werk GGD

amsterdam - – Op papier is het zo mooi geregeld. De Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) is belast met de lokale aanpak en bestrijding van infectieziekten. Maar, zo blijkt uit het rapport van de commissie-Van Dijk over de falende aanpak van de Q-koorts, dan moet zij daar wel de ruimte voor krijgen.

De commissie schetst een ontluisterend beeld hoe de GGD Hart van Brabant door ambtelijke diensten van de ministeries van landbouw, natuurbeheer en voedselveiligheid (LNV) en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) werd gefrustreerd bij de uitvoering van zijn wettelijke taken. Het opsporen van infectiebronnen, het opstellen van preventieprogramma’s en het informeren van huisartsen, ziekenhuizen en publiek over de Q-koorts verliep daardoor te langzaam. Het lokale gezondheidsbeleid liep direct in juni 2007 al vertraging op nadat de GGD bij het landelijke Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM voor het eerst melding maakte van zes gevallen van Q-koorts bij mensen. De melding werd te licht opgenomen, alhoewel uit 2006 soortgelijke besmettingen bekend waren.

Maar jaarlijks zijn er 20 à 25 gevallen van boerderijen waar Q-koorts bij dieren wordt vastgesteld en de ziekte gaat dan vanzelf over, werd gedacht.

Maar de meldingen over de ziekte liepen op. Een huisarts in Herpen had in juni 2006 al honderd patiënten met Q-koorts – en de GGD had daar eigenlijk geen antwoord op.

Maar zoveel patiënten, daar kon uiteindelijk niemand omheen. En daarmee ontbrandde een langdurige strijd tussen allerlei deskundigen over de ’geitenhypothese’: was de geit nu wel of niet de bron van alle kwaad? Vooral LNV was zeer bedreven in het uit de wind houden van het agrarische belang. Daar kwam later nog een eveneens tijdrovende vraag bij: moet er een meldingsplicht worden ingesteld voor bedrijven met Q-koorts?

Het werk van de GGD in Noord-Brabant, die zelf weinig moeite had met de geitenhypothese, werd verder gefrustreerd doordat de dienst geen goede informatie kreeg over de besmettingshaarden. Voor welke bedrijven moest hij eigenlijk de burgers waarschuwen? De Gezondheidsdienst voor Dieren (een dienst van LNV) had weliswaar al in 2006 van drie bedrijven vastgesteld dat ze de bron van humane Q-koorts waren maar deed daar uit privacyoverwegingen geheimzinnig over. De GGD moest het doen met een een vaag kaartje. En dat, zoals de commissie-Van Dijk nu concludeert, terwijl er toen al sprake was van honderden patiënten. Pas in 2009 komt de aanpak van de ziekte in een stroomversnelling, door gerichte aandacht van media en politiek, en door diverse Kamerdebatten. Maar de teller staat dan op duizenden patiënten en de eerste doden zijn al een feit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden