'Werken met imams geen ei van Columbus'

Om af te rekenen met het 'slachtofferdenken' wil minister Dijkstal de eigen organisaties van minderheden een prominente rol gaan toedelen in het minderhedenbeleid. “Het gevaar is dat de verantwoordelijkheid voor de integratie nu eenzijdig naar de allochtone organisaties wordt verschoven. Dat kan funeste gevolgen hebben”, waarschuwt Jacques Veeris, directeur van Forum in Utrecht.

Forum is twee jaar terug ontstaan na het samengaan van negen landelijke minderhedenorganisaties en noemt zich 'instituut voor multiculturele ontwikkeling'. Het devies in Utrecht is nu: geen politieke eisenpakketten meer, maar praktische oplossingen voor de problemen 'op de werkvloer'.

Veeris, zelf van Antilliaanse afkomst, is wars van ideologische debatten over integratie. “Politici doen voortdurend grote uitspraken, bij voorbeeld over moslims of over Turkije. De islamitische cultuur van dat land zou onverenigbaar zijn met de Nederlandse. Mijn ervaringen met moslims zijn heel anders. Ook in die cultuur zijn tolerantie, persoonlijke vrijheid en wederzijds respect tussen mannen en vrouwen belangrijke waarden. Er zijn grote verschillen tussen moslims onderling. Veel jongeren leren uitstekend om te gaan met verschillen tussen hun cultuur en de Nederlandse. Dat ontdek je pas als je rechtstreeks in contact treedt met die groepen.”

Integratieprojecten worden volgens Veeris te vaak bedacht van achter het bureau, zonder overleg met de betrokkenen. Migrantenorganisaties hebben zich op hun beurt te lang gewenteld in een onproductieve slachtofferrol. “Ze werden daarin gesterkt door allerlei clubs die zeiden op te komen voor migranten. Voor dat doel kon je in het verleden veel te gemakkelijk subsidie krijgen. Het is goed dat er een eind is gekomen aan die zaakwaarnemerscultuur.”

Veeris is positief over de rondetafelgesprekken die minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) vorig jaar heeft belegd met allochtone en autochtone deskundigen. Vandaag legt Dijkstal de uitkomsten voor aan zijn vaste kamercommissie.

Dijkstal wil dat de eigen organisaties van minderheden een veel grotere rol gaan spelen dan ze nu doen. Locale overheden en welzijnsinstellingen moeten 'natuurlijke leiders' in de allochtone gemeenschappen opzoeken en samen met hen beleid gaan maken om werkloosheid, segregatie, schooluitval en de gevolgen daarvan tegen te gaan. Ook met de moskeeën moet meer overlegd worden.

Niet alleen van de minderheden, maar ook van Nederlandse instanties verwacht Dijkstal grotere inspanningen om te 'multiculturaliseren'. Intercultureel onderwijs zou een vast onderdeel moeten worden van de leerdoelen van scholen. Jeugd- en ouderenbeleid kan volgens Dijkstal niet langer zonder de allochtone organisaties worden gemaakt. “Je kunt je als autochtone instelling niet meer permitteren om geen rekenening te houden met je veranderende omgeving.” Die boodschap wil de minister nadrukkelijker ook gaan richten aan bedrijven.

Veeris is verheugd over de nieuwe nadruk op de sociaal-culturele aspecten van integratie - aan allochtone én aan Nederlandse kant - naast de aloude 'harde sectoren' arbeidsmarkt en criminaliteit.

De VVD verwacht dat de eigen organisaties de eigen achterban gaan 'mobiliseren' voor het integratieproces. “Dat klinkt erg simpel”, zegt Veeris. “Er zijn grote verschillen tussen allochtone organisaties. De ene kan veel meer aan dan de andere. Meestal bestaan ze uit vrijwilligers, en zijn hun fysieke capaciteit en middelen erg beperkt.”

Het is bovendien nogal wrang dat Dijkstal de eigen organisaties naar voren schuift, juist nu die afgelopen jaren financieel zijn uitgekleed in het kader van het 'algemene achterstandsbeleid' voor alle bevolkingsgroepen. Veeris: “De afgelopen jaren heeft zijn partijgenoot Terpstra (staatsecretaris van VWS) juist het merendeel van de subsidies voor landelijke allochtone organisaties stopgezet.”

In die omstandigheden zal een te zwaar beroep op de allochtone organisaties funest werken, vreest de Forum-directeur. “Ik waarschuw ook tegen het gemak waarmee Dijkstal zegt dat met religieuze organisaties moet worden samengewerkt. Je zult eerst moeten kijken hoe binnen zo'n moskee wordt gedacht over integratie, daar zijn grote verschillen in. In Zwolle tonen een aantal imams betrokkenheid bij het bestrijden van criminaliteit onder jongeren. De gemeente Utrecht heeft uitstekende contacten opgebouwd met een grote moskee in Zuilen. Maar nu in het algemeen zeggen dat samenwerking met imams het ei van Columbus is, dat zou een grote vergissing zijn.”

Het afschaffen van de Wet Bevordering evenredige arbeidskansen allochtonen, zoals PvdA-fractieleider Wallage zaterdag in Het Parool suggereerde, vindt Veeris een teken van zwakte: “De politiek moet de oren niet laten hangen naar een kleine groep werkgevers die tegen is. Uit de evaluatie blijkt dat de problemen met de wet bij veel bedrijven overwonnen zijn.” De wet moet blijven, vindt hij, tot andere afspraken hun effectiviteit hebben bewezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden