Reportage

Westerse dumpauto’s laten Irak rollen

Importeur Omar Said poseert in de loods van een klant bij onderdelen die hij importeerde. Beeld Judit Neurink

De onderdelen van auto’s die in het Westen worden afgekeurd, krijgen in Irak een tweede leven. Het is een ‘geldmachine’ waarin miljarden omgaan.

“De kans dat die nieuwe Mercedes die in Nederland total-loss is gereden, hier in onderdelen doorrijdt? Bijna honderd procent!” Omer Said Ahmed (48) hoeft er niet eens over na te denken. Hij weet waar hij rijk van is geworden: het invoeren van tweedehandsauto-onderdelen in Irak.

Irakezen houden van auto’s, maar ze willen niet veel uitgeven als er iets kapot gaat. Dus zijn er drie soorten onderdelen: dure officiële nieuwe, goedkope Chinese kopieën en aantrekkelijk geprijsde tweedehands. Die laatste zijn het meest populair.

Maandelijks brengt Said twee containers vol onderdelen naar Irak. Dat iedere container hem zo’n 30.000 dollar (26.500 euro) oplevert zie je niet af aan zijn werkplek. Hij heeft een bijna leeg warenhuisje met een weinig luxueus kantoortje erboven, middenin de ‘autobuurt’, de wijk voor werkplaatsen in de Koerdische hoofdstad Erbil. “Ik verkoop alles vrijwel onmiddellijk door,” geeft hij als uitleg.

Een wagentje vol auto-onderdelen in de autobuurt van ErbilBeeld Judit Neurink

Vier miljard

De Koerdische stad is een ‘hub’ geworden voor deze handel. Bagdad, Mosul en Basra krijgen hun tweedehands onderdelen uit Erbil. Jaarlijks gaat er zo’n vier miljard dollar in om – al blijft dat een schatting omdat in Irak bijna alles nog in cash gaat.

“Een geldmachine,” noemt Karhi Bakr (59) het, die de onderdelen gebruikt om Duitse wagens te herstellen. Hij schat dat er zo’n tweehonderd mensen actief zijn in de handel, van wie maar een paar zo groot als Omer Said. “Ze maken goede winst. Als ik een partner had die wilde investeren, ging ik mijn onderdelen ook ophalen in Europa.”

Want alleen als je je echt geen tweedehands kunt veroorloven, koop je onderdelen uit China, die snel kapotgaan, zeggen autogebruikers. Bakr beaamt: “Tweedehands is meestal net zo goed als nieuw, maar kost de helft. Chinese koop je voor een kwart van de nieuwprijs.” Op de carrosserie na, is vrijwel alles van een auto tweedehands te koop in de winkeltjes in de autobuurt. Bakr somt op: “Motor, transmissie, airco-compressor, ABS-onderdelen, radiator, maar ook bumpers, deuren en de motorkap.”

Het blijft een gok

Probleem is wel dat de Iraakse en Koerdische overheden geen kwaliteitscontrole toepassen. Aan de grens heeft niemand de kennis, zegt Bakr. Daar wordt hooguit gecontroleerd of er samen met de onderdelen geen hele auto’s binnenkomen, want dat is verboden voor bolides ouder dan een jaar. Daardoor weet de klant nooit hoelang het tweedehandsonderdeel meegaat, maar “het is altijd beter dan de Chinese”.

De onderdelen van de Europese auto’s worden meestal via Turkije naar Irak vervoerd. Maar veel meer nog komt er vanuit Amerika en Canada via Dubai. Daar haalt Umed Abdelaziz (33) een paar keer per jaar onderdelen op, vooral van Toyota’s. “We kiezen daar de onderdelen, vervolgens worden de auto’s gedemonteerd,” vertelt hij in zijn smoezelige winkeltje in de autobuurt. Er lopen voortdurend mannen binnen om naar prijzen en beschikbaarheid te vragen. “Als de hele auto goed is, dan snijden ze hem door achter de voorwielen zodat we hem kunnen binnenbrengen.”

Vanuit Dubai gaan de onderdelen naar de Iraanse havenstad Bandar Abbas en van daar over de weg naar Iraaks Koerdistan. Dat is goedkoper dan de Europese route via Turkije, door de belastingen onderweg. Kleine handelaren zoals Abdelaziz hebben maar een klein deel van de markt: “Driekwart koopt van de grote vissen die containers vol binnenbrengen. Ook ik.”

‘Grote vis’ Omer Said koopt zijn onderdelen vooral uit Amerika en Canada. “Ik deed Europa, maar ik kon de mensen niet vertrouwen. Ze stuurden me motoren zonder het elektronische brein. Dan zijn ze waardeloos.” 

Zakenman als hij is, zoekt hij altijd naar nieuwe markten. Oldtimers komen door de strenge regels de grens niet meer over, maar verzamelaars weten er toch aan te komen. Daarom is hij nu op zoek naar ‘oude’ onderdelen. “Mazda, Opel, BMW, 1988 tot 1992. Weet jij misschien een Nederlands bedrijf dat met me wil samenwerken?” vraagt hij. Tijdens het overhandigen van zijn kaartje benadrukt hij het nog eens: dat levert veel geld op. 

LEES OOK: Nu IS verslagen is, leeft Bagdad op door zwart geld. 

Dure auto’s en luxe winkelcentra: de Iraakse hoofdstad Bagdad bloeit op nu IS is verjaagd. Maar de werkloosheid en armoede nemen niet af. Zwart geld jaagt de economie aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden