Westen drijft Afrika zelf in China’s armen

Als de arme landen zich opnieuw overladen met schulden, heeft het rijke westen dat aan zichzelf te danken.

Dat is de belangrijkste conclusie uit een rapport van Eurodad, een samenwerkingsverband van vijftig niet aan overheden gebonden organisaties, die ijveren voor het schuldenvrij maken van de armste landen.

De afgelopen jaren is zowel door afzonderlijke landen als door de Wereldbank en het IMF voor tientallen miljarden dollars aan schulden kwijtgescholden aan vooral Afrikaanse landen. De kwijtschelding moest ervoor zorgen dat die landen meer geld overhouden voor onderwijs en gezondheidszorg. Maar in de praktijk worden ook weer nieuwe schulden aangegaan, zowel bij landen als bij commerciële instellingen. En onder voorwaarden die niet afwijken van de normale kapitaalmarkt.

De Wereldbank en het IMF hebben gedreigd dit gedrag te zullen afstraffen door geen of minder leningen onder gunstige voorwaarden meer te verstrekken. De beide Washingtonse instellingen willen zo voorkomen dat uitlenende landen en commerciële instellingen meeprofiteren van het onder gunstiger voorwaarden verstrekte IMF- en Wereldbankgeld. Maar de maatregelen om dit gedrag af te straffen, zullen volgens de Eurodad-onderzoeker Francesco Oddone de zaak verergeren. Het dichtdraaien van de kranen bij IMF en Wereldbank drijft Afrika nog verder in de armen van bijvoorbeeld China.

Dat Eurodad dit land als voorbeeld neemt, ligt zeer voor de hand. De Chinese president Hu Jintao reist de komende dagen door acht Afrikaanse landen, zoals Mozambique en Zambia. Die landen hebben zeer sterk geprofiteerd van de internationale schuldenlastreductie. De Chinese president heeft aangekondigd zaken te komen doen. Hij heeft 5 miljard dollar bij zich voor investeringen en 3 miljard dollar voor leningen aan Afrikaanse landen.

Het rijke westen volgt met argusogen hoe de invloed van China toeneemt op het continent. Maar daar is weinig reden toe, vindt Eurodad. Als het westen de afgelopen jaren de hulp – die op verschillende topconferenties is beloofd – daadwerkelijk had overgeboekt, was de greep van de nieuwe geldschieters niet zo groot geweest.

„Door niet te leven volgens de eigen toezeggingen, worden ontwikkelingslanden voor een dilemma geplaatst: ofwel het risico lopen dat je je weer overlaadt met schulden of vast blijven zitten in onderontwikkeling wegens een chronisch gebrek aan fondsen’’, zo stelt Oddone namens Eurodad.

Hoe groot de greep is van de nieuwe geldschieters, soms ook wel de nieuwe koloniale machthebbers van Afrika genoemd, weet niemand, stelt Eurodad vast. Actuele cijfers over de schuldopbouw van de armste landen ontbreken, en vaak is niet vast te stellen hoe de deals in elkaar zitten. China sluit veel contracten voor de levering van grondstoffen af, gepaard met leningen en toezeggingen over het uitvoeren van infrastructurele werken. Die combinatie maakt het moeilijk vast te stellen hoe groot de nieuwe schuld in werkelijkheid is. Een ding is volgens Eurodad wel duidelijk: als het zo doorgaat, wordt de schuldreductie van de afgelopen jaren weer ongedaan gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden