europese Raad hebben de christen-democraten echter minder invloed dan tijdens de benoeming van Jean-Claude Juncker in 2014. Ze zijn nog maar met z’n zevenen. “De liberalen hebben acht regeringsleiders, met Macron meegeteld negen”, zo onderstreepte Rutte. Het is dat soort opmerkingen dat erop duidt dat Weber allesbehalve de favoriet is van de regeringsleiders, die het initiatief hebben in de voordracht.

Weifelend

Eerder op de dag hadden de fractieleiders van het Europees Parlement herhaald dat het alleen de benodigde zegen aan de nieuwe commissievoorzitter zal geven als dat een van de spitskandidaten is. Eén belangrijke groepering distantieerde zich van die stelligheid: de liberalen, onder leiding van Guy Verhofstadt. Zij hadden zich tijdens de hele campagne weifelend opgesteld tegenover het spitskandidaten-systeem. Uiteindelijk stuurden ze een zevenkoppig ‘Team Europa’ de wei in, van wie de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager de blikvanger is.

Of Vestager een goede kandidaat is?, wilde een journalist van Macron weten. Zeker, zei de president, “maar dat geldt ook voor Timmermans en voor Michel Barnier”. Die laatste, net als Weber een EVP’er, voerde als drukbezette brexit-onderhandelaar geen spitskandidaat-campagne, maar zijn naam blijft hardnekkig genoemd worden.

De Europese top voltrok zich in een vertrouwelijkheid die nog strikter was dan toch al gebruikelijk. Regeringsleiders hoefden weliswaar hun telefoon niet in te leveren, maar ze hadden weinig aan de apparaten want alle ontvangstsignalen waren geblokkeerd in de vergaderzaal.

Lees ook:

Vandaag begint de strijd om de nieuwe Europese topbanen, Brussel slijpt de messen

Op de extra EU-top dinsdagavond begint de strijd om de nieuwe topbanen, vooral het voorzitterschap van de Europese Commissie. Gaan de regeringsleiders de spitskandidaten dumpen?

De conclusie na de Europese verkiezingen: welkom in het parlement zonder mening

Koersvaster zal het nieuwe Europees Parlement er niet op worden. Het zal in een zoektocht naar meerderheden soms naar links afbuigen, soms naar rechts, soms naar een middenweg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden