Review

Whisky tijdens de ramadan

De Marokkaanse film ’Marock’ trekt ongekend veel bezoekers. Geen wonder, de film legt bloot hoe verscheurd het land is. Rijke jongeren hebben lak aan traditie en religie. Ondertussen houdt de partij PJD vol dat Marokko een islamitische staat is.

In een auto op de boulevard Corniche in Casablanca zitten een jongen en een meisje te zoenen. De discotheken in Casablanca sluiten, de parkeerwacht doet zijn ochtendgebed tussen de sportwagens en BMW’s. „Wie is die meid, een vriendin?”, roept een politieagent door het autoraam naar de jongen. „Denk je dat je in Zweden bent? Bij ons bestaan geen vriendinnen, het is of je vrouw of je gaat mee naar het politiebureau”, vervolgt de agent. Hoofdpersoon Rita springt uit haar vel. „We doen niets fout. Maar ja het is waar, mensen zoals wij leveren meer geld op dan hoeren en dealers”, roept ze.

Het is de openingsscène van de Marokkaanse film ’Marock’. De scène toont de sociale hypocrisie in Marokko. Hoeren op zoek naar klanten paraderen over de Corniche, een boulevard aan zee die met al zijn lichtreclames en McDrive meer doet denken aan de Verenigde Staten dan aan Marokko. Op diezelfde Corniche worden zoenende paartjes lastiggevallen door de politie. De politie kan een vrouw die zoent zonder huwelijksakte betichten van prostitutie en meenemen naar het bureau voor verhoor. Hoofdpersoon Rita, in een roze jurkje met spaghettibandjes, zegt tegen haar vriend: „Kom kom, geef hem geld om te eten zodat hij zijn bek houdt.” De agent krijgt een biljet toegestopt.

De film ’Marock’ gaat over rijke Marokkaanse pubers. Het is het eindexamenjaar en de moslima Rita wordt verliefd op de joodse Joeri. Bedienden, privé-chauffeurs en villa’s met zwembaden vormen het decor waarin ze leven. Ze moeten zich verstoppen voor hun ouders, hun vrienden roepen dat ze de relatie niet al te serieus moeten nemen. „Ik heb een film willen maken over de puberteit en alles wat je op die leeftijd meemaakt, een plezierige film om naar te kijken maar niet iets subversiefs”, vertelt regisseuse Laila Marrakchi (30) en ze vervolgt: „Ik wist dat ik op sommige punten mensen van hun stuk zou brengen. Maar dat het zo veel weerstand zou losmaken, had ik nooit verwacht.”

De film laat een ongecensureerde werkelijkheid zien van de rijke bovenklasse die lak heeft aan Marokkaanse tradities en religie. Scholieren drinken whisky tijdens de ramadan, blowen zich suf, gaan naar de hoeren en spotten met het geloof. Zo scheldt hoofdpersoon Rita haar broer, die plots praktiserend moslim is geworden, uit voor fundamentalist als ze hem biddend aantreft in zijn kamer.

Toen de film vorig jaar voor het eerst in Marokko te zien was op het nationale filmfestival in Tanger spraken er mensen schande van. Volgens de gerenommeerde filmregisseur Mohamed Asli had de film nooit op een Marokkaans festival vertoond mogen worden omdat het ’geen echte Marokkaanse film’ zou zijn. De regisseuse Marrakchi, die nu al tien jaar in Frankrijk woont en in zijn ogen dus geen echte Marokkaanse is, zou zijn gemanipuleerd door de ’zionistische ideologie’. Hij doelt op de scène waar de joodse Joeri zijn ketting met davidsster afneemt en bij Rita omhangt. „Zo kun je aan andere dingen denken”, fluistert Joeri. De islam wordt hier volgens critici onderworpen aan het jodendom en dat is dan een morele en religieuze achteruitgang.

Nu de film door de filmkeuring is gekomen en sinds een paar weken in de Marokkaanse bioscopen draait, wil de grootste islamitische partij in Marokko, de PJD (Parti pour la Justice et le Développement), vragen gaan stellen in het parlement. „We willen weten op welke juridische basis de film is goedgekeurd”, zegt parlementslid Abdelkader Amara. Voor hem is de film, die hij niet heeft gezien, een grove belediging voor alle Marokkaanse moslims. „Marokko is volgens haar constitutie een islamitische staat en geen seculiere of afvallige staat”, zegt Amara. Aan de hand van wetsartikelen in het Marokkaanse strafrecht kan een rechter besluiten dat ’Marock’ het geloof van moslims beschadigt en op grond daarvan de film verbieden. „Net zoals in Frankrijk de wet wordt toegepast bij moslima’s die een hoofddoek willen dragen maar dat in openbare functies niet mogen, moet in Marokko de wet ook worden toegepast”, zegt hij.

Met veel bombarie heeft de partij een paginagroot manifest tegen de film afgedrukt in haar partijkrant Attajdid, op de dag dat de film uitkwam.

De PJD is de enige politieke partij die zich over de film heeft uitgesproken. Het tekent de oppositie in Marokko. Die is verder erg zwak. De twee andere grote partijen, het sociaal-democratische USFP en de meer rechtse Istiqlal, hebben niks van zich laten horen. De PJD lijkt hiermee het alleenrecht op te eisen over wat moreel goed en kwaad is en alvast campagne te voeren voor de parlementsverkiezingen volgend jaar.

„We moeten van de PJD vooral niet die film gaan zien. Alsof jongeren zelf niet in staat zijn te beoordelen of die film goed is of niet. Het is zo betuttelend”, zegt Mohamed Merhari van Boulevard des Jeunes. Elk jaar organiseert Boulevard des Jeunes een groot muziekfestival in Casablanca waar duizenden jongeren op afkomen. De organisatie heeft openlijk haar steun betuigd aan regisseuse Marrakchi, net als de belangrijkste mensenrechtenorganisatie AMDH (Association Marocaine des Droits de l’Homme). „Wij veroordelen de lastercampagne die de PJD voert tegen ’Marock’. Voor de één zijn de scènes shockerend, voor de andere acceptabel, maar iedereen heeft de vrijheid zijn mening te laten horen in Marokko”, zegt Mohammed Boukili van het centraal bureau van de AMDH. De film laat de tweedeling zien binnen de Marokkaanse maatschappij, waarbij zij die van Marokko een seculiere staat willen maken tegenover hen staan die meer nadruk leggen op het religieuze karakter van Marokko.

Diezelfde boulevard Corniche uit de film, op een woensdagavond, drie weken geleden. Aan deze boulevard in Casablanca waar hoofdpersoon Rita met haar vriendje in de film wordt lastiggevallen door een politieagent is vanavond in de bioscoop Megarama voor het eerst ’Marock’ te zien. Het lijkt een filmavond zoals alle andere, behalve dat de meiden en jongens die zijn komen kijken zichzelf herkennen op het doek. Als het dienstmeisje aan Rita uitlegt dat ze niet haar maagdelijkheid moet verliezen voor het huwelijk, joelt de hele zaal mee. Aan het eind is er lang applaus.

„Zo leven de kinderen van de rijken. Het stoort me niet om dat te zien”, zegt Amal (26) na afloop. Het is een realiteit die volgens haar in Marokko bestaat, dus waarom haar verstoppen. „De PJD bezoedelt het beeld van de islam door er een religieuze politieke rel van te maken. Laat de PJD dan voor alle villa’s een sit-in houden”, roept Amal.

Net als alle andere avonden protesteert die avond niemand tegen de vertoning van de film. De film is een kassucces. In drie weken tijd heeft ’Marock’ 76.000 bezoekers getrokken, ongekend veel voor een Marokkaanse film. „Voor mij is het debat hiermee afgesloten. De mensen zijn komen kijken en kunnen zelf oordelen”, zegt regisseuse Marrakchi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden