Verenigde Staten

Werkloosheid VS maakt enorme sprong, steunprogramma’s raken overbelast

Door de sluiting van veel bedrijven, zoals hier in Florida, ontstaat in Amerika massale werkloosheid.Beeld EPA

De werkloosheid in de Verenigde Staten is in april omhooggeschoten naar het hoogste niveau in dik tachtig jaar, naar 14,7 procent.  

Van een laagterecord naar een hoogterecord: de werkloosheid in de VS, in februari nog 3,5 procent, schoot in april als gevolg van de coronacrisis naar 14,7 procent. Dat is hoger dan ooit officieel gemeten. 20,5 miljoen mensen verloren sinds de vorige meting hun baan. En die cijfers beschrijven de kaalslag op de arbeidsmarkt niet eens volledig. De enquête waarop ze zijn gebaseerd, sloot op 18 april. En mensen die onvrijwillig minder uren kregen, of niet eens de moeite meer namen naar werk te zoeken, zijn niet meegeteld.

“Die banen komen allemaal terug, en snel ook”, bezwoer president Donald Trump vrijdag. Maar veel economen zeiden dat het gehoopte ‘V-vormige herstel’ – snel omlaag, snel omhoog – een fata morgana zal blijken nu de ontslagen vallen in steeds meer bedrijfstakken, en bij de overheid. 

Lindsey Piegza van investeringsbank Stifel zei tegen The Washington Post dat ze voor eind volgend jaar nog een werkloosheidspercentage van 10 verwacht. Dat is even hoog als in de ergste maand van de kredietcrisis van 2007-2008. Alleen tijdens de depressie van begin vorige eeuw was het percentage nog hoger dan nu: volgens schattingen van economen was het in 1933 ongeveer 25.

Het hoofd boven water houden

Historisch als ze zijn, de werkloosheidscijfers zouden nog veel hoger zijn zonder het ‘loonbeschermingsprogramma’ dat het Amerikaanse Congres in maart in het leven riep. Dat geeft kleine bedrijven een lening om het hoofd boven water te houden. Als ze hun personeel in dienst houden of terughalen, wordt de schuld zelfs kwijtgescholden. Op die manier, is de hoop, blijft de band tussen stilliggende bedrijven en hun personeel in stand, zodat ze sneller kunnen opstarten als de coronamaatregelen worden versoepeld.

De belangstelling voor het programma was enorm. Het door het Congres uitgetrokken bedrag, een kleine 350 miljard dollar, was binnen twee weken op. Eind april werd er nog eens 320 miljard dollar vrijgemaakt, maar de bodem is alweer in zicht.

Omdat het Congres het geld snel de economie in gesluisd wilde hebben, hoeven de banken, die het programma voor de overheid uitvoeren niet streng te controleren. Al gauw regende het daardoor berichten over meegraaiende bedrijven die niet tot de doelgroep behoorden. De Los Angeles Lakers bijvoorbeeld, de basketbalploeg met een boekwaarde van 3,7 miljard dollar. Of Shake Shack, een keten van fastfoodrestaurants met een kleine 250 vestigingen. Inmiddels heeft de slechte publiciteit – en een dreigement van minister van financiën Steve Mnuchin – een aantal zondaars, waaronder de Lakers en Shake Shack, tot inkeer gebracht.

Veel en voortdurend veranderende regels

Maar ook voor de kleine bedrijven waar het programma voor bedoeld is, zijn de leningen mogelijk niet zo zegenrijk als ze lijken. Ze moeten aan veel regels voldoen, en die veranderen nog voortdurend. Er mag bijvoorbeeld maar een kwart van het geleende bedrag worden besteed aan niet-salariskosten, zoals huur. Maar voor het overleven van het bedrijf kunnen die uitgaven net zo belangrijk zijn. 

In sommige ondernemingen wordt het personeel bovendien liever ontslagen, omdat het economische stimuleringspakket dat het Congres aannam ook de werkloosheidsuitkeringen fors verhoogde. Daardoor is het voor werknemers met laag loon voordeliger om werkloos te zijn dan in dienst te blijven.

Maar die werknemers rekenen zich soms ten onrechte rijk. Door de enorme hoeveelheid ontslagen is in veel staten de werkloosheidskas overbelast. Sinds de coronacrisis uitbrak hebben meer dan 33 miljoen mensen een uitkering aangevraagd, maar miljoenen van hen hebben nog geen dollar gezien. En een enquête van het Economic Policy Institute suggereert dat tegenover elke tien succesvolle aanvragers er nog drie werklozen zijn die er door gebrek aan telefonisten en bezwijkende websites niet door kwamen.

Lees ook:

Hoe corona de Amerikanen verdeelt

In sommige Amerikaanse steden, New York voorop, slaat het coronavirus hard toe. Op andere plekken, met name aan de westkust, is de situatie gunstiger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden