Werk van Birza beschadigd

Niet bekend

KEES BROERE

Begin december werd in de National Gallery of Modern Art in New Delhi de expositie 'Het Andere Zelf' geopend. De expositie (in mei in Nederland te zien), toont het werk van drie Indiase en drie Nederlandse kunstenaars - Rob Birza, Berend Strik en Bastienne Kramer -, die enkele maanden in India hebben gewoond en gewerkt.

Het nu beschadigde schilderij van Birza is een in rood en zwart geschilderd doek met een tekst die op twee manieren valt te lezen: 'Vermoord India' (Kill India) en 'Kus India' (Kiss India). Birza zelf noemde eerder in deze krant dit schilderij een 'samenvatting' van zijn gemengde ervaringen tijdens het verblijf in het Zuidaziatische land.

Eind dit jaar verscheen in de Indiase krant The Hindustan Times een artikel waarin zeer negatief werd gesproken over het 'kill-kiss' schilderij. Zo wordt de in India zeer beroemde schilder M.F. Husain aangehaald met de opmerking dat Birza 'als schilder' heeft afgedaan door 'in zijn kunst iets te tonen wat hij op straat niet eens zou mogen'.

Al dan niet geïnspireerd door het kranteartikel is een Indiase man naar het museum gegaan, op een stoel gaan staan om het hoog opgehangen schilderij te pakken, en heeft het op de grond gegooid. De man, door medewerkers van het museum omschreven als 'goed opgeleid, van het type advocaat', is daarna door bewakers gepakt.

De expositie in New Delhi is tot stand gekomen door het werk van de Stichting voor Indiase Kunstenaars, geleid door Eegje Schoo, die ooit de Nederlandse ambassadrice in India is geweest. Volgens de leiding van het Indiase museum ligt de verantwoordelijkheid voor het werk dan ook bij de Stichting en bij de kunstenaars zelf.

De directrice van het museum, Anjali Sen, heeft eerder het schilderij van Birza verdedigd als 'het recht op vrije meningsuiting van een kunstenaar'. Verder commentaar wenst zij inmiddels niet te leveren op de affaire die, in woorden van een medewerker 'zeer ernstige vormen' heeft aangenomen.

De tentoonstelling valt ook officieel onder de Indiaas-Nederlandse culturele betrekkingen. Een woordvoerder van de Nederlandse ambassade zegt tevreden te zijn over het feit dat tegen de vernieler van het schilderij een aanklacht is ingediend: “Het gaat voor een Nederlander niet aan om een schilderij van de muur te halen omdat je het er niet mee eens bent.”

In India hebben zich de afgelopen tijd zelfs experts op het gebied van de grondwet over de affaire-Birza gebogen. Volgens een van hen, F. Nariman, is het 'absurd om een dergelijk schilderij te laten ophangen'. De deskundige gaat er evenwel van uit dat tegen de Nederlandse kunstenaar wettelijk weinig uit te richten valt.

Wel zouden volgens Nariman voortaan werken als 'kill-kiss India' voorzien moeten worden van een 'gedetailleerde tekst, die uitlegt wat het precies betekent'. Een suggestie die naar alle waarschijnlijkheid in Nederlandse kunstenaarskringen weinig genade zal vinden. Het doek van Birza is overigens niet onherstelbaar beschadigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden