'Werkgevers willen geen gedoe'

INTERVIEW | René Paas is sinds gisteren geen voorzitter meer van de club van gemeentelijke sociale diensten Divosa. Hij zag Nederland niet socialer worden.

De sociale zekerheid kan echt beter. Met die boodschap ging René Paas (49) zeven jaar keer op keer langs bij het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. "Ik was er kind aan huis." Hij deed dat als voorzitter van Divosa, de vereniging van de gemeentelijke sociale diensten. Gisteren nam Paas afscheid van de wereld van 'werk en inkomen'. Maandag begint hij als Commissaris van de koning in Groningen.

Wat speelde bij de sociale diensten toen u in 2009 voorzitter werd?

"Op dat moment waren ze druk met het opzetten van een samenwerking met het UWV. Er moest één loket komen voor mensen die werkloos zijn. Of je nou WW of bijstand ontvangt, dat moest niet uitmaken. Inmiddels zijn we er achter dat het heel verschillende groepen zijn. Daarbij is bij het UWV de individuele begeleiding van WW'ers door bezuinigingen bijna nul geworden. Alles gaat digitaal. Dat is bij gemeenten gelukkig niet nodig geweest."

Gemeenten hebben toch ook veel moeten bezuinigen?

"Ja, twee derde van het budget om mensen aan het werk te helpen, is er af. Maar gemeenten weten steeds beter wat wel en niet werkt om mensen aan werk te helpen. Daar ben ik het meest trots op; dat er meer aandacht is gekomen voor het vakmanschap van klantmanagers en alle andere ambtenaren die bij de sociale diensten werken. We kunnen nu met relatief weinig budget veel mensen helpen."

Veel bijstandsgerechtigden voelen zich niet met respect behandeld. Ze moeten zich een slag in de rondte solliciteren, ze moeten een tegenprestatie leveren, et cetera.

"Dat komt door de nieuwe maatregelen uit de WWB, de Wet werk en bijstand. Dat is een doelbewuste poging van het Rijk om de rechten en verplichtingen van bijstandsgerechtigden in één klap hetzelfde te maken. Dat is niet goed. Ik heb liever dat een ervaren professional beoordeelt wat nodig is voor iemand, dan een wetgever met een automatische sanctiemachine die een boete uitschrijft voor iemand die weigert te verhuizen. Het was aanvankelijk ook nog een hoge sanctie. Dat je in de bijstand werkt met minimumstraffen, terwijl die in het strafrecht niet bestaan, vind ik schokkend. Dat vind ik heel erg. De verplichte WWB-maatregelen zijn geen verrijking."

De Participatiewet, die sinds 2015 de Bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wet arbeidsondersteuning jonggehandicapten vervangt, vindt u ook geen verrijking?

"Niet zoals hij nu is. Ik ben aan het begin hard gaan lopen voor één regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt. Er moest worden bezuinigd, en ik dacht dan: doe het slim. Maar in plaats van het makkelijker te maken voor werkgevers om mensen met een uitkering een kans te geven, is er van alles bijgehaald. Er kwamen allerlei uitzonderingen en extraatjes. Er is daardoor niet één regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt gekomen. Het zijn er wel acht.

Er is alleen maar meer concurrentie gekomen tussen de doelgroepen. Die banenafspraak is zo gruwelijk ingewikkeld vormgegeven, dat we kans lopen dat werkgevers gefrustreerd raken en geïnteresseerd raken in hoe hoog de boete is als ze geen banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking."

Het UWV wil werkgevers helpen. Kom naar het werkplein, zegt het UWV, en wij regelen de jobcoach, de no-risk polis en alles wat er bij komt.

"Zo werkt het niet bij ondernemers. Werkgevers willen ondernemen. Die willen dat hun zaak het goed doet. Ze willen ook wel sociaal zijn, maar ze willen geen gedoe."

Hoeveel gedoe is het om naar een Werkplein te gaan?

"Hoeveel gedoe is het als je iemand in je bedrijf hebt die de helft van het minimumloon kan verdienen en waarvoor de gemeente loonkostensubsidie betaalt, terwijl die niet meetelt voor de banenafspraak omdat hij volgens het UWV nog dekbedden kan afbiezen waarmee hij theoretisch gezien wel het wettelijk minimumloon kan verdienen? Dat is toch niet uit te leggen aan deze werkgever?"

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van sociale zaken heeft bewust voor die strenge criteria gekozen, omdat ze wil dat de allerzwaksten nu eens een kans krijgen.

"Het effect is dat werkgevers afhaken. Ze vinden die mensen te moeilijk om te plaatsen. De enigen die wat zijn opgeschoten met de Participatiewet vormen de selecte groep van mensen met een zware handicap. Ik kan niet begrijpen waarom niet iedereen die het niet zelfstandig redt op de arbeidsmarkt, van die belofte zou mogen profiteren."

Is Divosa-voorzitter een leuke baan? U was kind aan huis bij het ministerie maar ze hebben slecht naar u geluisterd.

"Het is een fantastische baan. Het is geweldig om eraan mee te kunnen helpen dat mensen perspectief in hun leven terugkrijgen. Het is heel relevant dat de samenleving beschaafd omgaat met mensen die het minder hebben getroffen. Ik vind het essentieel dat de overheid er juist voor hen is."

Dat zal toch niet zo snel veranderen?

"Nou, deze week was nog in het nieuws dat kinderen van lager opgeleiden ook minder kansen krijgen. De koopkracht van uitkeringsgerechtigden is de afgelopen jaren substantieel lager geworden, ook vergeleken met andere inkomens. Zo zijn er meer redenen om je zorgen te maken als je ondersteuning van de overheid nodig hebt om te kunnen functioneren. Nog sterker: het zou zo kunnen zijn dat het cynisme en het wantrouwen van een groot deel van de Nederlanders iets te maken heeft met de zorg of de overheid er wel voor jou is als je haar nodig hebt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden