Whitbread Race: dure boten, maar weinig luxe

AMSTERDAM - De zevende aflevering van de Whitbread Race heeft drie grote veranderingen ondergaan. Voor het eerst wordt er in een eenheidsklasse gevaren, zodat het gehannes met verschillende divisies en bijbehorende handicaps van de baan is. Verder zijn er drie etappes bijgekomen en wordt er niet meer op tijd, maar op punten gevaren.

NICOLIEN VAN DOORN

De wijzigingen maken de Whitbread Round the World Race overzichtelijker en spannender. Dat is leuk voor de thuisblijvers die via radio, televisie, krant en internet het wel en wee van de schepen willen volgen. Het spreekt vanzelf dat het enthousiasme van het grote publiek weer een stimulans voor de geldschieters is, zonder wie een peperdure race als de Whitbread ondenkbaar is. Een beetje boot kost toch al gauw 2,5 miljoen gulden, en dan heb je alleen nog maar een boot. Het hele project komt op zo'n 10 à 15 miljoen gulden per deelnemend schip.

Had de Whitbread in de eerste afleveringen niet over sponsors te klagen, de laatste tijd wordt de geldbuidel een stuk minder snel en wijd opengetrokken. De belangstelling van de diverse syndicaten is duidelijk tanende. Voor het eerst sinds de eerste editie van 1973 doen er maar tien schepen mee. Voor het eerst ook zijn daar geen Franse of Australische schepen bij. Geen wonder dus dat de organisatoren van de Whitbread het evenement aan een kritisch onderzoek onderwierpen en tot de conclusie kwamen dat het de hoogste tijd was om een aantal aantrekkelijke wijzigingen door te voeren.

In voorgaande edities kon het gebeuren dat een schip als eerste een haven binnenkwam maar niet de winnaar was, omdat het tot een andere klasse behoorde. Dat verwarrende gedoe is afgeschaft. Van nu af aan kunnen de toeschouwers op de wallekant met een gerust hart juichen voor de boot die het eerst binnen is. Nu alle boten tot één en dezelfde klasse behoren, is de nummer één per definitie de winnaar van de etappe.

Er wordt gevaren met de Whitbread 60. De W-60, die speciaal voor deze race is ontworpen, moet zich houden aan minimale en maximale maten. De lengte en het gewicht van de boot, de lengte van de giek, de oppervlakte van grootzeil, genua en spin: voor elk onderdeel is een limiet vastgesteld waarvan geen centimeter en geen gram mag worden afgeweken. Dat geeft de tien boten gelijke kansen, wat de spanning ten goede komt.

Wat de spanning eveneens ten goede komt, is de puntentelling. In tegenstelling tot voorgaande races gaat het niet meer om de totaaltijd, maar om het hoogste aantal punten. Vroeger kon een boot al na een van de eerste etappes zo'n enorme voorsprong nemen, dat de einduitslag maanden tevoren bekend was. Wie te maken kreeg met tegenslagen als materiaalpech of windstilte kon een plaats op het erepodium wel vergeten. Aangezien zulks dodelijk is voor de spanning is men overgestapt op een puntensysteem, waardoor iedereen tot het laatste moment winstkansen heeft en de race van start tot finish boeiend blijft.

Meer etappes

Het aantal etappes is vergroot van zes naar negen. Niet om de zeilers onderweg wat extra rust, afwisseling en vertier te bezorgen, maar alweer ter meerder vermaak van het grote publiek. Want hoe aangenaam het ook is om vanaf de beeldbuis de vorderingen van de boten te volgen, voor de gemiddelde liefhebber wordt het pas echt leuk wanneer de boten op de haven afstevenen, in de haven liggen en na verloop van tijd weer uit de haven vertrekken. Met z'n tienduizenden zwaaien naar zo'n levensecht schip geeft toch pas echt een gevoel alsof je er bij hoort, nietwaar?

Aan de route zijn drie nieuwe aanlegplaatsen toegevoegd: Sao Sebastiao in Brazilië, Baltimore aan de Amerikaanse oostkust en de Franse havenplaats La Rochelle. Verder zijn twee in het verleden afgeschafte havens opnieuw toegevoegd. Dat zijn Kaapstad, dat om politieke redenen vanaf 1985 werd overgeslagen en Sydney, dat sinds de eerste Whitbread in 1973/'74 niet meer is aangedaan.

Een andere noviteit is dat er naast de lange etappes een drietal korte etappes is ingebouwd. De eerste is een sprintje van 1270 mijl over de Tasmanzee, van Sydney naar Auckland. Nummer twee voert over 870 mijl van Fort Lauderdale naar Baltimore. En tot slot is er de driedaagse 870-mijls eindsprint van La Rochelle naar de finish in Southampton.

Maar voor het zover is hebben de boten en hun twaalfkoppige bemanningen het een en ander meegemaakt en de nodige ontberingen geleden. Ze zijn de Furious Forties, Fearsome Fifties en Screaming Sixties tegengekomen. Ze hebben de onvoorspelbare Doldrums gehad met zijn regenbuien en windstiltes. In de Zuidelijke Oceaan hebben ze te maken gekregen met nauwelijks boven het water uitstekende ijsbergen, die het schip van voor naar achter kapot kunnen scheuren. Behalve ijsbergen zwemmen daar trouwens ook twintig meter lange walvissen: één klap met hun staart en je moet maar afwachten wat er van je schip overblijft.

Hitte, kou, mist, storm, windstilte . . . niets blijft de zeilers bespaard. En hun schip mag dan een paar miljoentjes gekost hebben: aan persoonlijke luxe is geen cent uitgegeven. Zowel op als onder het dek is het afzien. Om zoveel mogelijk gewicht te besparen hebben de bemanningsleden zo weinig mogelijk bagage bij zich. Dat betekent één keer in de tien dagen een schone onderbroek. En zes slaapzakken voor z'n twaalven, want als de ene helft van de bemanning slaapt is de andere helft op en heeft bijgevolg geen slaapzak nodig. Het is verboden boeken en walkmans mee aan boord te nemen. De keukenkastjes zitten vol met zakjes gevriesdroogd astronautenvoedsel, waar met water iets eetbaars van moet worden gemaakt. Dat water komt uit een vernuftig apparaat, dat zeewater kan omzetten in drinkwater. Zelfs van een goede nachtrust genieten is er niet bij. Wie vier uur aan een stuk door kan slapen, heeft geluk gehad. Telkens wanneer er over een andere boeg gevaren wordt, moeten slapende bemanningsleden naar de andere kant verhuizen.

Het idee voor een zeilrace rond de wereld met volledig bemande schepen ontsproot in het begin van de jaren zeventig aan het brein van de steenrijke Engelse kolonel Whitbread en zijn vriende admiraal Steiner. Op 8 september 1973 ging de eerste Whitbread Round the World Race van start. Er waren slechts vier etappes en de route ging over Kaapstad, Sydney en Rio de Janeiro. Van een professionele aanpak was nog geen sprake. Van de zeventien schepen kwamen er uiteindelijk veertien in Southampton aan. Drie zeilers moesten hun avontuurlijke inslag bekopen met een zeemansgraf in de Zuidelijke Oceaan.

De tweede race (77/78) werd op handicap gewonnen door de Flyer van schipper Conny van Rietschoten. Vier jaar later versloeg Van Rietschoten met de Flyer II de overige 29 deelnemende schepen door in een recordtijd van 119 dagen te finishen. Pas na afloop van de wedstrijd maakte hij bekend dat hij tijdens de tweede etappe een hartaanval had gehad, maar dat hij dat uit tactische overwegingen geheim had gehouden.

In de vierde race (85/86) eindigde schipper Dirk Nauta met de Philips Innovator op de tweede plaats in zijn klasse. In de vijfde race (89/90) waren de schepen in drie divisies ingedeeld en won Nauta met de Equity & Law in de non-Maxi divisie, omdat hij daarin de enige deelnemer was. Vier jaar geleden waren de schepen opgedeeld in twee divisies, de Maxi's en de W-60's. Er deed geen Nederlands schip mee aan de race, die in beide divisies werd gewonnen door Nieuw-Zeelandse boten.

Wachtleider

In de zevende aflevering, van komende zondag tot 24 mei volgend jaar, vaart er gelukkig weer een Nederlands schip mee, bij elkaar gespaard door een groot aantal Nederlandse bedrijven en instanties. Met schipper Arend Van Bergeijk won de BrunelSunergy in juni van dit jaar de Round Europe Race. Ondanks het goede resultaat besloot de bemanning van schipper te veranderen. Van Bergeijk werd wachtleider, terwijl navigator Hans Bouscholte tot schipper werd gebombardeerd. Als reden werd opgegeven dat Bergeijk zijn bemanning te veel inspraak gaf. Het meer autoritaire optreden van Bouscholte, bijgenaamd 'De Kolonel', beviel de equipe van de BrunelSunergy beter. “Wedstrijdvaren is niet iets wat je op een democratische manier moet doen”, zegt Bouscholte. “Er moet één man zijn die het voor het zeggen heeft. Zeker in noodsituaties is dat belangrijk.”

De 35-jarige schipper zeilt al zijn hele leven. Na zijn opleidig tot maritiem officier op de Hogere Zeevaartschool werd hij professioneel zeiler in Frankrijk en won onder meer de Tour de France a Voile. Aangezien zijn zeilervaring zich beperkt tot het noordelijk halfrond, is hij benieuwd hoe de zuidelijk helft van de aarde eruit ziet. Over acht maanden weet hij het.

Deelnemers Whitbread Race

1. BrunelSunergy (Ned) met Hans Bouscholte 2. Silk Cut (Eng) met Lawrie Smith 3. Toshiba (VS) met Dennis Conner en Chris Dickson 4. Chessie Racing (VS) met George Collins 5. America's Challenge (VS) met Neil Barth 6. Merit Cup (Monaco) met Grant Dalton 7. Kvaerner Innovation (Noo) met Knut Frostad 8. Education (Zwe) met Christine Guillou (vrouwenboot) 9. EF Language (Zwe) met Paul Cayard 10. Swedish Match (Zwe) met Gunnar Krantz

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden