Wetenschapper geeft paus ’gelijk’ over condooms

null Beeld

’De paus heeft gelijk over condooms’, kopte NRC Handelsblad maandag boven een artikel van de Amerikaanse medisch antropoloog Edward Green. Een dag eerder stond diens betoog in The Washington Post.

Wie doorleest, merkt al snel dat de soep niet zo heet wordt gegeten. Green erkent om te beginnen dat condooms de aidsepidemie wel degelijk indammen. Bijvoorbeeld in Thailand en Cambodja, waar de ziekte zich vooral via prostitutie verspreidde. Dankzij verplicht condoomgebruik in bordelen is de ziekte daar beduidend minder sterk uitgewaaierd.

Green is dus niet zo’n malloot die meent dat condooms vol zitten met gaatjes waar het aidsvirus tussendoor glipt. We moeten hem evenmin plaatsen in het kamp van de moraalridders. „Ik ben niet tegen condooms”, schrijft hij onomwonden. „Iedereen behoort volledige toegang tot condooms te hebben, en condooms moeten altijd een middel zijn waar mensen op kunnen terugvallen als zij niet in een wederzijdse trouwe relatie willen of kunnen blijven.”

Zo roeit de antropoloog in een paar alinea’s een heel eind weg van de paus, die net als zijn voorgangers simpelweg blijft pleiten voor een verbod op condooms. Op 17 maart schokte Benedictus XVI de wereld toen hij dat standpunt nog eens herhaalde. Condooms zijn niet de oplossing, riep hij. Integendeel, ze zouden het aidsprobleem juist verergeren.

Op die twee punten gaat Green vreemd genoeg wél met de paus mee. Hij draagt er zelfs een wetenschappelijke onderbouwing voor aan: een artikel uit Science van 9 mei 2008. Daarin schrijven tien deskundigen dat het condoomgebruik in Afrika achterblijft, ondanks campagnes. Afrikaanse mannen zouden zó weinig rubber omdoen dat ze de epidemie geen strobreed in de weg leggen. De deskundigen adviseren daarom meer te investeren in andere wegen: het besnijden van mannen en het terugdringen van het aantal sekspartners, náást het condoom.

Joep Lange, aidsonderzoeker en hoogleraar virale infecties aan het AMC in Amsterdam, steunt die brede benadering. Maar hij bestrijdt dat condooms in Afrika geen toekomst hebben. „Als je ze consistent gebruikt, bieden ze 100 procent bescherming. In Congo is al vroeg een succesvolle campagne gevoerd met als strekking: ’Je bent pas een echte man als je een condoom gebruikt’. De epidemie is er nooit heel groot geworden.”

Helaas worden campagnes voor voorbehoedsmiddelen nauwelijks afgestemd op individuele landen. Lange spreekt van een ’eenheidsworst’ waar nodig variatie in moet komen. Toch zal het lastig blijven om mannen tot het rubber te bekeren. „Helemaal als de paus ertegen ingaat.”

En het tweede argument van de paus en Green? Dat condooms de epidemie verergeren doordat ze mensen verleiden tot riskantere seks met een grotere besmettingskans? „Flauwekul”, zegt Lange. „Overal waar het condoomgebruik stijgt, daalt de besmettingsgraad. Het vervelende is alleen dat veel Afrikanen het condoom al weglaten als ze drie keer met dezelfde prostituee naar bed zijn geweest. Ze zien zo’n vrouw dan als vaste partner.” Daar zullen de Afrikanen een schakeltje om moeten zetten, al was het maar om te bewijzen dat de paus geen gelijk heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden