‘Wet van Murphy’ bij fraude rond Rotterdams poppodium Waterfront

"Vier jaar kon de fraude duren. Half 2015 kwam die aan het licht, al in 2011 was K. gestopt met het betalen van de huur."Beeld Thinkstock

Tegen het einde van zijn verhoor vat Henk de Kok, teamleider vastgoed van de gemeente Rotterdam, samen wat er volgens hem mis ging bij het voormalige poppodium Waterfront: “Een huurder die merkt dat de systemen niet werken en daar misbruik van maakt.”

En hoe. Huurder Göksel K. lichtte de gemeente gedurende vier jaar voor zeven miljoen euro op. De ondernemer betaalde geen huur en diende facturen in voor reparaties aan het pand die nooit werden uitgevoerd. Nadat de ontdekking van de fraude werden twee ambtenaren ontslagen, zeven kregen een boete. En de Rotterdamse gemeenteraad wil middels een raadsenquête, die vanochtend begon, de onderste steen over Waterfront boven krijgen.

Vandaag waren de eerste drie verhoren. En de samenvatting van De Kok blijkt adequaat. Afdeling vastgoed zat, toen K. het huurcontract tekende, middenin jaren durende reorganisaties, gemeentelijke afdelingen werkten langs elkaar heen, en als er bij de kredietbewakers een alarmbel afging, werd daar niets mee gedaan bij vastgoed.

Zowel De Kok als Leonie de Knegt, die verantwoordelijk was voor debiteuren en incasso, kwamen uit het bedrijfsleven en wijten de fraude voor een deel aan de ambtelijke cultuur. De Knegt: “Voor hetzelfde werk in de commerciële wereld sta je hier te boek als een hardliner.”

De afdeling van De Knegt liet de historie van K. onderzoeken toen hij aanspraak maakte op het Waterfrontpand, en gaf een negatief advies. Bij een ander bedrijfspand had hij een huurachterstand. Er gebeurde niks mee. Toen K. ook bij Waterfront een tijd geen huur betaald had, kreeg hij een dagvaarding van de afdeling van De Knegt. 

Later vernam ze dat die weer was ingetrokken. De communicatie met afdeling vastgoed was uiterst onplezierig verlopen, zegt De Knegt. “Toen ook nog die dagvaarding terugkwam, dacht ik op een gegeven moment: voor mij is het opgelost, het is van mijn bureau. Maar begrijpen deed ik het niet.”

Specifiek vak

De afdeling vastgoed, waar De Kok teamleider was, had zijn eigen problemen. De afdeling was van 129 naar 70 fte gegaan. De ambtenaren die nog over waren, moesten zich omvormen van specialist naar generalist. Samen waren ze verantwoordelijk voor 3000 ‘objecten’. 

De Kok: “Vastgoed is een heel specifiek vak. Je moet kennis hebben van recht, financiën en techniek. Het maakt nogal wat uit of je te maken hebt met een horecapand of een school. Voor veel mensen is het veel te ingewikkeld en complex.”

Floor de Groot keurde als afdelingshoofd vastgoedontwikkeling veel van de valse facturen goed. Hij onderschrijft tijdens zijn verhoor, vanmiddag, het verhaal van De Kok: er was veel te weinig personeel. Hij stapte in 2010 naar de wethouder toe, omdat hij vond dat zijn afdeling 40 ambtenaren nodig had, in plaats van de 25 van dat moment. “De wethouder wilde hulp bieden, maar uiteindelijk moest ik het toch met de beschikbare middelen doen.”

Volgens De Groot was bij Waterfront sprake van de Wet van Murphy: de reorganisaties, een slecht werkend computersysteem en kwaadwillende huurders, het kwam allemaal bij elkaar. En zijn ondergeschikte ambtenaar, bij wie de facturen terecht kwamen, heeft hem ‘willens en wetens’ misleid, zegt hij. “Ik ben in het ootje genomen.” 

De Groot erkent dat hij verantwoordelijk was, bovendien kreeg hij op een gegeven moment de huurachterstanden onder ogen, net als al die facturen. “De direct verantwoordelijke had scherper moeten acteren, en dan kijk ik ook naar mezelf.” Om daar direct aan toe te voegen dat hij ondermaats geïnformeerd is. Hij suggereert kwade opzet. “Je zou bijna zeggen dat er bewust is geacteerd. Maar dat kan ik niet bewijzen.”

Chaos

Vier jaar kon de fraude duren. Half 2015 kwam die aan het licht, al in 2011 was K. gestopt met het betalen van de huur. De komende week zal moeten blijken hoe dat kon. Konden K. en zijn vader, die als aannemer de achteraf nooit uitgevoerde werkzaamheden zou doen, profiteren van de chaos binnen de gemeente, waar de verantwoordelijken zaten te slapen? Of kregen zij hulp van binnenuit?

Morgen wordt onder anderen de ambtenaar gehoord die het huurcontract met Göksel K. afsloot. Ook vrijdag en de eerste drie dagen van volgende week zijn er verhoren. Dan komen ook oud-wethouder Hamit Karakus en de huidige wethouders Ronald Schneider en Adriaan Visser aan het woord. 

De rol van Visser is interessant. De huidige wethouder financiën en organisatie was in 2010 directeur bij het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam. Het was dus onder zijn leiding dat de gemeente in zee ging met een ondernemer voor wie alle seinen op rood stonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden