Werkende vrouw ongrijpbaar

Uit onderzoek van het SCP blijkt dat vrouwen bewust kiezen om deeltijd te werken en daarmee reuze gelukkig zijn. Kan beleid daar nog iets aan veranderen?

Als er maar genoeg betaalbare en goede kinderopvang komt, gaan vrouwen vanzelf wel meer werken. Dat was lange tijd de gedachte. De overheid, die het als economische noodzaak ziet dat vrouwen meer uren gaan werken om de vergrijzing op te vangen, richtte al haar pijlen op onder meer belastingmaatregelen. Die maakten het voor moeders lonend om uit werken te gaan.

Tot het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) vorig jaar die zeepbel doorprikte. Wat bleek? Ook vrouwen zonder kinderen of met kinderen die groot zijn, werken massaal in deeltijd. Vandaag verschijnt een vervolgonderzoek, ’Verdeelde Tijd’. Met een vragenlijst en diepte-interviews peilden onderzoekers opvattingen van vrouwen over werk.

Ook hier blijkt 70 procent van de vrouwen de voorkeur te geven aan deeltijdwerk, ongeacht of ze kinderen hebben. Vrouwen met kleine kinderen geven de zorg voor hen als hoofdreden. Vrouwen zonder kleine kinderen zeggen tijd te willen hebben voor hobby’s, voor mantelzorg, huishouden, cursus. De redenen zijn zo divers dat er nauwelijks overheidsbeleid op te bedenken is, concludeert onderzoekster Wil Portegijs.

De deeltijdbaan stamt uit de jaren vijftig; door de grote behoefte aan arbeidskrachten gingen werkgevers ook getrouwde vrouwen kleine banen aanbieden. Vanaf de tweede helft van de jaren tachtig gingen ook steeds meer vrouwen zonder jonge kinderen deeltijd werken. De laatste tien jaar is een voorzichtige toename van deeltijdwerkende mannen te zien.

Wil Portegijs had zelf na het onderzoek een licht onbevredigend gevoel. De vrouwen geven een reden, en als die niet van toepassing is, weer een andere. Die baaierd, ingebed in traditionele opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid, is met overheidsmaatregelen moeilijk te beïnvloeden. ’Alles wat hij doet in het huishouden is mooi meegenomen en alles wat zij verdient evenzo’, vat het SCP de dominante opvatting samen.

Dat leidt ertoe dat traditionele patronen blijven bestaan. Zo is Nederland nog steeds een van de weinige landen waar scholen al om drie uur de deuren sluiten. Omdat deeltijdwerk zo bij vrouwen hoort, zijn werkgevers minder geneigd om vrouwen uit te dagen meer uit hun carrière te halen. Vaak vinden vrouwen hun werk niet uitdagend genoeg om een paar uur meer te gaan werken als de kinderen het huis uit zijn. Hoewel mannen ook de balans tussen werk en privé als steeds belangrijker zien, zeggen ze niet van plan te zijn meer te gaan bijdragen aan het huishouden.

De vraag die Portegijs opwerpt is dan ook in hoeverre vrouwen het echt niet erg vinden dat ze minder carrière maken dan mannen, of dat ze het beste maken van een bestaande situatie die hen in alle opzichten leidt naar een anderhalf-verdieners-model (man voltijds, vrouw drie dagen of minder).

Enig lichtpuntje voor overheidsbeleid op korte termijn schuilt in het feit dat vrouwen die 1 tot 11 uur per week werken, hun baantje eigenlijk te klein vinden. Met maatregelen zoals flexibele werktijden – ook een wens van vrouwen zonder kinderen en van mannen – zouden die uren wat kunnen worden opgekrikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden