Wereldwijd meer overvoerde dan ondervoede mensen

Beeld AFP

Voedselinnovatie heeft bijgedragen aan een sterk verlengde levensduur door een betere kwaliteit van ons voedsel en meer variatie. Dat komt ook doordat we veel minder voor ons eten hoefden te betalen. Het aandeel van ons budget dat we spenderen aan eten is gedaald tot 11,8% in Nederland. In de VS zelfs tot onder de 7%. Misschien een paradijs, om in de termen van Louise Fresco te spreken.

Vorige week werd de tentoonstelling Foodtopia in museum Boerhaave in Leiden geopend door staatsecretaris Dijksma en gastconservator Louise Fresco. Foodtopia gaat over een eeuw voedselinnovatie, wat het ons heeft gebracht, en wat het ons nog kan gaan brengen.

De andere kant van de medaille is er ook. Zowel op gezondheidsgebied als ten aanzien van duurzaamheid. Eerst de gezondheid. Het aantal mensen in Nederland met overgewicht is gegroeid van 27% (1981) naar 42% (2011). Wereldwijd gaat het om 2 miljard mensen, meer dan het aantal ondervoede mensen. Ook hier heeft voedselinnovatie aan bijgedragen. We eten teveel en ongezond. De mens is niet gebouwd op het omgaan met overdaad.

Waar komt ons eten vandaan?
Dan duurzaamheid. Om Nederland te voeden heb je 3 Nederlanden nodig qua ruimte. Je zou zeggen dat we dus 1/3 van ons eten zelf produceren. Niets is minder waar, van de voor ons eten benodigde landbouwgrond ligt slechts 13,5% in Nederland. Ruim de helft ligt zelfs buiten Europa. We slepen dus nogal wat af met ons voedsel. In het filmpje 'Voedsel verbindt Amsterdam' (YouTube) van de Rabobank wordt gezegd: 'Het gemiddelde Amsterdamse avondmaal heeft 33.000 kilometers gereisd. De regio produceert voldoende. Wie ver kijkt mist wat dichtbij is.' Hier zien we het effect van de supermarkt die voor ons de wereld afstruint. De variatie is nu vooral afkomstig van ver. Vroeger kwam de variatie van dichtbij.

We eten dus steeds meer tegen ons lijf en onze natuur in. De consument heeft geen houvast meer. Gezonde ijkpunten in onze eetcultuur dreigen te verdwijnen of zijn al verdwenen. Voor het eerst hebben we een generatie die nauwelijks meer kan koken en totaal afhankelijk is van het aanbod en bijbehorende reclame. De maaltijd wás altijd de schakel tussen generaties. Wat is de relatie tussen de innovaties van de afgelopen eeuw en de gezondheids- en duurzaamheidseffecten die we nu zien? Welke invloed heeft voedselinnovatie gehad op onze eetcultuur? En wat is de invloed van innovatie en reclame geweest op onze kennis van eten?

Mooie thema's voor de lezingen en discussiebijeenkomsten die het Boerhaavemuseum organiseert rondom deze mooie maar niet complete expositie. Nog tot 1 november.

Jack Stroeken geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken. Jack Stroeken is voorzitter van Slow Food in Nederland en in het dagelijks leven directeur bij voedselcoöperatie Beebox.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden