Wereldfestivals geven de zomer kleur

STAN RIJVEN

Ooit symboliseerde Pinkpop de eerste schakel in een lange keten van popfestivals. Die traditie behoort sinds de jaren negentig tot het verleden. Het Nederlandse muzieklandschap veranderde toen drastisch en Pinkpop kreeg geduchte concurrentie in kwantiteit en diversiteit. De noemer 'pop' verbreedde zich met dance-, latin- en wereldmuziekevenementen die tot grote publiekstrekkers zouden uitgroeien.

Zo kun je deze zomer op ruim zestig wereldfestivals in Nederland en België terecht, samen goed voor twee miljoen bezoekers. Tong Tong in Den Haag is met 53 edities de oudste, Dunya - onder de Euromast - vindt voor de 39e keer plaats.

Richt Tong Tong zich uitsluitend op de Indisch-Aziatische muziekcultuur, Dunya biedt muziek uit alle vijf continenten. De tweedeling tussen specialisten en generalisten loopt als een rode draad door het aanbod van de komende wereldfestivals.

Daarnaast valt er nog een trend te bespeuren. Voor het eerst in zijn geschiedenis besteedt het Holland Festival dit jaar uitgebreid aandacht aan niet-westerse pop. Naast concerten van de Senegalese zanger Thione Seck en van de laatst levende legende uit de Arabische muziek, de Libanese zangeres Fairuz, staat een musical over het leven van Fela Kuti (zie kader) geprogrammeerd.

Rob Lokin, organisator van het Afrika Festival in het Overijsselse Hertme, is er blij mee: "Fela Kuti heeft enorm veel invloed gehad. In de jaren zeventig vond je in de meeste Afrikaanse landen bands die zijn afrobeat oppikten. Zoals Orchestre Poly-rhytmo de Cotonou die traditionele muziek uit Benin met haar afrobeat mengde. Toevallig spelen ze bij ons, net als Fela's zoon Seun. Van Fela Kuti's beide zoons die nu actief zijn lijkt hij het meest op zijn vader."

Lokins festival vindt al 23 jaar plaats in een lommerrijk gelegen openluchttheater. Het draait zonder subsidie dankzij de inzet van lokale organisaties als de St.Gregorius Muziek Vereniging. Desondanks heeft ook Lokin last van de bezuinigingen: "Die btw-verhoging gaat een dag voordat wij beginnen in. Ook al zijn onze entreeprijzen van 18 euro aan de lage kant, we moeten er nu wel vier euro op toe leggen."

Festival Mundial in Tilburg zit op 18 en 19 juni nog net voor die vermaledijde datum, zegt creatief directeur Erwin Schellekens: "Volgend jaar gaan we echt de gevolgen merken." Al eerder kreeg hij met tegenvallers te maken toen bijdragen uit de ontwikkelingshulppot vervielen. Toch ziet hij de 24ste editie hoopvol tegemoet. Schellekens: "We maken dit jaar een doorstart en richten ons meer op kunst en cultuur, zoals circus en straattheater."

Als trend bespeurt Schellekens een nieuwe doelgroep voor niet-westerse pop: "Jongeren gedragen zich opener. Ook via internet krijgen ze meer interesse in world". Naast grote namen als Moby programmeert de directeur van Festival Mundial ook nieuwe bands als Jungle By Night: "Een piepjong bandje met afro-beat, muziek die ze van hun ouders kennen. Dat is de nieuwste ontwikkeling in world."

Fela Kuti (1938-1997)
Broadway-musical 'Fela!' staat tijdens het Holland Festival twee weken in Carré. De belangstelling voor het enfant terrible van de Afrikaanse pop valt samen met een hernieuwde interesse voor afrobeat. Deze muziekstijl ontwikkelde Fela Kuti in de jaren zeventig uit een fusie tussen Afro-Amerikaanse funk en West-Afrikaanse ritmes, die vandaag de dag wereldwijd navolging krijgt. In Nederland onder anderen met Fra Fra Sound, Jungle By Night en Mdungu.

Kuti-biograaf John Collins: "Zwarte muziek heeft altijd al het Westen gedomineerd. Eerst had je ragtime, blues, jazz en soul. Toen kwam Bob Marley die met zijn reggae naar Afrika verwees. Een volgende stap naar Afrika is dan logisch, maar Fela Kuti bleek destijds te lastig voor de westerse muziekindustrie. Zodoende kozen ze voor de zachtaardige King Sunny Ade."

Met songteksten als schotschriften viel Kuti de Nigeriaanse autoriteiten en Amerikaanse multinationals aan. Om die reden werd zijn 'Kalakuta Republiek', een enclave in Lagos, door het leger bestormd. De gebeurtenis sterkte hem in zijn kruistocht. Na Kuti's dood (1997) groeide hij uit tot een muzikaal verzetssymbool. Er bestaat volgens Collins nog een reden voor diens populariteit: "Die tranceverwekkende afrobeat-ritmes sluiten perfect aan op de huidige dance-stromingen." Zodoende onstond een geheel nieuwe markt voor Afrikaanse pop: "Niet als neo-romantische wereldmuziek maar als bron voor postmoderne techno. Het hart van elke dance-productie bestaat altijd uit een 'live groove' waaromheen je electronische effecten bouwt. Nadat ze de Amerikaanse soul en funk hadden afgegraasd, ontdekten dance-producers de Afrikaanse funk, Kuti dus."

Fela! 9-24/6, Carré (Amsterdam); Femi Kuti 30/6 Melkweg (Amsterdam); Seun Kuti 3/7 Afrika Festival (Hertme). Voor een vollig overzicht van de wereldfestivals: www.worldmusicforum.nl.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden