Wetsvoorstel verdeelt Israëliërs

Worden niet-Joden in Israël nu officieel weggezet als tweederangsburgers?

Rechts-nationalistisch Israël wil in een basiswet uitdrukkelijk vastleggen dat Israël de 'natiestaat is voor het Joodse volk'. Dat leidt in Israël tot grote controverse. Het land heeft immers een grote Arabische minderheid van zo'n 20 procent. En hoewel zij in de praktijk met discriminatie en achterstelling te maken hebben, zijn hun gelijke rechten nu nog wettelijk gegarandeerd.

"Dit is een heel slechte boodschap aan de Israëlische bevolking, en aan de wereld", zegt Anshel Pfeffer over het wetsvoorstel. Afgelopen zondag stemde de meerderheid van het kabinet ermee in. Maar, voegt hij direct toe: "Het is een propagandistische wet die het niet zal halen."

Pfeffer is journalist en columnist voor de krant Ha'aretz. Hij ziet in het wetsvoorstel en de hoogoplopende debatten erover - journalisten die zondag in de wandelgangen bij het kabinetsoverleg stonden, hoorden het gescheld binnen - vooral politiek gemanoeuvreer. "Rechts wil scoren."

Volgens hem loopt het zo'n vaart niet. "De meerderheid van de Israëliërs en de meerderheid van de Knesset, willen zo'n wet niet." Ja, rechts-nationalisme geeft steeds meer de toon aan in Israël. En ja, links is 'machteloos' en voert een 'zwakke oppositie'. Maar de meerderheid is tegen een basiswet die het democratische karakter van Israël zou aantasten, denkt Pfeffer.

Er liggen verschillende varianten op tafel, maar in hoofdlijnen zou erin komen te staan dat - zoals premier Netanyahu het formuleerde - "er gelijke rechten zijn voor elke burger, maar dat de nationale rechten gereserveerd zijn voor Joden". Het grote verschil met de huidige wetgeving: de Arabisch-Israëlische bevolkingsgroep zou geen 'gemeenschappelijke rechten' meer hebben, op eigen taal of religie. Het Arabisch zou van officiële taal gedegradeerd worden tot een taal met 'speciale status'.

"Ik denk niet dat er voor Arabische Israëliërs iets verandert. Het is voor hen nu ook al moeilijk", zegt Pfeffer. En mocht de wet het wél halen, dan zal de rechter hen beschermen. In de Onafhankelijkheidsverklaring van 1948 (Israël heeft geen grondwet) is vastgelegd dat Israël de soevereine staat is voor de Joden, maar dat het de "volledige sociale en politieke rechten zal handhaven voor al zijn burgers".

Meer opwinding is er bij de centrum-linkse flank in het kabinet. Minister Yair Lapid formuleerde treffend het kernprobleem van dit voorstel voor alle minderheidsgroepen in Israël - niet alleen Arabieren, maar ook Druzen. "Ik sprak met de familie van Zidan Saif", zei hij. Saif is de politieman die werd gedood bij de recente aanslag op de synagoge in Jeruzalem. Hij was als een van de eersten daar, speelde een belangrijke rol bij het uitschakelen van de daders en bekocht dat met zijn dood. Saif behoort tot de Druzen. Lapid: "Gaan we zijn familie vertellen dat hij een tweederangsburger van Israël is?"

Minister Tzipi Livni, de andere belangrijke opponent van het wetsvoorstel: "Het is een wet die een scheiding teweegbrengt." Ze zegt dat ze ferm zal blijven staan voor de combinatie waarop de staat Israël is gegrondvest: Joods én democratisch. Ter ondersteuning daarvan zette ze de tekst van de Onafhankelijkheidsverklaring op haar Facebook-pagina.

Ook is er kritiek op het tijdstip waarop het wetsvoorstel aan het kabinet is voorgelegd. De leider van de Arbeidspartij herinnerde eraan dat er nogal wat onrust is in Israël. "Op dit moment dit onderwerp aan de orde stellen is onverantwoordelijk, onnodig en zal de vlammen alleen maar verder doen oplaaien."

Inmiddels is besloten de stemming in de Knesset een week uit te stellen. Niet vanwege de onrust in het land, maar vanwege de onrust in het kabinet. Met Livni en een aantal anderen die bezweren tegen de wet te stemmen, is een kabinetscrisis zo geboren. En dat risico wil Netanyahu wellicht niet nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden