Wie betaalt straks voor de Grieken de rekening?

De aartsbisschop van de Grieks-orthodoxe kerk zweert leden van de Griekse regering in. Minister Venizelos van financiën staat in het midden achter de tafel. ©AFP

In een nieuwe poging de totale chaos te vermijden, komen de hoofdrolspelers in het Griekse drama morgenavond bijeen in Luxemburg. Ondanks sussende woorden in het openbaar zijn ze sterk verdeeld.

De kern van het probleem is de gigantische schuldenberg van de Grieken: bijna 350 miljard euro, ruim anderhalf maal het nationaal inkomen. Wie werkt die schuld weg: de Griekse burgers, de Europese belastingbetalers of de banken?

1 Het Internationaal Monetair Fonds (IMF)

Dit financiële instituut heeft als enige vaker met dit bijltje gehakt. Het oplossen van schuldenproblemen van verzwakte landen behoort tot de core business van de economen uit Washington. Maar eerdere probleemgevallen, zoals Argentinië, hadden een eigen munt. Die kan devalueren, wat direct lucht geeft. De buitenlandse schulden stijgen dan wel, maar daarmee is ook meteen duidelijk dat die nooit afbetaald kunnen worden. Griekenland is ánders, omdat het tot een muntunie behoort. Devalueren is niet mogelijk en schuldherschikking een stuk lastiger. De andere leden van de muntunie kunnen die schulden best dragen en de financiële instellingen weten dat.

2 Griekenland

De Grieken ruzieën intern en daardoor stokt het economische hervormingsprogramma. Volgens cynici kan Griekenland rustig afwachten, omdat het weet dat de andere eurolanden het land toch niet laten vallen. Maar het IMF en de Europese Commissie leggen wel keiharde bezuinigingen op, met een duidelijk doel: een lager tekort en een lagere staatsschuld. De Griekse burgers dragen de lasten.

De bezuinigingsmaatregelen leiden intussen tot sociale en politieke onrust. Premier Papandreou probeert die te bezweren door zijn kabinet te herschikken. Maar het is zeer de vraag of het parlement nu wel voor de vergaande bezuinigingen zal stemmen.

3 Duitsland

De Duitsers willen dat de euro net zo sterk is als de D-mark. Maar nu blijkt dat zo'n sterke munt voor sommige economisch zwakke landen te hoog gegrepen is. De Duitse burgers voelen zich bekocht, net als de Nederlanders, en willen niet langer betalen voor problemen in andere eurolanden.

Bondskanselier Angela Merkel moet rekening houden met die weerstand, ook in haar eigen partij en in het parlement. Ze wil dat banken en andere financiële instellingen delen in de kosten, zodat niet alles neerkomt op de belastingbetaler. Nederland is het daarmee eens. Merkel leek aan te sturen op gedwongen medewerking van de banken aan afwaardering. Maar gisteren, na overleg met de Franse president Sarkozy, kwam ze daarvan terug.

4 Frankrijk

De Fransen zien in het europroject vooral een middel om Europa verder aaneen te smeden. Dat gebeurt ook, met afspraken om de begrotingen van eurolanden vanuit Brussel te laten controleren.

De Franse president Nicolas Sarkozy wil niets weten van een opgelegde afwaardering van Griekse schulden, met schade voor de banken als gevolg. Hij pleit voor solidariteit in Europa, net als andere zuidelijke landen. Sarkozy heeft nog een reden om tegen afwaardering te zijn: Franse banken hebben samen voor 37,5 miljard euro uitstaan in Griekenland, ruim tien maal zoveel als hun Nederlandse concurrenten.

Merkel en Sarkozy beklemtoonden gisteren samen dat ze alleen vrijwillige medewerking van de banken willen. Maar het is de vraag of ze daar ook hetzelfde mee bedoelen.

5 De Europese Centrale Bank

De Europese Centrale Bank moet de gezamenlijke munt sterk houden. Daarbij hoort dat schulden altijd terugbetaald worden. Herschikking, of welke term er ook gebruikt wordt, is iets voor zwakke landen die daarna voor langere tijd het stempel 'onbetrouwbaar' krijgen.

Als banken moeten inleveren op hun uitstaande Griekse beleggingen, dreigt volgens de ECB een nieuwe crisis in de financiële sector. Bovendien loopt ook de ECB zelf gevaar. Die heeft weer krediet verleend aan de banken, met Griekse schulden als onderpand. Als de centrale bank in de problemen komt, is de chaos in de eurozone echt compleet.

Een mogelijke uitkomst is een vrijwillige deelname van de banken aan een afwaardering van de schulden. Maar dat kost tijd en de uitkomst is onzeker, terwijl de financiële markten snel een duidelijk antwoord verwachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden