Opinie

Werkstress? Geen cursus maar andere werktijden!

Veel glazenwassers moeten tegenwoordig dezelfde oppervlakte doen in de helft van de tijd. Beeld anp
Veel glazenwassers moeten tegenwoordig dezelfde oppervlakte doen in de helft van de tijd.Beeld anp

MICHIEL KOMPIER & SABINE GEURTS   Als het minister Asscher ernst is met zijn campagne tegen werkstress, pakt hij ook de werkgevers aan, betogen Michiel Kompier en Sabine Geurts.

Minister Asscher heeft deze week omgedoopt tot 'week van de werkstress'. Daar is alle reden toe, want werkstress is een omvangrijk en groeiend probleem met psychische klachten, medische aandoeningen en ziekteverzuim tot gevolg.

Oorzaken van werkstress liggen in drastische veranderingen in de aard en context van het werk. Door ICT en automatisering is modern werk vooral 'mentaal', achter de computer, en zeer intensief. Nu relatief eenvoudig produktiewerk is uitbesteed aan lagelonenlanden zijn we een kennis- en diensteneconomie geworden, met complex en emotioneel belastend werk. Denk aan werk met agressieve klanten, patiënten of gevangenen.

Modern werk is vaak plaats- en tijdsonafhankelijk: 30 procent van de Nederlandse werknemers werkt structureel over, velen hebben moeite met de balans tussen 'werk' en 'privé'. Ook productienormen zijn fors opgevoerd: hadden glazenwassers 10 jaar geleden 240 uur voor ons Radboud-gebouw, nu moeten ze hetzelfde doen in de helft van de tijd.

Taboesfeer
Maar waarom legt minister Asscher in zijn campagne de verantwoordelijkheid om werkstress aan te pakken bij werknemers? In interviews benadrukt hij dat werkstress uit de taboesfeer moet en dat werknemers vooral tijdig bij hun leidinggevende aan de bel moeten trekken.

Waarom worden werkgevers gespaard in deze campagne? Zij zijn het toch die verantwoordelijk zijn voor fatsoenlijke werkomstandigheden en die de verplichting hebben om stressfactoren in het werk aan te pakken. 'Psychosociale arbeidsbelasting' en werkstress vallen hieronder, staat nota bene expliciet genoemd in de Arbowet.

Asscher speelt werkgevers in de kaart door hen buiten schot te houden. Werkgevers kiezen namelijk al jaren voor de gemakkelijkste weg als het gaat om de aanpak van werkstress. Werknemers krijgen een cursus relaxatietraining of timemanagement aangeboden. Pure symptoombestrijding! Neem als voorbeeld arts-assistenten in een academisch ziekenhuis. Zij maken vaak extreem lange werkweken met vermoeidheid, stressklachten en werk-privé conflicten tot gevolg. Goed werkgeverschap betekent niet dat je ze een cursus 'mindfulness' aanbiedt, maar dat je werk- en rusttijden kritisch bekijkt. En daar wat aan doet.

Uit eerder door de overheid gestimuleerde praktijkprojecten, onder meer in een groot streekziekenhuis, blijkt dat werkgevers die serieus oorzaken van werkstress aanpakken, bijvoorbeeld door dienstroosters, de fysieke werkomgeving (ergonomie) en de communicatie te verbeteren, er in slagen stressklachten en ziekteverzuim flink te verminderen. Waarom wordt deze kennis niet benut?

Deense dialoog
De overheid heeft voor deze campagne 1 miljoen euro uitgetrokken. Dit bedrag wordt gebruikt om werkgevers en werknemers bewust te maken van werkstressproblematiek en aanpak hiervan te stimuleren. Gezien de maatschappelijke kosten van werkstress (in 2005 door TNO al geschat op 4 miljard euro per jaar, nu fors hoger) is dit een druppel op een gloeiende plaat.

De minister kan wat dat betreft een voorbeeld nemen aan zijn Deense collega's. De Deense regering heeft namelijk een plan afgekondigd dat juist werkgevers stimuleert om de organisatie van het werk te verbeteren en het werk zelf minder stressvol te maken.

Dit plan voorziet in een betere dialoog met bedrijven, maar ook in meer inspecties door de arbeidsinspectie en hogere boetes voor slecht werkgeverschap. Goed werkgeverschap betekent volgens de Denen dat het voor bedrijven 'business as usual' is om te zorgen voor veilig en gezond werk.

Als we dit ook bereiken in Nederland, snijdt het mes aan twee kanten: gezond werk dat uitdaagt tot productief en plezierig werken!

Michiel Kompier: hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie
Sabine Geurts: hoogleraar arbeid, stress en herstel
De auteurs werken beiden bij de Radboud Universiteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden