Column

Werkend naar je werk, met koffie, wifi en een printer in de bus

'Terwijl ze wat op Facebook posten of nog even hun werkmail lopen te checken, hebben ze oog voor blinden noch geleidelijnen.' Beeld ANP
'Terwijl ze wat op Facebook posten of nog even hun werkmail lopen te checken, hebben ze oog voor blinden noch geleidelijnen.'Beeld ANP

Werk en privé lopen steeds vaker door elkaar heen. Met werkstress als gevolg. In België zoeken ze de oplossing in een kantoorbus.

Henk Steenhuis

Op treinstations vinden de laatste tijd spectaculaire dansen plaats. Mensen veren op, springen plotseling naar rechts of links, slaan met hun armen, en nog vreemder: wandelaars knallen frontaal tegen elkaar aan. Je zou de dansen bijna ritueel kunnen noemen, want ze vinden elke dag plaats, weliswaar op ongezette tijden. Oorzaak: blinden die over een geleidelijn lopen.

De eerste dans zag ik op Utrecht Centraal, waar door de verbouwing geleidenlijnen plotseling ophouden of van plaats veranderen. De spectaculaire choreografie weet ik dan ook aan de verbouwing van Utrecht Centraal. Maar later zag ik de dansen ook op andere stations. Aanstichters van deze hilarische dansen zijn natuurlijk niet blinde reizigers, maar passagiers die ziende blind zijn. Terwijl ze wat op Facebook posten of nog even hun werkmail lopen te checken, hebben ze oog voor blinden noch geleidelijnen.

Verboden emails te lezen

Werk en privé lopen steeds vaker dwars door elkaar heen. Zorgelijk, volgens de Franse staat, want werknemers krijgen moeite hun werk van zich af te zetten. Het Franse, socialistische kamerlid Benoit Hamon zei hier een paar maanden geleden tegen BBC News over: 'Personeelsleden verlaten het kantoor wel fysiek, maar ze laten hun werk niet achter. Ze blijven vastzitten aan een soort van elektronische leiband, zoals een hond. De sms'jes, de berichten, de e-mails. Ze koloniseren het leven van het individu tot het punt waarop hij of zij uiteindelijk instort.' Het is dus niet de blinde die zich struikelend voortbeweegt over een geleidelijn, maar de ziende die vastzit aan een elektronische leiband.

De Fransen vinden dit zo zorgelijk dat ze rigoureuze maatregelen namen: er is in mei een wet goedgekeurd die het bedrijven met meer dan vijftig werknemers verbiedt om e-mails te versturen buiten de werkuren. Om de maatregel te kunnen uitvoeren, moeten die bedrijven verplicht een tijdslot vaststellen waarbinnen werknemers hun mail niet kunnen checken.

Buiten beeld

De cijfers liegen ook niet. Kijken we nog even naar de treinreiziger die op weg naar huis chat, mailt en danst: wie twee uur per dag pendelt naar zijn werk, heeft twee keer zo vaak problemen om zijn balans tussen werk en privé in orde te houden. Dat berekende de SociaalRaad Vlaanderen onlangs. En 43 procent van de forenzen die meer dan een uur onderweg zijn naar hun werk zoekt een andere baan.

Deze getallen zijn niet nieuw, enkele jaren geleden waren ze de drijfveer achter het ontstaan van het Nieuwe Werken, waarbij werknemers vaker thuis werken. Ook daar kleven nadelen aan: mensen werken altijd door en kunnen letterlijk en figuurlijk uit beeld verdwijnen.

De kantoorbus

In Vlaanderen is supermarktketen en automatiseringsbedrijf Colruyt enkele weken geleden met een jaloersmakende pilot gestart: een half jaar lang vertrekt er elke dag om halfacht een kantoorbus vanuit Gentbrugge naar het hoofdkantoor in Halle. Er is plaats voor 24 mensen, die hun plek op voorhand reserveren. Er is koffie, een printer en wifi. Het meest revolutionair: zodra werknemers inloggen, begint hun werkdag te lopen.

Het project is een initiatief van de Beroepsvereniging van Autobus- en Autocarondernemers (BAAV) en het Vlaams Instituut voor Mobiliteit (VIM). Doel: duurzaamheid. Nevendoel: betere balans werk en privé.

Dat lijkt te werken. 'Als ik een dag met de kantoorbus naar het werk ga,' zei copywriter Yves Van Kerkhove in De Standaard, 'kan ik de dag nadien een uur vroeger aan de schoolpoort staan. En bovendien kom je ontspannen thuis.' Op deze manier doet Coltruyt aan wat René Gude humeurmanagement noemde.

Wat retailer Colruyt nu probeert, is dan ook slimmer en efficiënter dan de oekaze van de Franse overheid. Het is zingeving in de derde betekenis van het woord: zinrijk, want het gaat om een rationele oplossing van problemen die door flexibilisering en digitalisering ontstaan. Een verbod uitvaardigen kan iedereen. Nadenken over definiëring van werk, en de mogelijke herdefiniëring vergt creativiteit en ambachtelijk zingeving.

Bijkomend voordeel: deze werkende mensen lopen niet te appen, te chatten of te mailen op geleidelijnen die voor blinden bedoeld zijn.

In deze columns zal Peter Henk Steenhuis vaak verwijzen naar de vier soorten 'zin' die filosoof en voormalig Denker des Vaderlands René Gude (1957-2015) onderscheidt. De eerste noemt Gude het Zinnelijke, het lekkere, het lijfelijke aspect, het lustvolle. De tweede het zintuiglijke, het esthetische. De derde het zinrijke. Gude: 'We ervaren zin, doordat we volzinnen maken, in staat zijn te verwoorden wat we beleven, ervaren, maken, doen. Dit is de meest letterlijke vorm van zingeving door betekenisgeving.' Als laatste onderscheidt Gude het zinvolle, dat je bijvoorbeeld achter de doelstelling staat van de ondernemingen waar je werkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden