Werelduurrecord is geen magie, het is onderontwikkeld

Alweer een werelduurrecord op de fiets dat 'nooit' gebroken zal worden. De wielerfanaten en -kenners konden hun geluk en verbazing niet op. De realiteit is anders. Ploegleider Legeay van Boardman gunt de specialist zijn hobby, als het echte werk er maar niet onder lijdt. Zijn wereldtitel achtervolging mag hij volgend jaar niet verdedigen. Een talent als hij moet excelleren op de weg. Ten bewijze daarvan won de Brit gisteren in Zwitserland een tijdrit.

Met de werelduurrecords in het wielrennen is het al niet anders. Eddy Merckx reed in 1972 zogenaamd een record met eeuwigheidswaarde: 49,431 km. De Belg deed dat in Mexico-stad, als eerste coureur op grote hoogte, en daarmee koppelde hij een uniek talent aan uitzonderlijke omstandigheden. De redenatie in die tijd was een eenvoudige: alleen een grotere renner dan Merckx kon een geslaagde aanval ondernemen. De kans dat die al geboren was, beschouwde iedereen als te verwaarlozen. Francesco Moser voldeed in ieder geval niet aan die voorwaarde. Hij gooide echter een ander element in de strijd: de wetenschappelijke flankering. Twee keer kwam hij boven de 50 kilometer uit. De tweede geslaagde recordpoging in vier dagen (op 23 januari 1984) was een kroonjuweel (51 151 m) dat volgens veler verwachting ook in de komende eeuw nog in een vitrine met kogelvrij glas te bewonderen zou zijn.

Negen jaar gebeurde er niets. Sinds 1993 is de superscore van Moser een keer of twintig aangevallen en zevenmaal verbeterd. Boardman legde vrijdag op zeeniveau (de overdekte baan van Manchester) ruim vijf kilometer meer af dan de Italiaan ruim twaalf jaar geleden. Terug rekenend duurde het 42 jaar eer de pistier voor hem (Moser in '84) dezelfde afstand op een (oud-)collega had gewonnen. Fausto Coppi liet op 7 november 1942 in Milaan de teller stilstaan op 45,871 kilometer. Op 11 mei 1893 had Henri Desgrange, de oprichter van de Tour de France, de reeks geopend. Hij zette in met 35 325 meter. Nogal bescheiden, want nog voor de eeuwwisseling had de Amerikaan Hamilton de veertig kilometer-barrière gebroken.

Tijd is in dit snelheidsonderdeel een relatieve factor. Complete generaties wielrenners stapten op de fiets en er weer van af zonder dat er serieuze pogingen werden ondernomen om records aan te vallen. Moser mocht jarenlang de illusie koesteren iets bovenmenselijks te hebben gepresteerd omdat allerlei renners en sponsors bij voorbaat al de handdoek in de ring gooiden. 'Men' wist niet beter of er moest een maandenlange voorbereiding aan vooraf gaan. Waar het wielerseizoen bijna een kalenderjaar beslaat, zagen sponsors er nooit heil in. Het publicitaire gewin was minimaal, de investering - materiaal, trainingskampen, verblijf op grote hoogte, het soms lange wachten op ideale omstandigheden - bedrijfsmatig onverantwoord.

De selfmade man Graeme Obree, een kleine zelfstandige die een raar soort fiets had gebrouwd uit onderdelen van slooprijpe wasmachines en koelkasten, zette op 17 juli 1993 een trend. De excentrieke Schot herschreef in Hamar de wetten van de aerodynamica. Van opzij leek het alsof er een ei op de naderhand door de UCI afgekeurde 'fiets' zat. Voor de meer getalenteerde renners schoof een soort ijzeren gordijn open. Vooral toen Boardman minder dan een week later in Bordeaux royaal sneller was.

Het klimaat werd gunstig voor de avonturiers die de zestig minuten durende martelgang van het monotoon rondjes rijden in een ongemakkelijke houding als het ultieme genot ervaren. De technologie is een steeds belangrijker onderdeel van het wielrennen geworden. Bovendien hoef je je niet langer als een duurbetaalde kluizenaar maanden af te zonderen. De uitdaging is - nog - gemakkelijk te vinden. Gezien de grote sprongen waarmee de afstanden worden vergroot, is het uurrecord een onderontwikkeld fenomeen. Tony Rominger was in 1994 binnen twee weken tijd zomaar anderhalve kilometer sneller dan zijn schaduw. Boardman legde de lat vrijdag nog eens 1084 meter verder. In vergelijking met diens eerste record uit 1993 maakte hij een 'onwaarschijnlijke' progressie van 4,1 kilometer. Toen hij de vorige week testrondjes reed op de baan van Manchester, oordeelde Boardman overigens nog dat Rominger op 5 november 1994 “een perfect wereldrecord” had gevestigd. De Brit zou al tevreden zijn met tien meter meer. Boardman had vooraf een druk programma afgewerkt: de olympische tijdrit (waarop hij brons won), de WK baan en de Grote Prijs Eddy Merckx. Bovendien was hij nog niet vertrouwd met de door Merckx ontwikkelde fiets (gewicht 7150 gram) met 'ligstuur'.

Wat werd er vrijdagavond zoal van Christopher Boardman verwacht? Hij moest 222 rondjes rijden, uitmondend in een kilometertijd van 1 minuut en vier seconden. Dat waren bij een verzet van 56x13 6130 pedaalomwentelingen, 104 per minuut. Geestelijk zag hij er enorm tegenop. De steun van het thuispubliek beschouwde hij bij nader inzien als cruciaal.

Participerende deskundigen pronkten het afgelopen weekeinde met hun uitvinding of vondst als bouwsteentje van het succes van Boardman: de Nederlandse architect Sander Douma die de houtsoort voor de fraaie piste van Manchester had uitgezocht, constructeur Eddy Merckx die voor het eerst een speciale fiets voor dat doel had ontworpen. Boardman's trainer Peter Keen schrijft de grensverleggende prestatie echter voor bijna honderd procent toe aan de positie op de fiets. “Er zijn wellicht renners die meer macht in de benen hebben, maar ik ken niemand met zo'n perfecte aerodynamische houding als Chris. Die graad van perfectie werd vrijdagavond overigens niet bereikt.”

Boardman is een geboren achtervolger en tijdrijder. Op de beroemde Lotusfiets schreef de boezemvriend van Mick Jagger op de Olympische Spelen van Barcelona historie. Zijn erelijst is een perfecte weerspiegeling van zijn specialismes. Op de weg won de wereldkampioen (en wereldrecordhouder) op de achtervolging sinds zijn profdebuut in 1993 23 wedstrijden: een rit in lijn in de Dauphiné Libéré (1994), het eindklassement in het internationaal wegcriterium (dit jaar), een koppeltijdrit (in '93) en voor het overige louter individuele tijdritten. Nummer twintig registreerde hij gisteren (!) in het Zwitserse Liestal. Bijkomen van de vermoeienissen moet hij maar in zijn eigen tijd doen. Op gezag van ploegleider Legeay is het rijden van het werelduurrecord een verzetje. “Wanneer je de potentie van Chris hebt,” zo sprak de Fransman vrijdag, “is het baanrennen niet interessant genoeg om er een hele carrière aan op te hangen.” Boardman weet nu al dat hij volgend jaar de WK baan in Perth links zal laten liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden