Werkzoekende arbeidsgehandicapten zijn niet gebaat bij de Participatiewet

2011: Een werknemer van een sociale werkplaats Beeld ANP

De Participatiewet moest arbeidsbeperkten aan banen helpen, maar het tegendeel lijkt te gebeuren. De werkloosheid onder deze groep ligt nu 40 procent hoger.

Werkzoekende arbeidsgehandicapten die voorheen bij een sociale werkplaats terecht konden, zijn niet gebaat bij de Participatiewet. Sinds de wet ruim drie jaar geleden in werking trad, maken deze mensen minder kans op een baan.

Zo zat afgelopen jaar 70 procent van de doelgroep zonder baan, blijkt uit een rapport dat het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) vandaag presenteert.

Het SCP nam alleen de baanmogelijkheden onder de loep van mensen die tot drie jaar geleden op de wachtlijst stonden voor een plekje bij een sociale werkplaats. Maar deze dagbestedingen voor mensen die niet of nauwelijks bij een reguliere werkgever terechtkunnen, sloten hun deuren voor nieuwelingen toen de Participatiewet inging. Met als gevolg dat 11.000 werkzoekende arbeidsbeperkten plots waren overgeleverd aan de grillen van de arbeidsmarkt. De gedachte hierachter: iedereen die het ook maar een beetje kan, moet aan het werk.

Maar die doelstelling wordt dus niet gehaald, zegt SCP-onderzoeker Maroesjka Versantvoort. "Deze wet werkt niet voor mensen die voorheen een plekje vonden op een sociale werkplaats." Het aantal werklozen binnen deze doelgroep ligt inmiddels 40 procent hoger dan vlak voor de invoering van de wet. Niet heel vreemd, zegt Versantvoort ook. Werkgevers die bereid zijn iemand uit deze doelgroep aan te nemen, moeten op hun werkvloer dezelfde omstandigheden creëren - denk aan voldoende rust en begeleiding - als op de oude sociale werkplaatsen. "Dat vraagt een hele omslag in het denken van werkgevers. En er gaat flink veel tijd en geld in zitten."

Denkomslag

De beoogde situatie dat een arbeidsgehandicapte probleemloos bij een reguliere werkgever instroomt, wordt alleen realiteit als werkgevers die denkomslag voldoende maken, zegt Versantvoort. Vooralsnog kiezen ze voor het gemak, blijkt uit het SCP-onderzoek: liever iemand met een lichamelijke beperking,dan met een psychische aandoening.

En ze kiezen voor gewoonte. Net als bij de invulling van andere vacatures maakt de witte man onder de 35 jaar meer kans op een baan dan zijn arbeidsbeperkte, werkzoekende metgezel van niet-Nederlandse komaf.

Lukt het mensen met een beperking toch om een baan te bemachtigen, dan is dat geluk sinds de Participatiewet vaak van korte duur. Waar werknemers op een sociale werkplaats veelal een vaste baan kregen tegen in ieder geval het wettelijk minimumloon, moeten werknemers het nu vaker doen met een tijdelijk contract. Iets minder dan de helft is daardoor na een jaar zijn baan weer kwijt. Vijf jaar geleden was dat 33 procent.

Nog een tegenvaller: arbeidsgehandicapten houden nu minder geld over aan hun baan. Vaker dan voorheen blijven ze (deels) afhankelijk van een uitkering om rond te komen.

Niet de eerste keer

Het is niet de eerste keer dat onderzoekers signaleren dat de Participatiewet niet naar behoren functioneert. Vorig jaar december constateerde de Inspectie SZW al dat arbeidsbeperkten op de sociale-werkplaatswachtlijst er sinds de wet bekaaid vanaf komen.

Zelfs nog bekaaider dan het SCP nu stelt. Volgens de inspectie zat 80 procent van de arbeidsgehandicapten twee jaar na de invoering van de wet nog steeds zonder baan.

Een verklaring voor het verschil heeft SCP-onderzoeker Versantvoort niet.

Wel ziet ze dat er wellicht een perverse prikkel van de wet uitgaat die arbeidsgehandicapten in de weg zit. Kost het een gemeente (te) veel tijd, mankracht en vooral geld om iemand met een beperking aan een baan te helpen, dan is de kans groot dat diegene op het gemeentehuis in de kaartenbak voor werkzoekenden blijft liggen.

Versantvoort: "Gemeenten kunnen dan de afweging maken om iemand in een uitkeringssituatie te laten zitten, omdat dat uiteindelijk goedkoper is."

Voor werkgevers geldt volgens Versantvoort vooral dat ze nog onbekend zijn met de doelgroep en met de exacte wet- en regelgeving, waardoor het niet erg wil vlotten met het aannemen van deze mensen.

Lees ook:

Plannen kwamen en gingen, maar arbeidsbeperkten bleven... thuis

Van de wens om meer mensen met een beperking aan het werk te krijgen, komt bitter weinig terecht.

Overheid helpt te weinig arbeidsbeperkten aan werk

Het gaat iets beter met de werkgelegenheid voor mensen met een beperking, maar niet dankzij de overheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden