WHO voorspelt veel meer doden door tabaksepidemie

roken | Nu westerse landen steviger optreden, trekt de tabakslobby naar opkomende landen in Azië en Afrika.

Wie zich nog niet had voorgenomen om te stoppen met roken, wordt wellicht op andere gedachten gebracht door een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Amerikaanse nationale kankerinstituut. Het aantal doden door roken zal wereldwijd toenemen van zes miljoen mensen per jaar nu tot acht miljoen in 2030, stellen de onderzoekers, en ook de economische schade zal oplopen.

Vooral in derdewereldlanden heerst een ware 'tabaksepidemie', zegt Marc Willemsen, hoogleraar gezondheidsbevordering aan de Universiteit Maastricht. Deze landen moeten volgens hem niet dezelfde fout maken als Europese landen. "In Europa hebben we de industrie jarenlang te veel op zijn beloop gelaten. Dat is nu veranderd. Maar je wil niet dat het dezelfde kant opgaat in bijvoorbeeld Afrika."

De wereldwijde doelstelling van de WHO-lidstaten is om het tabaksgebruik in 2025 met 30 procent terug te dringen. Maar volgens het rapport is de kans klein dat dat doel gehaald wordt.

Nu al is de economische schade door roken aanzienlijk. In 2012 kwamen de zorgkosten door roken wereldwijd naar schatting uit op zo'n 399 miljard euro, blijkt uit eerdere studies waarop de WHO zich baseert. Tel daar de indirecte kosten door ziekteverzuim (338 miljard) en vroegtijdige sterfte (622 miljard) bij op, en het is duidelijk dat de kosten van roken fors hoger zijn dan de 254 miljard euro belastinggeld die het wereldwijd in 2013 en 2014 opleverde. De komende jaren lopen de kosten verder op, verwachten de onderzoekers, omdat veel overheden weinig doen om het aantal rokers terug te dringen.

Daar is ook de toenemende macht van de tabaksindustrie debet aan, zegt Willemsen, gespecialiseerd in anti-rookbeleid. Tabaksbedrijven verplaatsen hun lobby naar armere landen. "Vooral in Afrika en Azië heeft de industrie veel macht. Multinationals kijken waar ze het meeste kunnen verkopen. Er zit potentie in arme landen die nu welvarender worden en waar inwoners meer te besteden hebben, zoals India en China."

Chinezen zijn verreweg de stevigste rokers, zo blijkt uit het rapport. Daar woont ruim een kwart van het totale aantal rokers wereldwijd (1,1 miljard) en maar liefst 80 procent woont in landen met een laag of middeninkomen, zoals Indonesië, Pakistan en Bangladesh.

Willemsen maakt zich zorgen over deze cijfers. "In Afrika is de bevolkingsgroei enorm en lopen ontzettend veel mensen risico", zegt hij. "De helft van de rokers overlijdt uiteindelijk aan de gevolgen van hun verslaving."

Landen die volgens Willemsen wél een goed anti-rookbeleid hebben, zijn Australië, Canada, Groot-Brittannië en de Scandinavische landen. Door hoge accijnzen, merkloze sigarettenpakjes en campagnes wisten deze landen het aantal rokers de afgelopen jaren flink terug te dringen. In Australië rookt inmiddels nog maar 15 procent van de bevolking, in Zweden slechts 11 procent.

Nederland kan volgens Willemsen wel wat meer doen om het aantal rokers terug te dringen. Hier steekt 23 procent van de bevolking nog regelmatig een sigaret op. De gezondheidszorg voor (ex-)rokers kost jaarlijks ongeveer vier miljard euro, berekende de Stichting Economisch Onderzoek vorig jaar.

"De overheid zou er goed aan doen om accijnzen te verhogen in combinatie met langlopende campagnes", zegt Willemsen. "We hebben best een goede infrastructuur om rokers te helpen met stoppen, maar veel mensen weten dat niet."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden