’Werknemer kan beter vrij zijn dan afhankelijk’

door Wybo Algra

Een slimme telecom-werker laat zich niet overvallen door het volgende massaontslag, vinden ze bij KPN.

Telecombedrijf KPN haalde in 2001 de kranten met het grootste massaontslag sinds de ondergang van vliegtuigbouwer Fokker in 1996. Duizenden werknemers – met hypotheken, met kinderen – moest het concern de laan uitsturen. Zij voelden zich afgedankt en bedrogen. En KPN realiseerde zich dat het personeelsbeleid helemaal om moest.

Het nieuwe rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is het telecomconcern dan ook uit het hart gegrepen. Baangaranties en inkomensbescherming moeten plaatsmaken voor werknemers die soepel van de ene naar de andere baan ’hoppen’. „Een ijzersterk concept”, prijst KPN-directeur Hein Knaapen.

Waarom?

Knaapen: „Wij werken in een sterk concurrerende omgeving. Dat betekent dat je je snel moet kunnen aanpassen. Er zullen steeds vaker groepen werknemers zijn tegen wie we moeten zeggen: jouw talenten passen minder bij het bedrijf. Neem de monteurs die nu overal in Nederland bezig zijn met de aanleg van glasvezel. Als ze daarmee over een paar jaar klaar zijn, komen er weer heel veel banen te vervallen, want het glasvezelnet vergt amper nog onderhoud. Het werk verandert om de haverklap, en daarmee de behoefte aan personeel.”

Daar zijn uw werknemers mooi klaar mee.

„Je moet ze tijdig voorbereiden. We willen geen massaontslagen meer, die als donderslag bij heldere hemel komen. Maar we zoeken het ook niet meer in baanzekerheid. De Nederlandse arbeidsverhoudingen zijn louter gebaseerd op bescherming, bescherming en nog eens bescherming. Wij zeggen: vertrouw op je eigen talenten. En wij als werkgever doen ons best om die talenten te onderhouden. Als het voor een werknemer dan bij ons afgelopen is, kunnen mensen verder, omdat ze de juiste kennis en vaardigheden hebben om elders een baan te vinden. Dat is het beleid dat we het afgelopen jaar hebben geformuleerd: we willen naar een nieuw ’psychologisch contract’ met werknemers, die zich geestelijk minder verkopen aan die ene werkgever.”

En daarmee wellicht ook minder loyaal zijn?

„Als mensen vrijwillig 25 jaar bij ons blijven: prachtig. Maar niet omdat ze niet weg kúnnen. Liever wederzijdse vrijheid dan afhankelijkheid. Het geld dat we nu kwijt zijn aan ontslagvergoedingen, geef ik liever uit aan training en opleiding. Dan krijg je vrijere werknemers, en veel spannender arbeidsverhoudingen. Natuurlijk wordt dit niet door iedereen met gejuich ontvangen. Vooral niet door de achterban van de vakbonden: veelal wat oudere werknemers, helemaal opgevoed in het arbeidsmodel waar wij van af willen. Het is dus ook voor de bonden lastig hier op in te tekenen.”

Uw model is nog lang geen praktijk?

„We zitten nog vast aan allerlei regels. Zo kunnen we bij ontslagrondes niet selecteren op wie we nodig hebben: er zijn regels voor wie het eerst aan de beurt is. En we zitten nog vast aan ontslagvergoedingen. We doen al wel meer aan scholing, maar dan vooral in het kader van outplacement. Dat is voor de werknemers een te laat stadium, vinden wij. Maar het kan niet dubbelop: én een hogere ontslagvergoeding, én ook nog eens hogere kosten voor een opleiding. Dat kost gewoon te veel geld.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden