'Werkloze verdwijnt nu geruisloos via WW de bijstand in'

Kick van der Pol ziet parallellen met WAO

Van de mensen die nu hun baan verliezen, vindt 80 procent binnen een jaar nieuw werk. Maar voor de 20 procent die daar niet in slaagt, is bijna geen aandacht, stelt Kick van der Pol vast. Die omissie moet een nieuwe regering aanpakken als ze het ontslagrecht hervormt.

De positie van werklozen nu lijkt veel op die van zieken vroeger, aldus Van der Pol. Hij is in de positie om beide velden te vergelijken. Hij is voorzitter van de Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan (Oval), die vandaag ontstaat uit een fusie van oudgedienden Boaborea en Nobol. Arbodiensten, re-integratiebedrijven, loopbaanbegeleiders, jobcoaches en outplacementbureaus vormen zijn achterban.

"De situatie die we nu voor de WW beschrijven, hadden we eind vorige eeuw in de Ziektewet. Niemand nam de verantwoordelijkheid voor mensen die uitvielen. Het verzuim liep torenhoog op, net als de kosten. Zoals mensen toen via de Ziektewet in de WAO verdwenen, zo schuiven ze nu geruisloos via de WW de bijstand in. En die mensen komen alleen nog met de grootst mogelijke inspanning aan de slag, zelfs als de economie aantrekt."

Vóór de hervorming van de WAO, begin deze eeuw, liep iedereen wél achter de bijna-gezonde werknemer aan, zegt Van der Pol, maar niet achter de potentiële WAO'er. "Vergelijk dat met de behandeling van werklozen in 2008, toen de crisis uitbrak. Het UWV had nog volop geld om mensen aan een baan te helpen en stortte zich als een gek op de kansrijken. Terwijl een uitzendbureau hen minstens even goed kan helpen. Nu is het nog erger: bedrijven zijn blij als ze een kansarme kwijt zijn, het UWV heeft geen geld meer en gemeenten, die de bijstand uitvoeren, staat het water aan de lippen. Niemand neemt zijn verantwoordelijkheid, niemand wordt erop afgerekend."

Tot zover het negatieve deel van de vergelijking. Er is ook een positieve kant. Uit de aanpak van het WAO-probleem vallen prachtige lessen te trekken die kunnen voorkomen dat er een 'granieten bestand' van werklozen ontstaat, meent Van der Pol. "En de afspraken in het Lente-akkoord over hervorming van het ontslagrecht zijn een goede aanzet."

'Van-werk-naar-werk' is de filosofie achter die hervorming. Wacht niet tot de ontslagvergoeding op is en het recht op een WW-uitkering afloopt, maar help mensen zo snel mogelijk aan een nieuwe plek. Hoe korter de periode van werkloosheid duurt, hoe succesvoller sollicitaties verlopen. Dus spraken de vijf politieke partijen in het Lente-akkoord af dat werkgevers (maximaal) de eerste zes maanden WW betalen voor de mensen die ze ontslaan. Als een werkgever zijn personeel binnen drie maanden weet te herplaatsen, bespaart hij drie maanden WW. Daarnaast gaat de ontslagvergoeding fors omlaag en krijgt de werknemer een scholingsbudget. Prachtig, vindt Van der Pol, maar het moet strakker. "De overheid trekt zich terug, maar moet voor die tijd wel alle partijen aan tafel zetten: werkgevers, werknemers, gemeenten, het UWV, mijn leden, uitzendbureaus. Samen moeten ze bepalen wie wanneer wat doet. En, als sluitstuk, moeten die verantwoordelijkheden wettelijk verankerd worden."

Die taakverdeling is de basis voor het individuele werkplan dat iedereen krijgt als hem ontslag wordt aangezegd. "Bepaal direct hoe groot de kans is dat iemand een baan vindt. Aan de hand van leeftijd, gezondheid, beheersing van de taal, opleiding, maar ook de woonwijk, kun je voor 90 procent bepalen of hij tot de risicogroep behoort."

Is dat het geval? Praat dan met hem, school hem, begeleid hem - kortom: steek geld in hem. "Nog beter zou het zijn als de Arbowet een jaarlijkse inzetbaarheidsscan verplicht stelt. Mét een budget om zo nodig in te grijpen. Nu krijgt een werknemer een leasebak à 500 euro per maand. Voor inzetbaarheid is een budget van 100 euro per jaar. Dat is toch raar?"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden