Wetenschap in de Gouden Eeuw, door een onbekende meester

Veel mensen zullen het niet weten, maar zeventiende-eeuwse portretten van geleerden komen maar zelden op de markt. Museum Boerhaave in Leiden was er dan ook meteen bij toen zo'n portret onlangs aangeboden werd bij veilinghuis Lempertz in Keulen.

Het Rijksmuseum voor de geschiedenis van de natuurwetenschappen en van de geneeskunde slaagde erin het portret te bemachtigen. De Vereniging Rembrandt en de Stichting Hendrik Muller's Vaderlandsch Fonds maakten de aankoop mogelijk door in een spoedprocedure het museum financiële steun te verlenen.

Het dubbelportret van een wiskundige en zijn vrouw, van een onbekende Nederlandse meester, brengt de wetenschap van de Gouden Eeuw op prachtige wijze in beeld. De vrouw houdt in haar rechterhand een schietlood. Haar andere hand rust op een proportionaalpasser waarmee je kon rekenen en een grafometer voor het meten van hoeken. Deze instrumenten bevinden zich ook in de collectie van het museum.

De man houdt een passer vast en een kaartblad met de vestingstad Groenlo. Op tafel liggen een boek dat de stelling van Pythagoras uitlegt, een vel papier met berekeningen en een kompas.

Het zijn allemaal instrumenten en documenten die met de land-meetkunde te maken hebben. Een vak dat van oudsher verbonden is met de Nederlandse cultuur van het droogmalen van polders en het maken van kaarten van steden en vestingen.

Wie de man en vrouw zijn, moet nog worden uitgezocht. Maar de attributen wijzen in de richting van de familie Van Schooten, een Leids geslacht van wiskundigen dat nauw verbonden is met beroemde geleerden als René Descartes en Christiaan Huygens.

Het portret krijgt na een schoonmaakbeurt en enkele kleine restauraties een ereplaats in de vaste presentatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden