Westen heeft dreiging aan zichzelf te wijten

De roep om hogere defensie-uitgaven klinkt steeds luider: van alle kanten loert gevaar. Maar dat gevaar kwam juist tot stand mét een enorm budget voor defensie, meent Kees van der Pijl.

In zijn inleiding tot 'De ééndimensionale mens', een van de sleutelteksten van de mei-'68-beweging, schrijft Herbert Marcuse dat we zouden leven in een 'samenleving zonder oppositie', in een vrede die 'in stand wordt gehouden door constante oorlogsdreiging'.

Sinds 1964 hebben deze woorden alleen maar aan betekenis gewonnen. De ééndimensionaliteit van ons huidige politieke en media-bestel, 'de verlamming van de kritiek' om met Marcuse te spreken, komt wel heel duidelijk tot uiting in de roep om hogere defensie-uitgaven.

Je zou bijna vergeten dat we geconfronteerd worden met uitputting en vervuiling van een opwarmende biosfeer en dat de macht van het transnationale kapitaal de regeringen verhindert iets anders te bedenken dan 'marktconforme' aanpassingen en bezuinigingen. Oorlog en armoede zetten complete volksverhuizingen in gang, maar Rob de Wijk (Trouw, 23 oktober) ziet slechts 'Europees machtsverval en decadentie' en beklaagt zich erover niet te weten 'hoe te leven in een wereld waarin wij niet langer onbetwist de baas zijn'.

De Wijk is een van degenen die in april het startschot hebben gegeven voor een campagne voor verhoging van de Nederlandse defensieuitgaven, die al een spervuur van instemmende brieven van kolonels b.d. heeft losgemaakt.

Van de defensiewoordvoerders in de Tweede Kamer, die 11 en 12 november deze kwestie onder de loep nemen, mogen we iets meer kritische zin verwachten. Maar de hoorzitting waarin alleen De Wijk en zijn medestanders aan het woord kwamen, met een enkele kanttekening van de zijde van 'vredesorganisatie Pax', belooft niet veel goeds. De vanzelfsprekendheid waarmee nieuwe dreigingen worden gesignaleerd alsof wij daar verder niets mee te maken hebben, lijkt immers op weinig tegenspraak te stuiten.

undefined

Militaire overmacht

Om te beginnen, de Russische dreiging. Als die er al is, danken we haar aan het feit dat de Navo na 1991 geen kwartier heeft gegeven aan de verslagen tegenstander uit de Koude Oorlog en onverdroten begon aan een opmars tot aan de Russische grenzen. De verzekering aan Gorbatsjov bij de Duitse hereniging dat er geen verdere Navo-uitbreiding zou volgen ('not an inch', aldus VS-minister James Baker), mag hier dan vergeten zijn, maar in Moskou natuurlijk niet. In de oorlogen in Georgië in 2008 en Oekraïne in 2014-'15, die mede door lichtvaardige beloftes inzake Navo-lidmaatschap zijn uitgelokt, is duidelijk geworden dat Rusland na de Baltische staten niet nóg meer voormalige Sovjet-republieken in het tegen Rusland gerichte bondgenootschap wil zien opgaan.

Hetzelfde geldt voor 'het terrorisme'. Wat te denken van de door de regering-Balkenende gesteunde invasie van Irak en de omverwerping van Kadafi in Libië, die eveneens op brede instemming in Den Haag kon rekenen?

Dreigingen of niet, ze zijn tot stand gekomen in een periode van absolute militaire overmacht van het Westen. In defensie-uitgaven gemeten is er geen macht in de wereld die na 1991 de Amerikaanse annex Navo-inspanning ook maar benadert. Wat ook de oorzaken mogen zijn van de Russische machtspolitiek na de opvolging van de hier populaire Jeltsin en de opkomst van het nieuwe jihadisme, het was niet een tekort aan westerse defensie-inspanning.

Om dit duidelijk te maken, biedt OorlogIsGeenOplossing.nl vandaag het door diverse organisaties en individuen ondertekende Manifest tegen de verhoging van het defensiebudget aan de Tweede Kamer aan.

De komende dagen zal blijken of de Tweede Kamer nog in staat is oorzaak en gevolg in de internationale politiek te benoemen, of dat het Navo-dictaat hier de wet stelt en we leven in een samenleving zonder oppositie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden