'Westen weet te weinig van wat speelt in China'

Hoogleraar: Werk intelligenter samen met Chinezen

INTERVIEW | SYBILLA CLAUS

De Chinese premier Wen Jiabao stelt dat hij geen partij kiest in het conflict in Syrië, en dus ook president Assad niet beschermt. Toch verwijten de EU en de VS China dat het te passief blijft rond de burgeroorlog in Syrië, en de nucleaire opbouw van Iran. Hoogleraar Peter Ho doceert aan de Universiteit Leiden Chinese economie en ontwikkeling. Hij bepleit een andere blik op China en intelligente samenwerking.

Interesseert het drama in Syrië de Chinezen?
"Het gewone volk weinig, maar de leiding is er zeker mee bezig. Binnenskamers, niet openlijk. Er staat ook amper iets over in de partijbladen. Over Iran lees je mondjesmaat. Het is voor de communistische leiding gebruikelijk om nationale belangen binnenskamers te houden."

Kan China de patstelling tussen de VS en Iran doorbreken?
"Lastig, want Iran en China hebben gedeelde strategische belangen, vooral rond de olie. In een dialoog kun je peilen wat voor China de ondergrens is. De economie is een niet te stoppen sneltrein met oplopend olietekort, dus meedoen aan een olieboycot is nu vrijwel onhaalbaar. Misschien dat er over tien of twintig jaar dankzij nieuwe technieken efficiëntere energiebronnen zijn."

China wil nooit meedoen aan sancties; hoe kan het wél een nuttige bijdrage leveren aan druk uitoefenen?
"De Amerikaanse perceptie van China is die van een strategische tegenstander. Dat zie je in beleid, in boeken, en het gevolg daarvan is dat de twee grootmachten bij conflicthaarden als Noord-Korea en Iran tegenover elkaar staan. Binnenskamers wordt te vaak in bijna Koude Oorlogachtige termen over China gesproken. Het Westen en Japan weten te weinig van wat er speelt in China. Wat nu wellicht haalbaar is, is China meekrijgen op het klimaatvlak. De EU en China hebben gedeelde belangen ten opzichte van de VS, dat erg veel energie verbruikt. Dus kunnen zij samen druk uitoefenen op de VS. Samenwerking zal per kwestie verschillen."

Mogen we van grootmacht China een actievere opstelling verwachten op het wereldtoneel?
"China wil dat zelf, en krijgt het toebedeeld. Maar de verandering gaat heel langzaam. Ook aan westerse kant. Er is hier veel gesproken over het nieuwe China, maar dat is niet vertaald in beleid of instrumenten. Het zou bijvoorbeeld logisch zijn als de EU en Japan kijken hoe ze samen richting China kunnen opereren, maar dat gebeurt niet."

President Obama bracht bij het bezoek van aankomend president Xi de mensenrechten ter sprake. Hoe is die kaart het slimst te spelen?
"Er is in het Westen te weinig oog voor hervormingsgezinde groepen binnen de communistische partij. Met hen moet je in contact treden om de maatschappij te veranderen. Een mensenrechtentulp voor een dissident genereert pr, maar stimuleert weinig verandering. Dat bereikten bijvoorbeeld juristen wel, die wetsvoorstellen erdoor kregen: dankzij hen is jaren terug de regel voor detentie en deportatie afgeschaft, die veel werd ingezet tegen boerenmigranten. Of denk aan de acht 'oppositiepartijen' met middenklasseleden die nu meer macht krijgen. Zij zoeken steun in het parlement en strijden van binnenuit. Dat zien Japan, VS en EU niet."

China houdt er op zee een dubbele moraal op na, en is vrij agressief naar de buren. Hoe zal dat verlopen?
"Ik voorzie af en toe een gewapend conflict. China gaat zich geopolitiek verdedigen en positioneren. Maar oorlog zal het niet worden."

Xi en Obama lachen vriendelijk bij eerste treffen

Het bezoek van aankomend president Xi Jinping van China aan president Barack Obama was bedoeld als een eerste kennismaking, en om dividend voor de komende tien jaar op te bouwen. Xi kreeg bij het Pentagon een bijzonder eervol onthaal. Maar Obama, met verkiezingen in aantocht en sterke anti-China gevoelens aan het thuisfront, greep de kans aan om de bekende klachten onder Xi's neus te wrijven: 'Open de thuismarkt, verhoog de yuan, en verbeter de mensenrechten'. Obama wees erop dat er spanningen zullen blijven, nu de economische en militaire rivaliteit tussen de twee landen toeneemt. Hij verweet China optreden van de VN in Syrië te verhinderen. Xi zei dat China in dertig jaar veel verbeterd heeft aan de mensenrechten, maar dat het altijd beter kan. Hij propageerde op economisch vlak dialoog in plaats van protectionisme. Beide mannen glimlachten vriendelijk als de ander aan het woord was. Vragen stellen was er niet bij. Buiten het Witte Huis demonstreerden zo'n tweehonderd activisten, voor Tibet, Xinjiang (Oeigoeren) en Falun Gong.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden