'Wereldtitel dammen niet met sjoelen beslissen'

WK | interview | Jan Groenendijk gaat met Roel Boomstra uitmaken wie de nieuwe wereldkampioen dammen wordt. Lukt het de twee ook om de sport hipper te maken?

Met zijn twijfels, liefde voor mooie patronen en hang naar 'tijdloos' dammen heeft Jan Groenendijk (18) meer met de levende damlegende Ton Sijbrands dan met de eigentijdse rappers Ronnie Flex en Jiggy Djé. Toch spelen allen een rol in zijn tweekamp met Roel Boomstra (23) om de wereldtitel.

Toen Groenendijk zich in 2014 als zestienjarige voor het WK plaatste kreeg hij het stempel 'wonderkind'; een jaar later was hij de sensatie van Emmen toen slechts tijdnood hem van de wereldtitel afhield. Verstokte damliefhebbers trok hij het bloed onder de nagels vandaan met het in eindeloos gepeins tarten van de klok. Zijn succes in combinatie met leeftijd en nuchterheid maakt hem cool voor zijn eigen generatie. "Als mijn haar maar goed zit."

Tot zijn onbegrip wordt de roodharige Wageninger als underdog beschouwd in de vandaag beginnende, ruim twee weken durende tweekamp. Hij wijst op zijn tweede plaats op het WK, waarmee hij de uitdager werd van negenvoudig wereldkampioen Alexander Georgiev. Die deed vrijwillig afstand van zijn troon. Zijn plaatsvervanger Boomstra, nummer drie in Emmen, wordt op basis van zijn ervaring, degelijke speelstijl en hogere rating als favoriet beschouwd.

Hoe dan ook, na Harm Wiersma in 1984 krijgt Nederland weer een wereldkampioen en is een decennialange Russische hegemonie ten einde. Dat die wordt gekraakt door twee jonge studenten, is voor de Nederlandse bond aanleiding de dikke laag stof en veronderstelde sufheid van de denksport te poetsen. Daarbij krijgt de KNDB hulp van Kees de Koning, de eigenaar van hiphoplabel Top Notch die gefascineerd is door de wijze waarop de jonge Groenendijk de gevestigde orde aan het wankelen bracht.

Met de twee spelers wil hij zijn jonge publiek aanspreken. De dammers bereiken als de nerds die in YouTube filmpjes de hipsters ontmoeten een enorm publiek. "Met rappen heb ik weinig", geeft Groenendijk toe. "Maar De Koning heeft ook niet veel met dammen. Hij vindt het mooi dat ik als zeventienjarige de damwereld overneem, een frisse wind ben die door het imago van de sport gaat."

"Met dj's van het label hebben we filmpjes gemaakt waarin we als stoere sporters worden gepresenteerd en praten we over hoe we in het leven staan. We bezoeken samen een school en er worden filmpjes van de tweekamp gemaakt, met snelle shots waarin je ons ziet denken, met een lekker muziekje eronder."

Veel verder willen de dammers niet gaan in de hedendaagse hang naar oppervlakkige snelheid. Een toernooiopzet waarbij elke dag desnoods met snelle partijen een beslissing valt, wezen zij af. "Wij willen twaalf lange partijen, dat is representatief voor het bepalen wie de beste dammer is."

"De beslissing valt bovendien pas als een van ons drie partijen wint. Daarmee voorkomen we dat de winnaar van een partij alleen nog op remise speelt. Dat kan op dit niveau. Dan heb je iemand die het spel constant probeert te verpesten, en de ander die er wat van probeert te maken. Dat lukt negen van de tien keer niet. Vroeger had je daardoor saaie matches waarin twintig keer remise werd gespeeld."

Secondenspel

Deze opzet maakt het waarschijnlijk dat een barragedag met rapid- en blitzpartijen (kortere bedenktijd) de tweekamp moet beslissen. De Georgiev-Lehman Barrage, waarin het aankomt op secondenspel, werd geweigerd. "Voor het niet-dampubliek is sneldammen het mooiste wat er is. Maar wij vinden het absurd om mogelijk een nieuwe partij te moeten beginnen met tien seconden resterende speeltijd. De wereldtitel mag niet worden beslist met sjoelen."

Ironisch genoeg liet juist Groenendijk het in een aantal partijen aankomen op gierende tijdnood. Regelmatig schoven zijn stenen in het eindspel in de laatste seconde over het bord. "Dat is een zwak punt van mij, ik heb daar echt patent op. Tijdens het WK heb ik punten laten liggen omdat ik niet genoeg tijd had om latere standen goed door te rekenen."

"Ik moet op mijn intuïtie kunnen vertrouwen, maar ben een twijfelaar. Ik kan in korte tijd zeer gecompliceerde combinaties overzien. Ik heb tests gedaan waarbij ik voor twaalf standen binnen een minuut de juiste voortzetting moest kiezen. Met voor elk vijf seconden dus had ik bij elf van de twaalf stellingen de juiste zet. In een partij zie ik meteen de juiste voortzetting, ga toch afwegingen maken en kom uiteindelijk weer bij mijn intuïtie uit. Dan ben ik wel een half uur verder."

"Vooral in deze match moet ik daar voor uitkijken. Dit wordt een botsing tussen verschillende dammers. Waar ik avontuurlijk, spannend en verrassend speel, heeft Roel een strakke stijl. Ik dam op intuïtie, Roel op kennis. Hij kent de stellingen, weet wat de beste zet is. Dan heb ik bij een bepaalde stand de vervelendste zet in mijn hoofd, dan doet Roel die binnen twee minuten. Dan zit ik weer met mijn twijfels, en door zijn snelheid met minder bedenktijd."

Damencyclopedie

Twee keer per maand zoekt Groenendijk damencyclopedie Ton Sijbrands (wereldkampioen 1972-1973) voor trainingen op. "Ton is mijn grote voorbeeld, en net als ik iemand die het liefst onbeperkte bedenktijd heeft. Ik vind het stom dat er een klok naast staat en dat je binnen zoveel tijd een zet moet afleveren."

In New York werd de tweekamp schaken tussen Magnus Carlsen en Sergej Karjakin (prijzenpot een miljoen dollar) gepresenteerd als de eerste WK-match van de computergeneratie. Dat is het duel Groenendijk-Boomstra (30.000 euro te verdelen) wat de eerste betreft niet.

"Veel topdammers analyseren hun partijen met computers. Ik denk dat er geen opening is die Roel niet op die wijze heeft geanalyseerd. Ik werk niet echt op kennis, ik pluis geen stellingen uit met de computer. Ik ben daarin niet zo actief als de andere topspelers, ik steek ook minder tijd in dammen. Ik probeer alles achter het bord een beetje uit te vinden. Daarbij vind ik het belangrijk om mooie, evenwichtige patronen op het bord te krijgen. Mijn kracht is trucjes in stellingen vlechten, daarmee heb ik veel succes."

Dat is een van de redenen waarom Groenendijk liever tegen Georgiev om de wereldtitel had gestreden. "Waar Roel met ervaring en kennis oplossingen vindt, daar doet Georgiev dat met rekenkracht. Dat is een groot verschil. Georgiev speelt iets minder droog en is sneller geneigd mee te gaan in het avontuur dat ik probeer op te zetten."

"Op het WK speelde ik tegen Georgiev een heel spannende partij. Op een gegeven moment vertrouwde hij het niet meer en haakte af. Dat gaf mij de overtuiging dat ik Georgiev in rekenkracht een beetje had overklast. Ik heb geen idee of hij daarom afziet van deze match."

"Natuurlijk gaat dit voor Nederland een heel mooie tweekamp worden. Persoonlijk had ik het mooi gevonden als er een Nederlandse wereldkampioen was gekomen die van een Rus had gewonnen. Als ik hem had verslagen, was iedereen door het dolle heen geweest. Dan had de jonge Nederlandse generatie eindelijk met de Russische overheersing afgerekend. Nu zal het gevoel blijven dat we nog niet van ze af zijn."

'goedbetaald studentenbaantje'

De tweekamp om de wereldtitel dammen wordt van 3 tot en met 18 december gespeeld op locaties in Groningen (Van Swinderen Huys), Wageningen (Stadhuis) en Den Haag (Eerste Kamer, Glazen Huis op Het Plein en Zuiderstrandtheater).

Roel Boomstra combineerde vanaf zijn achtste dammen en schaken, maar koos uiteindelijk voor het eerste vanwege 'de ongekende diepgang van het spel'. Ofschoon de Europees kampioen van 2014 al vijf jaar professional is, combineert hij zijn sport in Groningen met de studie natuurkunde. Tijdens het WK van 2013 en 2015 was hij derde.'

Jan Groenendijk, Nederlands jongste professionele dammer, was ook een talentvolle voetballer. De drievoudig wereld- en zevenvoudig Europees jeugdkampioen was na zijn tweede plaats op het WK blij verrast met de A-status van NOC-NSF. "Dammen betaalt nu beter dan de meeste andere studentenbaantjes, dat maakt het leven als student een stuk makkelijker." Zijn studie natuur- en sterrenkunde in Nijmegen vindt hij belangrijk. "Van dammen kun je niet leven. Maar ik moet wel eerst wereldkampioen worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden